सम्झना वाग्ले भट्टराई

द्वन्द्व पुनरावृत्तिको संकेत

त्योदिन छोराको विद्यालयको फेसबुक पेजमा ‘टार्न नसकिने’ कारणले विद्यालय बन्द गरिएको सूचना राखिएको थियो । घरमा एक्लै छाड्न नमिल्ने भएपछि कामकाजी अभिभावकका लागि बालबालिकाको आकस्मिक बिदा अप्ठ्यारो बन्ने गर्छ । हाम्रामा पनि आमाबाबुमध्ये एक जनाले बिदा लिनैपर्ने भयो । दैनिकी खलबलियो ।

अनुहार फेरिए, कार्यशैली उस्तै

झन्डै १७ वर्षअघि साथी र म उनको नागरिकता बनाउन जिल्ला प्रशासन कार्यालय गएका थियौँ । बुबासँग गएर मैले आफ्नो नागरिकता बनाइसकेको हुनाले त्यसको प्रक्रियाबारे मलाई लगभग थाहा थियो । गाविसको सिफारिस लिएर गएका हामीलाई सहायक प्रजिअले निवेदन लेख्न लगाए ।

सम्झिरहेछु...

तिमी यादमा आइदियौ अनायाशै तथाकथित प्रेम दिवसको अघिल्लो सााझ ।चञ्चल हेराइ, मीठो मुस्कानर, एकान्तपलका लागि आतुर तिम्रो ‘बडी ल्याङ्ग्वेज’ ।

भ्यालेन्टाइन्स गिफ्ट पुस्तक

साथीकी छोरीले सोधी, ‘आन्टी हजुरले भ्यालेन्टाइन्स डेमा अंकललाई के दिने ?’ बाह्र/तेह्र वर्षकी ऊ सात कक्षामा पढ्छे । आजकालका केटाकेटी प्रेमको विषयमा बोल्न खासै संकोच मान्दैनन् । उमेरसँगै आउने चञ्चलतालाई युगले खासै फरक नपार्ला तर अभिव्यक्तिको सन्दर्भमा भने पहिलेका भन्दा आजका किशोर–किशोरी सहजै खुल्छन् । त्यसैले दैलोमै आएको ‘भ्यालेन्टाइन्स डे’सँग साथीकी छोरी उत्साहित छे ।

घाम उदाउँदो छ 

एकथरीहरू मी–टुलाई बसीबियाँलो र रिस साध्ने माध्यम मात्र भन्छन् । कतै त्यसो पनि भयो होला । धमिलोमा माछा मार्ने प्रवृत्ति कहाँ छैन र ? तर पनि पीडितहरू बोल्न थाल्नु भनेको सुखद संकेत हो । 

सम्झना वाग्ले भट्टराईका लेखहरु :

सपना मात्रले समृद्धि आउँदैन

नेपालमा समृद्धिको चर्चा फरक–फरक कालखण्डमा हुँदै आएको छ । विकास तथा समृद्धि हरेक शासकको घोषित साझा एजेन्डा हो । पृथ्वीनारायण शाहको नेतृत्वमा सुरु भएको एकीकरण अभियान समृद्ध र शक्तिशाली देशका लागि थियो भन्ने इतिहासका पुस्तकहरूमा पढ्न पाइन्छ ।

बुद्धिजीवी र शब्दको क्षयीकरण 

एक बलिष्ठ मान्छेले अर्को चिनारु मरञ्च्याँसेलाई एक मुक्का हानेछ । मरञ्च्याँसेले भनेछ, ‘ओइ तँ जिस्किएको कि साँच्चै हानेको ?’ बलिष्ठ : ‘साँच्चै ।’ मरञ्च्याँसे : ‘त्यसो भए ठिक छ, मलाई जिस्किएको मन पर्दैन ।’ 

एक प्रोफेसरको कथा 

उसले डाक्टरसँग प्रारम्भिक छलफल गरिसकेकी रहिछे । ब्रेस्ट क्यान्सर हो भन्ने थाहा भएकै बेला अपरेसन गरेर स्तन फाल्नुपर्ने कुरा डाक्टरले सुझाएका रहेछन् । जीवनको सुरुआती क्षणमा नै स्तन फाल्नुसँग अविवाहित उनलाई बडो कठिन भएको रहेछ । जीवन महत्त्वपूर्ण हो, बाँच्नुलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ भनेर सम्झाउन थालेँ । नेपालमा वार्षिक थपिने झन्डै ४ हजार क्यान्सरका बिरामीमध्ये झन्डै पन्ध्र प्रतिशत स्तन क्यान्सरका हुने देखिएको कतै अध्ययन प्रतिवेदनमा पढेको थिएँ । 

दृष्टिदोष छ समाजमा

तपाईं यौनमा खुब उदार हुनुहुन्छ जस्तो लाग्यो’ –ऊ । ‘भन्नुको मतलब ?’ –म । ‘यौनको विषयमा खुलेर र स्पष्ट कुरा गर्नुहुँदो रहेछ भनेको’ –ऊ ।

धार्मिक कथाको पुनर्लेखन

ऋषिका तपस्या भंग गर्न अप्सराहरू पठाइने पौराणिक कथा र हाकिमहरूलाई खुसी पार्न सुरा–सुन्दरीको व्यवस्था गरिने आजका (लुकेका) यथार्थमा हामीले समानता भेट्छौँ । सतहमा परिवर्तन देखिए होलान् तर समाजको मूल चरित्रमा बद्लाव नआएको आडम्बरी समाजको प्रमाण हो यो ।