नारायणी देवकोटा

मिटु आन्दोलनको सन्देश

जीवनको कुनै कालखण्डमा भोगेको यौन दुर्व्यवहारका साथै आर्थिक, शारीरिक र मानसिक शोषणको विषयमा महिला बोल्न थालेका छन् । केही महिलाले अलि चर्को र केहीले खुसुर–खुसुर भए पनि कुरा गर्न थालेका छन् । कसैले नामै किटेर त कसैले नाम नतोकिकन, तर बुझिनेगरी भन्न थालेका छन् । 

स्विटजरल्यान्ड सपना

प्रधानमन्त्री केपी ओलीले बेलाबेला जनतालाई देखाउने पानीजहाजको सपनालाई लिएर धेरैले हाँसोको विषय बनाउने गरेका छन् । नेपाल गरिब हुनुको एउटा मुख्य कारण ‘भूपरिवेष्ठित भएर हो’ भन्ने सानैदेखि पढ्दै आएकी थिएँ । तर, जेनेभामा भेटिएका धेरै साथीहरू समुद्रसँग टाँसिएका देशका, समुद्री जीवन शैलीमा हुर्केका र समुद्रले जोडेका दु:खसँग जोडिएका थिए ।

बलात्कृतलाई सामाजिक न्याय

सधैं एउटै बाटोमा हिँडिरहनु कसैका लागि पनि सुखद हुँदैन । त्यसैले मानिस नयाँ–नयाँ बाटोमा हिँडिरहन चाहन्छ । पढ्ने, बोल्ने वा लेख्ने कुरा पनि त्यही हो । तर हामी बाँचिरहेको समाजले हामीमध्ये धेरैलाई त्यही विषय सयौंपटक दोहोर्‍याएर लेख्न, बोल्न बाध्य पारिरहन्छ ।

महिला श्रमको ओज

वर्षभरि केही यस्ता दिन छन्– अभियन्ता महिलाले बोल्नैपर्ने, महिला लेखकले लेख्नैपर्ने र महिलाका मुद्दामा काम गर्ने संस्थाले कार्यक्रम गर्नैपर्ने । बाध्यता वा रहरले । ती केही दिनमध्ये ८ मार्च एउटा हो । ८ मार्च अर्थात् हामीमध्ये धेरैले पहिलोपटक महिलाको जुलुस देखेको दिन, पहिलोपटक कार्यक्रममा महिलाका विषयमा कुरा सुनेको दिन र हरेक वर्ष यसको वरपर रहेर गरिने कार्यक्रममा महिलाका विषयमा बाध्य भएर पुरुषहरूले पनि बोल्ने दिन ।

प्रेम कसरी व्यक्तिगत हुन्छ ?

भनिन्छ, संसारमा सबैभन्दा बढी लेखिएको विषय प्रेम हो । ती अनगिन्ती गीत, कविता, कथा, निबन्ध वा उपन्यासमा हरेक लेखकले प्रेमलाई छुट्टाछुट्टै रूपमा प्रस्तुत गरेका हुन्छन् । हामीले हेर्दै आएका नेपाली र हिन्दी फिल्मको पहिलो र मुख्य विषयवस्तु पनि प्रेम नै देखिन्छ ।

नारायणी देवकोटाका लेखहरु :

समाज, बलात्कार र कानुन

काठमाडौं, ललितपुर र इटहरीमा भएका बलत्कारका घटनाले यतिबेला धेरैको दिमाग खलबल्याएको हुनुपर्छ । ललितपुर घटनामा संलग्न भएका दोषीलाई जिल्ला अदालतले रिहा गरिदिएको छ भने दरबारमार्ग (काठमाडौं) मा भएको घटनामा प्रहरीले नै मिलापत्र गरिदिएको समाचार बाहिर आएको छ ।

१६ दिने अभियानको सार्थकता

लैंगिक विभेदमा आधारित हिंसाविरुद्धको १६ दिने अभियान ‘लैंगिक हिंसाविरुद्ध सबै जुटांै, कोही नछुटांै’ भन्ने नाराका साथ भर्खरै सकिएको छ । २० वर्षदेखि मनाइँदै आएको अभियान यस वर्ष पनि देशभर महिलामाथि हुने हिंसा कम गर्न के–के गर्न सकिन्छ भन्ने विषयमा छलफल, प्रतिबद्धता र योजना तयार गरेर मनाइएको सार्वजनिक भइरहेका छन् ।

असुरक्षित अधिकारकर्मी

देश आसन्न संघीय संसद र प्रदेशसभा निर्वाचनका लागि उम्मेदवार छनोट र वाम पार्टीहरू बीचको एकताजस्ता ठूला विषयले तातिरहेको छ । यस्तो समयमा कोही मानिसमाथि भएका अमानवीय दुव्र्यवहार, बलात्कृत वा हत्याजस्ता विषय सरकार, प्रशासन र राजनीतिक दलका लागि सानो र चासो नराखे पनि हुने बन्दारहेछन् ।

स्थानीय निर्वाचनमा महिला सहभागिता

दुई दशकदेखि हुन नसकेको स्थानीय निर्वाचन यही वैशाख ३१ गते गर्ने सरकारी निर्णयसँगै देश निर्वाचनमय भएको छ । लामो समयदेखि गाउँ नफर्केका राजनीतिक दलले गाउँ–गाउँमा कार्यक्रम गर्न थालेका छन् । निर्वाचनको सरगर्मीसँगै उम्मेदवार ‘को’ हुने भन्ने विषय झन् चर्चाको विषय बन्ने नै भयो । अहिले हरेक गाउँ, टोल–टोलमा कुन पार्टीको उम्मेदवार को बन्ने, कसलाई पार्टीले टिकट दिने भन्ने विषय मुख्य चर्चामा छ ।

मुगाली सपना

भनिन्छ, ‘खुला आाखाले देखिने सपनाले मानिसलाई निदाउन दिंदैन रे’ ! निद्रै हरण गर्ने–नगर्ने हामी सबैका धेरै सपना हुन्छन् । जुन फेरिइरहन्छन्, बेला–बेला सामाजिक सञ्जालमा मानिसहरू आफू टोलाइरहेको फोटो हालेर भक्तराज आचार्यको ‘हजार सपनाहरूको माया लागेर आउँछ’ भन्ने गीतको लाइन लेखिरहन्छन् ।