उमेरका गल्तीहरू

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — समाजको उज्यालो भविष्यको रूपमा लिइन्छ युवाहरूलाई । थापागाउँस्थित कुञ्ज थिएटरमा भने यति बेला युवाहरूको अँध्यारो कथा मञ्चन भइरहेको छ ।

नाटक ‘वासुदेव’ ले अनेकौं कारणवश बाटो बिराएका युवाहरूको यस्तो अँध्यारो कथा भन्छ, जसलाई हेर्दै गर्दा दर्शक स्वयंले उकुसमुकुस महसुस गर्छन् । युवा उमेरमा गरिने गल्ती र त्यसले निम्त्याउने समस्यालाई नाटकले मूल विषय बनाएको छ ।

वासु र देव दुई जना मिल्ने साथीको कथा हो यो । यसैमा जोडिन आइपुग्छन् इशा र श्लेशा । लागूऔषध दुव्र्यसनीमा फसेका यी चार जना बाटो बिराएको सहरी युवा वर्गको प्रतिनिधि पात्र हुन् । एकपछि अर्को गल्तीको सिकार बनेका यिनीहरूको पीडादायी अवस्थाको चित्रण हुँदै जान्छ नाटकमा । तर, यिनीहरू के कारणले उमेरजन्य गल्ती गर्न विवश हुन्छन् भन्ने पक्षचाहिँ जति आउनुपर्ने हो त्यो नाटकमा देखिँदैन ।

तीव्र सहरीकरण र उपभोक्तावादी जीवन शैलीका कारण सहरी मध्यम र उच्च मध्यम वर्गमा ठूलो समस्या देखिँदै छ । आफ्ना सन्तानका लागि समय दिन नसक्दाको थुप्रै परिणाम रिहयाभ सेन्टरहरू चाहर्दा देख्न सकिन्छ ।

यसले भईखाई आएको समुदायका एकथरी युवा वर्गको निरासा र दिशाहीनतालाई संकेत गर्छ । नाटक ‘वासुदेव’ त्यही निराशा र दिशाहिनताको कथा हो । तीव्र बजारीकरण र त्यसले दिएको व्यक्तिवादी संस्कृतिका कारण सहरी युवा वर्ग कस्तो रिक्तता र विसंगत सोचाइका साथ हुर्किंदै छ भन्ने सन्देश दिन्छ नाटकले ।

आफ्नो परिवार र छोराछोरीभन्दा पनि बाहिरी मोजमस्तीमा मग्न बुबा, पति हुँदैहुँदै ब्वाइफ्रेन्डसँग छुट्टै बस्ने आमाको सन्दर्भले अहिलेको जीवनशैलीमाथि व्यंग्य गर्छ । नाटकका पात्रहरूको पारिवारिक पृष्ठभूमि यस्तै छ ।

प्रेम र यौनप्रति अहिलेको सहरी युवा पुस्ताबीच हुर्किंदै गएको उदारवादी मनोविज्ञान पनि नाटकमा छ । यद्यपि यस हिसाबले नाटकको केही संवाद र दृश्यहरूमाथि अश्लीलताको आरोप लाग्न सक्छ ।

दिनरात लागूऔषधको नशामा डुबिरहने युवायुवतीहरू जसरी बेहोसीमै यौनजन्य गतिविधि गर्छन्, चरित्रगत सापेक्षतामा उक्त दृश्यहरू सही भए पनि प्रस्तुति शैलीको उदारतामा भने प्रश्न उठ्नेछ । लागूऔषधको सिकार बनेका युवाहरूको मनोवैज्ञानिक उतारचढाव, उनीहरूको तनाव र जीवनशैली देखाउन भने नाटक सफल छ । सन्दीप श्रेष्ठले दुव्र्यसनीमा फसेको युवक देवको रूपमा अब्बल अभिनय गरेका छन् ।

