गुणाकर भट्ट

करमा मनोमालिन्य

क्यानाडामा सन् २०१४ मा केही नगरपालिकाका प्रतिनिधि छानेर करका विषयमा अध्ययन गरिएको थियो । ६९ प्रतिशत उत्तरदाताले स्थानीय वासिन्दालाई थप कर लगाउनु हुँदैन भन्ने जवाफ दिएका थिए । व्यवसायलाई थप कर लगाउनु हुँदैन भन्ने पक्षमा ५३ प्रतिशतले मत जाहेर गरेका थिए । यसले कर उठाउने कार्य विकसित देशमा पनि प्रितीकर हुँदैन भन्ने देखाउँछ ।

समृद्धिका आधारभूत सर्त

तेह्र वर्षअघि संयुक्त राज्य अमेरिकाको विलियम्सकलेजमा म पढ्दा विकास अर्थशास्त्रका ८४ वर्षीय प्राध्यापक हेनरी बु्रटन भन्ने गर्थे, ‘अल्पविकसित मुलुकहरूले आत्मनिर्भरताको बाटो छाड्न हुँदैन । आफूलाई अत्यावश्यक हुने खाद्यान्नलगायत वस्तुको आन्तरिक उत्पादनमा जहिल्यै जोड दिनुपर्छ ।’

सेयर बजारका सवाल

नोबल पुरस्कार विजेता अर्थशास्त्री रबर्ट सिलरले सम्पत्तिको मूल्यमा देखिने फोकालाई सामाजिक प्रवृत्तिको रूपमा चित्रण गरेका छन् । ‘इर्‍यासनल इग्जुबरेन्स’ नामक पुस्तकका लेखक अर्थशास्त्री सिलरले पहिलोपटक सन् २००० मार्चमा यो पुस्तक सार्वजनिक गरेका थिए ।

बैंकहरूको जोखिमपूर्ण व्यवहार

संसारभरि वित्तीय क्षेत्र निरन्तर चर्चामा आइरहने क्षेत्र हो । यसको सजिलो उदाहरणका रूपमा सेयर बजारमा हुने उतारचढावको समाचारलाई लिन सकिन्छ । सबैजसो देशमा सेयर बजारको समाचारले हरेक दिन धेरैको ध्यान तानिरहेकै हुन्छ ।

चुनावपछिका विकास एजेन्डा

२०७४ नेपालको इतिहासमा निर्वाचन वर्ष भएको छ । तीन चरणमा स्थानीय निर्वाचन सम्पन्न भइसकेपछि हाल भइरहेको प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभा निर्वाचनका लागि दलहरूले आफ्ना घोषणापत्र सार्वजनिक गरेका छन् । दलहरूका घोषणापत्रलाई आधार मान्ने हो भने यो वर्ष निर्वाचन वर्षमात्र नभई विकास बहसको वर्ष पनि मान्नुपर्ने हुन्छ ।

गुणाकर भट्टका लेखहरु :

अर्थतन्त्र व्यवस्थापनका चुनौती

आर्थिक वर्ष २०७३/७४ मा नेपालको अर्थतन्त्र उपलव्धिपूर्ण देखिएको छ । ६.९ प्रतिशतको उच्च आर्थिक वृद्धि, ४.५ प्रतिशतको न्यून मुद्रास्फिति, ११ महिनाको वस्तु तथा सेवा आयात धान्ने विदेशी विनिमय सञ्चिति, गत वर्षहरूको तुलनामा सरकारको पुँजीगत खर्चमा भएको बढोत्तरी र आर्थिक विकासप्रति राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा बढेको चासोका कारण अर्थतन्त्र सुधारोन्मुख देखिएको छ ।

साधन कब्जाको जोखिम

नेपालको अर्थतन्त्रमा पछिल्लो समय प्राकृतिक तथा वित्तीय साधन कब्जा गर्ने प्रवृत्ति बढ्दै गइरहेको छ । साधन कब्जाका क्रममा प्राकृतिक र वित्तीय साधन कब्जा गर्ने समूह कतिपय अवस्थामा एउटै र कतिपय अवस्थामा एकअर्काका परिपूरक भएर काम गरिरहेका छन् ।