डा. अजय रिसाल

मानसिक स्वास्थ्य लोकलज्जा होइन

१५–२४ वर्षको उमेर किशोर एवं युवावस्था हो । यो उमेर उच्च माध्यमिक स्तरमा पुग्ने समय हो । स्कुल परिवर्तन, विषय छनोट, घरको दायित्व, पेसागत चुनौती, साथी–संगतीमा बढोत्तरी एवं समूह–निर्माण अनि विपरीत लिंगीप्रतिको आकर्षण– प्रेम सम्बन्ध आदि सुरुवात यही समयमा हुन्छ ।

प्रतिभा पलायन कि निर्यात ?

‘सर, म त म्याच भएँ नि । मेडिसिनमा पाएँ,’ एउटी आशालाग्दी विद्यार्थीले अमेरिकामा ‘रेसिडेन्सी’ अर्थात् ‘एमडी’ गर्ने अवसर पाएको गर्वसाथ सुनाइन् । आफ्नो छात्राले राम्रो अवसर पाएको अनि ‘रिकमेन्डेसन’ सफल भएकोमा एक मन खुसी भयो । तर अर्को मन दु:खी भयो, ‘एक होनहार चिकित्सकले नेपाल छाड्ने भइन् भनेर ।’

हिंसाको मनोसामाजिक विमर्श

‘सामूहिक बलात्कारपछि हत्या’ । ‘प्रेमीद्वारा प्रेमिकाको बलात्कार अनि हत्या’ । ‘रक्सीको झोंकमा श्रीमतीमाथि छुरा प्रहार’ । ‘दाइजो नल्याएकामा ज्युँदै जलाइइन्’ । मनै सिरिङ्ङ पार्छन् यस्ता समाचार शीर्षकले । किन हुन्छन् यस्ता घटना ?

लागूपदार्थ सेवन : युवाको दुस्मन

लागूपदार्थ दुर्व्यसनरूपी रोगले सबैभन्दा बढी प्रभाव पार्ने युवालाई नै हो । नेपालमै एक दशक अगाडि गरिएको एउटा सर्भेक्षणले लागूपदार्थको सेवनको सुरुवात गर्ने औसत उमेर २३.८ वर्ष भनी देखाइएको छ ।

बढ्दो हिंसा र मानसिक स्वास्थ्य

शान्ति र अहिंसाको मार्गनिर्देशक भएका कारण बुद्ध, गान्धी, मन्डेला, मार्टिन लुथर किङ, मदर टेरेसा विश्वभरि नै पूजित छन्, वन्दित छन् । तर पनि किन हिंसा बढिरहेछ हाम्रो समाजमा ? किन सर्वस्वीकार्य शान्ति र अहिंसा कायम रहन सकेको छैन यो विश्वमा ?

डा. अजय रिसालका लेखहरु :

प्रतिभा पलायन

‘सर! रिकमेन्डेसन लेटर बनाइदिनोस् न प्लिज’, मकहाँ वर्षमा दुई–तीनपटक यसरी नै आउँछन्, विद्यार्थी। एमबीबीएस सफलताका साथ उत्तीर्ण गरेर मेडिकल काउन्सिलबाट डाक्टरी सर्टिफिकेट लिइसकेका उनीहरू देश छाड्न चाहन्छन्।

प्रतिभा पलायन

‘सर! रिकमेन्डेसन लेटर बनाइदिनोस् न प्लिज’, मकहाँ वर्षमा दुई–तीनपटक यसरी नै आउँछन्, विद्यार्थी। एमबीबीएस सफलताका साथ उत्तीर्ण गरेर मेडिकल काउन्सिलबाट डाक्टरी सर्टिफिकेट लिइसकेका उनीहरू देश छाड्न चाहन्छन्।

किन हुन्छ ‘एसिड आक्रमण’ ?

छापामा पढिएको ‘विवाह गर्न नमान्दा प्रेमीद्वारा प्रेमिकामाथि एसिड प्रहार’ समाचार अनि ती किशोरीको उपचार क्रममा मृत्यु हुनपुगेको घटना पढ्दै गर्दा करिब दुई वर्ष अघिको यस्तै प्रकृतिको घटना सम्झनामा आयो ।

असल बन्ने चिकित्सक चाहना

बाह्र वर्ष भएछ, नाम अगाडि ‘डा.’ लेख्न थालेको पनि । २०६१ माघ १९ गते एमबीबीएस उत्तीर्ण भएको उल्लासमा भैरहवा छोडेर काठमाडौं उत्रिने तारतम्य मिलाएको क्षण । अनि फागुन १ बाट वीर अस्पतालमा इन्टर्नसिप सुरु गरेको समय ।