उषा थपलिया

सार्वजनिक बसकी ती युवती

सार्वजनिक यातायातमा एक साँझ एक युवतीसँगैको सिटमा थिएँ म । कुराकानी हुँदा थाहा भयो— उनी सिंहदरबारमा जागिरे रहिछन् । साँझ त्रिचन्द्रमा स्नातकोत्तरको कक्षा लिएर साढे साततिर घर फर्कने रहिछन् । ग्रामीण विकास (आरडी) को पढाइ सजिलो के हुन्थ्यो ? त्यसमाथि बिहान भातभान्सा, दिउँसो जागिर र राति थकाइ ।

आमा : निरक्षर तर दूरदर्शी

मेरी आमा, जो दस वर्षकै उमेरमा पराई घर छिर्नुभयो  । अहिले आठ दशक उमेर पार भैसकेको छ, तैपनि आफ्नो जीवनमा आइपरेका कष्ट र संघर्षका कथा व्यक्त गर्दा एक अंश पनि तलमाथि हुँदैनन्, ती मूर्तिमा खोपिएको आकृतिझैं हृदयमै कुदिएका छन् ।

भान्छामा छोराछोरीलाई कसरी लोभ्याउने ?

पन्ध्र वर्ष पुग्नै लागेकी छोरीले यो वर्ष एसईई दिई । प्लेग्रुपदेखि १० कक्षासम्म करिब १२ वर्ष उसले स्कुलमा बिताइसकेकी छ । कहिलेकाहीं बाहेक हरेक दिन उसलाई घरबाटै खाजा बनाएर पठाइयो । सुरुमा बजारिया खानेकुराप्रतिको उसको लगाव अचाक्ली थियो ।

एकल आमाको आत्मसम्मान

नेपाली महिला संवैधानिक रूपमा अधिकारसम्पन्न हुँदै आएका छन्  । संविधानमा महिलाअधिकार प्रत्याभूति हेर्दा विकसित देशहरूलाई समेत नेपालले पछाडि पारेको छ  ।

सपना नदेखी राष्ट्र बन्दैन

‘सपना ती होइनन्, जो निद्रामा आउँछन्, सपना ती हुन्, जसले पूरा नभई सुत्न दिँदैनन् ।’ भारतका एघारौं राष्ट्रपति तथा प्रतिष्ठित वैज्ञानिक एपीजे अब्दुल कलामको भनाइ हो यो । हाम्रा प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले पनि राष्ट्र निर्माणका लागि आफ्ना सपना उजागर गरिरहेका छन् तर उनको सपनालाई बल पुर्‍याउनेभन्दा हावामा उडाउने प्रवृत्ति आमजनमानसमा बढी देखिन्छ ।

उषा थपलियाका लेखहरु :

सामाजिक सञ्जालको असामाजिक पाटो

सबै सदस्यको उपस्थिति हुँदाहुँदै पनि प्राय: घरपरिवारमा सन्नाटा छाएको देखिन्छ । हरेक व्यक्ति हरबखत आफ्नो साथमा रहेको उपकरणतर्फ ध्यानाकृष्ट हुँदा एकअर्कोसंँग संवाद, छलफल पातलिएको छ ।

मुखले नारीवाद, बगलीमा छुरा

धेरै नेता महिला अधिकारको चर्को दुहाइ दिन्छन् । तर आफ्नो परिवारमा महिलामाथि निजी सम्पत्तिझैं नियन्त्रण गर्छन् । उ द्योगी चण्डीराज ढकालकी दिवंगत आमाको तेह्रौं दिनको पुण्यतिथिमा प्रसाद ग्रहणका लागि केही दिनअघि विद्युतीय निम्तो आयो ।

अबको ‘वाद’

विश्व पुँजीवाद र समाजवादकै गोलचक्करमा घुमिरहेको छ । कार्ल माक्र्सको क्रान्तिकारी समाजवाद प्रतिपादनसँंगै समाजवादीहरूले पुँजीवादको आयु सकिएको घोषणा गरे । सन् १९९० ताका सोभियत संघ र पूर्वी युरोपका मुलुकहरूमा समाजवादले असफलता बेहोरेपछि यसको भविष्य नरहेको विश्लेषण गर्न पुँजीवादीहरू पनि पछि हटेनन् ।

विद्रोहबेगर लैङ्गिक समता

२५  नोभेम्बर महिला हिंसाविरुद्धको अन्तर्राष्ट्रिय दिवस र १० डिसेम्बर मानवअधिकार दिवस । यी दुई दिवसबीचको अवधिलाई ‘लैङ्गिक हिंसाविरुद्धको १६ दिने अभियान’ का रूपमा हरेक वर्ष मनाउने गरिएको छ । 

अनि तनाव बढ्छ

प्रा‍त:कालीन हिँडाइमा निस्कँदा मनमस्तिष्क दुवै चंगा थियो । नगरपालिकाका कुचिकारले सफा बनाइसकेको सडक थप उल्लास जगाउने तत्त्व बन्यो । स्वच्छ हावा, सफा सडक, थोरै मात्र सवारी साधन, स्वास्थ्यप्रति जागरुकहरूका कसिलो हिँडाइ, कलेज छात्रछात्राको मस्कामस्की प्रसन्नता बढाउने अतिरिक्त आधार थिए । त्यो बेलासम्म दिमागमा तनावको क्लेस थिएन ।