आभा नेपाल र आयुष प्याकुरेलको अभिनयले पनि नाटकलाई गति प्रधान गर्छ । आभा छरितो रूपमा प्रस्तुत भएकी छन्, सुरभि सापकोटाको शरीर भाषा सुरुमा स्लो देखिए पनि अन्तिमतिर ठिकै लाग्छ ।

नाटकको कथानक पक्ष भने खासै बलियो छैन । तनावहरूको विकास क्रमलाई पनि सिर्जनात्मक रूपमा बुन्न सकिएको छैन । ध्वनि र प्रकाशमा चाहिँ केही नयाँपन पाइन्छ । सन्दीप श्रेष्ठकै लेखन रहेको नाटक फोर क्युब इन्टरटेन्मेन्टले प्रस्तुत गरेको हो । नाटक भदौ ३१ गतेसम्म मञ्चन हुनेछ ।

प्रकाशित : भाद्र १९, २०७५ ०९:१०
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

प्रज्ञा प्रतिष्ठानको चार वर्ष

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानले चार वर्षमा १ सय ६ वटा पुस्तक प्रकाशन गरेको छ भने १ सय ५३ वटा अनुसन्धानहरू सम्पन्न गरेको छ ।

कमलादीस्थित नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा मंगलबार सुरु पुस्तक प्रदर्शनीमा कुलपति गंगाप्रसाद उप्रेतीलगायत । तस्बिर : सुनीता साखकर्मी

प्रतिष्ठानले सोमबार राजधानीमा चारवर्षे कार्यप्रगति विवरण सार्वजनिक गरेको हो । प्रतिष्ठानको वर्तमान प्राज्ञ परिषद् ४ वर्षका लागि २०७१ भदौ २० गते गठन भएको थियो । मंगलबार कार्यकाल सकिँदै छ ।

प्रतिष्ठान कुलपति गंगाप्रसाद उप्रेतीले चार वर्षमा नयाँ प्रशासनिक र पुस्तकालय भवन बनेको, अत्याधुनिक प्रेस सञ्चालनमा आएको, पुरानो प्रेक्षयालयको जीर्णोद्धार हुँदै गरेको लगायतका प्रगति विवरण सुनाए ।

हालको पदाधिकारीहरूले प्रयोग गर्ने कार्यकक्षलाई प्रतिष्ठित साहित्यकारहरूका नामबाट संग्रहालय सञ्चालन गर्ने लक्ष्य रहेकोमा त्यो भने पूरा गर्न नसकेको उप्रेतीले बताए । उनले भने, ‘प्रतिष्ठानमा रहेका विभिन्न बाजा, भेषभूषा र ध्वनि चक्काहरूसहितको संग्रहालय व्यवस्थित गर्ने काम भने आरम्भ गरिएको छ ।’ सरकारबाट प्राप्त बजेट र प्रतिष्ठानको हलभाडा बाट प्राप्त रकमले कर्मचारीको तलब वितरण र मर्मतको काम गर्दागर्दै खर्च हुने भएकोले प्राज्ञिक क्षेत्रमा काम सधैं बजेट अभाव हुने पनि कुलपतिले दाबी गरे ।

प्रतिष्ठानका सदस्यसचिव जीवेन्द्रदेव गिरीले प्रतिष्ठानले आफ्नो कार्यकालमा मैथिली, भोजपुरी, तामाङ शब्दकोश, प्रज्ञा संस्कृति कोश, संक्षिप्त साहित्यिक कोश, अनुवादक कोश, नारी साहित्यकारहरू, नेपाली डायस्पोराका कविता, नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानको गौरवमय साठी वर्ष, नेपाली बृहत् शब्दकोशका नयाँ संस्करणहरू, नेपाली नारी साहित्यकार परिचय कोशलगायत विभिन्न भाषासँग सम्बन्धित विभिन्न विधाका पुस्तक प्रकाशन गरेको र ३९ वटा कृतिहरू छपाइका लागि छापाखाना पठाइएको जनाए ।

