सुनीता साखकर्मी

समको घरमा एक दिन

‘लौ हिँड’ भन्दै दाइले आैंला समाए । पाका रंगकर्मी प्रचण्ड मल्ल सानैछँदा साहित्यकार बालकृष्ण समको घर पुगेको दिन अझै सम्झन्छन् ।

मुरलीमा के छ ?

शिरमा मयूरपङ्ख, गलामा हार, हातमा मुरली । गेरुवा वा पहेंलो वस्त्रमा सजिएका कलंकीका रिवाज रिजाल आइतबार पाटनमा भगवान कृष्णको बाल रूपमै भेटिए ।

किलामा कला

चित्रकलामा किलाको भूमिका के होला ? केवल इजेलमा क्यानभास अडयाउन, फ्रेमको चौकोस बनाउन वा सुन्दर क्यानभास भित्तामा टँग्याउन सहयोगी बन्न सक्छ ।

थिमिमा नाच्दै छन् भैरव

सुरुमा उनीहरू बाजाको तालमा सुस्तरी नाच्दै थिए । जब रिदमले उचाइ लियो, पाँच जना भैरव (भैल:) को शारीरिक हाउभाउ बदलिँदै गयो । रौद्र रूपमा उनीहरू यसरी देखा परे, मानौं दर्शकहरू डराएर भागिहाल्छन् । तर, यति बेला थिमिमा भैरवलाई हेरेर रमाउनेहरूको भीड लागिरहेको छ ।

उमेरभरि घिन्ताङ घिसी

बाल्यकाल, किशोरावस्था र अहिले बुढयौली आँखाले अनवरत एउटै नाच हरेक वर्ष हेर्दै आएकी ६७ वर्षीया विष्णुमाया श्रेष्ठ सोमबार फरक मुडमा थिइन् । उनले बाल्यकालमा देखेको गाई (ताहा साँ) अचेल झिलिमिली भएछ ।

सुनीता साखकर्मीका लेखहरु :

क्वाँटी अर्थात् तातो झोल

क्वाँटी अर्थात् तातो झोल । जनैपूर्णिमा अर्थात् गुन्हीपुन्हीको दिन नेवार समुदायमा विभिन्न थरीका नौ गेडागुडीको टुसा उमारी क्वाँटी पकाएर खाने चलन छ । सानो–ठूलो केराउ, मास, मुगी, मस्याङ, बोडी, भटमास, बकुल्ला, चनालगायत नौ थरीका गेडागुडी मिसाएर क्वाँटी बनाउने गरिन्छ ।

गाईजात्रामा जे नभई हुन्न

मप्यारी नापित शोकमा छिन् । भक्तपुरको याछेँकी उनले गत साउन २१ मा ३८ वर्षेे भदा गुमाइन् । शोक मनाउने फुर्सद भने पाएकी छैनन् उनले । नजिकिँदै गरेको साँपारु अर्थात् गाईजात्रामा दिवंगत भदाको गाई बनाउन आवश्यक सामग्री जुटाउन उनी व्यस्त छिन् ।

देवी बन्ने धुन

ठूलो श्रद्धाका साथ मानिसहरू उनका पाउ छुँदै भन्ने गर्छन्, ‘देवी मा, मलाई रक्षा गर्नुहोस् ।’ उनी साँच्चिकै देवी भइदिएकी भए, भक्तजनको हरेक मनोकामना पूरा गर्थिन् होला । ‘तर, के गर्नु, मान्छे न परेँ !’अष्टमातृका नाच्ने लेमिना श्रेष्ठले भनिन्, ‘दिन त के सक्नु, उल्टै लाजले भुतुक्कै हुन्छु !’

आफ्नाको हेला, विदेशीको चासो

अघिल्तिर फनफनी घुमिरहेको चक्रबाट उनले माटाको सानो पाला बनाइन् । अनि मुसुक्क हाँसिन् । बल्ल उनको चिनियाँ परिचय खुल्यो । भक्तपुरको पोट्री पार्कमा केही दिनयता २६ वर्षीया लिली माटाका भाँडा बनाउने कला सिक्दै छिन् ।