भैरव रिसाल

जनताबाट टाढिँदै राजनीति

केही दशकदेखि राजनीति जनताकहाँ जान छोडेको छ  । राजनीति होटल, रिसोर्ट, पार्टी प्यालेसहरूमा बन्धक हुनलागेको छ  । राजनीति जनताकहाँ पस्ने भनेको निर्वाचनका बेलामात्रै हुनथालेको छ । जनताकहाँ राजनीति एकछिन पस्छ, तर बस्दैन ।

जमानाको अमेरिका

आजको संयुक्त राज्य अमेरिका हेर्दा अल्पविकसित, न्यून विकसित, विकासोन्मुख मुलुकका मान्छे अचम्म मान्छन्, आफ्नो देशको अवस्था देखेर । कहिले–कहिले त अत्तालिन्छ, कसरी बनाउने मुलुक भनेर । तर आजको अमेरिकाको १ सय १३ वर्ष अघिको अर्थात् सन् १९०५ का केही तथ्याङ्क चाखलाग्दा छन् ।

राष्ट्रसंघमा नेपाल पुग्दा

नेपालले राणाशासन ढलेपछि २०१२ सालमा मात्र संयुक्त राष्ट्र संघको सदस्यता पायो । र, त्यसको अर्को सालदेखि राष्ट्र संघको साधारण सभामा भाग लिन थाल्यो । २०१३ सालमा भएको एघारौं सभामा परराष्ट्र मन्त्री चूडाप्रसाद शर्माको नेतृत्वमा ६ सदस्यीय प्रतिनिधि मण्डलले सक्रिय भाग लियो ।

प्रमुख अतिथि को ?

राजनीति सर्वोच्च र सर्वोच्च हुनैपर्छ । राजनीति कथं सर्वोच्च स्थानमा आसिन हुनसकेन भने किन यसो भो भनी गम्भीर हुनैपर्छ । नीतिले पनि भन्छ– नीतिहरूको पनि राजा राजनीति हो । ‘राजा’ सर्वेसर्वा एवं सर्वोच्च स्थानमा रहने हुँदा ‘राजा’को प्रतीकात्मक रूपमा या विम्बका रूपमा प्रस्तुत भएको हो भन्ने लाग्छ ।

मैले भोगेको त्यो समय

रोग झाडाबान्ता उपचार आर्यघाट !मेरी आमालाई झाडाबान्ता लागेछ । उहाँलाई अस्पताल होइन, पशुपति आर्यघाट लगिएछ । त्यसरी अस्पताल नलगी आर्यघाट लैजाने निर्णय मेरा बाको सहमतिमा भएछ । बाको सहमति लिने कठोर त्यो निर्णयमा गाउँका बाभन्दा जेठाबाठा जान्ने–सुन्ने बाले पनि मान्ने बुजु्रकहरूको परामर्श प्रमुख कारण हो ।

भैरव रिसालका लेखहरु :

भारदारी संस्कार

सक्कली, खाँटी भारदारहरूको अनौठो स्वभाव हुँदोरहेछ । आफूले मालिक मानेकाहरूबाट जेजस्ता सजाय दिँदा वा शक्तिबाट हटाउँदा पनि सहेर बस्ने, मौन बस्ने धैर्य हुँदोरहेछ । यो सहिष्णुता, धैर्य र मौन संस्कार नवभारदार, भर्खर–भर्खर दरबार पसेका नवप्रवेशीहरूमा कोर्कालीपन, काँठेपन, उत्ताउलोपनको यदाकदा उत्तेजनासम्ममा पनि जाने स्वभाव हुँदोरहेछ ।

कांग्रेसको कामधेनु

सुवर्ण शमशेर आश्चर्यचकित भएछन् र भनेछन्, ‘बस् २५–३० लाख रुपैयाँ । त्यतिले पनि कहाँ क्रान्ति हुन्छ ? नचाहिने कुरा । विना संकोच, दिल खोलेर भन्नोस्, कोइरालाजी । २५–३० लाख भए पुग्छ भन्नुहुन्छ भने ल अहिले नै लिनोस्, १ करोड तपाईहरूलाई ।

राणाशासन ढाल्ने बन्चरो

‘म आफ्नो खुट्टामा आफैंले बन्चरो हान्दै छु,’ १९७६ चैतमा त्रिचन्द्र कलेज उद्घाटन समारोह सकिएपछि सबै समक्ष चन्द्रशमशेर जबराले भनेछन् । त्रिचन्द्र नेपाल मुलुकको पहिलो कलेज हो ।

धर्मराजमाथि धारिला आँखा

जनकवि केशरी धर्मराज थापा ख्वाक्कख्वाक्क खोक्न थाल्नुभो । कताकता असजिलो मान्नुभो । असभ्य भएजस्तो मुखाकृति पार्नुभो । मैले सहजै भनेँ, ‘ज्युँदो मान्छे खोक्छ, ज्युँदो मान्छेलाई खोकी लाग्छ । किन असजिलो मान्नुभएको, असहज ठान्नुभएको ?’

संसद्‌मा पञ्चायतको छाया

हाम्रो संसद् (गणतन्त्र संसद्) मा शिक्षा, विज्ञान र प्रविधि मन्त्री गिरिराजमणि पोखरेलले ‘लाचार छाया’ पञ्चायतको भूत पसाए, पहिलोपल्ट २५ असार २०७५ मा । म सिद्धान्त र व्यवहारमा पनि भूतप्रेत मान्दिन । परन्तु भूतप्रेतको नेपाली समाजमा, संस्कारमा जबर्जस्त भ्रमपूर्ण मान्यता छ, जो कुसंस्कार हो । डा. गोविन्द केसीले मेडिकल माफियाको निर्दयी कब्जामा स्वास्थ्य शिक्षा नपरोस् भन्ने पावन उद्देश्य राखी जुम्लामा आमरण अनशन गरिरहेका छन् । उहाँको यो अनशन पन्ध्रौं हो ।