प्रतिष्ठानले भाषा, साहित्य, संस्कृति, दर्शन र सामाजिक शास्त्रसँग सम्बन्धित अनुसन्धान परियोजनाअन्तर्गत विभिन्न विद्वान्हरूबाट १ सय ८३ वटा अध्ययन अनुसन्धान र राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा २ सय २७ वटा गोष्ठी सम्मेलन र कार्यशालाहरू गरेको उनले जनाए । ‘करिब २ दर्जन अन्य कृतिहरू सम्पादन गरी प्रकाशनमा पठाइने तयारीमा छन्,’ उनले भने ।

पुस्तकहरूका अतिरिक्त ‘कविता’, समकालीन साहित्य, सयपत्री, प्रज्ञा (अनुसन्धानमूलक पत्रिका), ‘रूपान्तरण’ (त्रिभाषिक अनुवाद पत्रिका), ‘जर्नल अफ लिटरेचर, आर्ट एन्ड कल्चर’ (अंग्रेजी जर्नल), ‘थाय्भु’ (नेपाल भाषाको पत्रिका), ‘आङन’ (मैथिली भाषाको पत्रिका), ‘फक्ताङफुङ,’ (लिम्बू भाषाको पत्रिका), ‘महुआ’, (भोजपुरी भाषाको पत्रिका) लगायत नियमित रूपमा प्रकाशित भएका छन् ।

प्रतिष्ठानले चार वर्षमा ८४ जना लेखक कलाकारलाई २४ लाख ६ हजार रुपैयाँ उपचार सहयोगको रूपमा र २ सय ७ वटा साहित्यिक पत्रिकालाई २२ लाख २ हजार रुपैयाँ आर्थिक सहयोग गरेको पनि कुलपति उप्रेतीले जनाए । त्यस्तै चार वर्षमा २२ जना साहित्यकारलाई प्रज्ञा पुरस्कार, ८ जनालाई हीरक जयन्ती विशिष्ट प्रतिभा पुरस्कार र चार जनालाई आजीवन सदस्यता प्रदान गरेको पनि कार्यक्रममा बताइयो ।

झन्डै २० करोडको लागतमा प्रतिष्ठानको मूल भवनको रेट्रोफिटिङ, ध्वनि, श्रव्य विद्युत्, फोहोरासहितको पोखरी, शौचालय, लिफ्ट लगायतका काम पनि सम्पन्न हुँदै छन् ।

त्यस्तै १० करोड ६९ लाखको लागतमा अत्याधुनिक छपाइ मेसिनसहित, कटिङ, बाइन्डिङ, फोल्डिङ, स्टिचिङ, सिटिपी, कलर प्रिन्ट प्रोडक्सन, ह्वाइट एन्ड ब्ल्याक प्रिन्ट प्रोडक्सन, लेमिनेसन मेसिन र छापाखाना जडान भई सञ्चालनमा आएको पनि पत्रकार सम्मेलनमा जनाइयो ।

यो कार्यकालमा वांग्ला एकेडेमी, पाकिस्तान एकेडेमी अफ लेटर्ससँग प्राज्ञिक आदानप्रदानको सम्झौता भएको र चाइना फेडरेसन अफ लिटरेरी एन्ड आर्ट सर्कल्स र गैरआवासीय नेपाली संघसँग सम्झौता नवीकरण गएको कुलपति उप्रेतीले जनाए ।

नेपालका भाषा, साहित्य, संस्कृति, कला, दर्शन र इतिहासको अध्ययन, अनुसन्धान, संरक्षण, सम्वद्र्धन र विकासका लागि विसं २०१४ मा प्रतिष्ठान स्थापना भएको थियो । सोमबारबाटै प्रतिष्ठानको पहिलो तल्लामा पुस्तक प्रदर्शनी पनि सुरु भएको छ । प्रदर्शनीमा भर्खरै छापिएका प्रज्ञाका अनुसन्धानमुलक कृतिहरूसँगै विभिन्न विधाका पुस्तक राखिएका छन् ।

प्रकाशित : भाद्र १९, २०७५ ०९:०९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT