प्रताप रानामगर

हराउँदै घुमाउने घर

खरको छानो । घुमाउने घर । कुनै बेला दरै गाउँमा यस्ता घर प्रशस्त देख्न पाइन्थ्यो । हिजोआज भने आधुनिक शैलीका घरका कारण त्यस्ता परम्परागत घुमाउने घर लोप हुने अवस्थामा पुगेका छन् । कताकति मात्रै देख्न पाइने नभए लोपै भएको दरै समाज तनहुँका अध्यक्ष तीर्थबहादुर दरैले बताए ।

वन्यजन्तुको आक्रमण बढ्यो

तनहुँमा केही समययता वन्यजन्तुको आक्रमणबाट मृत्यु हुनेको संख्या बढेको पाइएको छ । जिल्ला वन कार्यालयको तथ्यांक हेर्दा अहिलेसम्म वन्यजन्तुको आक्रमणबाट भानुमा मात्र ४ बालबालिकाले अकालमा ज्यान गुमाएका छन् । घर आँगनमै आएर चितुवाले आक्रमण गरेपछि स्थानीय त्रासमा छन । 

भएन पुनर्निर्माण भानुको जन्मघर

राष्ट्रिय विभूति आदिकवि भानुभक्त आचार्यको जन्मघर भनावशेष बनेको छ । तनहुँको चुँदी रम्घास्थित भानु जन्मस्थलको विकास गर्न गुरुयोजना बने पनि बजेट अभावमा भानुको जन्मघर पुनर्निर्माण हुने सुरसार छैन । गरुयोजना दशकअघि बनेको थियो ।

पानी भर्न चौताराको बास

तनहुँको ऋषिङ गाउँपालिका–२ ग्वास्लुङकी पूजा चन्द मध्यराति उठेर पानी भर्न जान्छिन् । धारोमा उनी पुग्दा गाग्रीको लाइन लागिसकेको हुन्छ । बिहान ४ बजे पुगे पनि ५ घण्टापछि पालो आउँछ । खानेपानीको चरम अभाव भएको ग्वास्लुङमा पानी भर्ने पालो पाउन स्थानीय महिला धारो छेवैको चौतारोमा बास बस्छन् ।

संरक्षण केन्द्रमै गाईगोरु असुरक्षित

छाडा पशुचौपायालाई व्यवस्थापन गर्न तनहुँको शुक्लागण्डकी नगरपालिकाले गौ संरक्षण केन्द्र स्थापना गर्‍यो । तर केन्द्रमा राखिएका चौपायाको उचित रेखदेख र संरक्षण हुन नसकेको पाइएको छ । 

प्रताप रानामगरका लेखहरु :

एउटै सडकमा तीन सरकारको बजेट

एउटै सडकमा तीन तहका सरकारले बजेट विनियोजन गरी निर्माण अघि बढाएका छन् । तनहुँको धार्मिक स्थल छाब्दीबाराही मन्दिर जाने मुख्य सडक कालोपत्रेका लागि संघ, प्रदेश र स्थानीय सरकारले चालु आर्थिक वर्षमा बजेट दिएका हुन् । 

फैलँदै सेपाकताक्रो

पोखरा–२६ की २१ वर्षीया लिजा गुरुङ सेपाकताक्रो खेलको प्रवर्द्धन र विकासमा दिनरात मिहिनेत गरिरहेकी छिन् । नयाँ र अनौठो भएकाले उनी यस खेलमा आकर्षित भइन् । राखेप च्याम्पियनसिप र आठौं राष्ट्रिय खेलकुदमा उनले सेपाकताक्रोमा सहभागिता जनाइन् । उत्कृष्ट महिला खेलाडी पनि घोषित भइन् । 

कन्याद्वारा बाबुको काजकिरिया

सुरुमा छोरीले काजकिरिया गर्न हुँदैन भन्ने आबाज उठेको थियो । तर यो अन्धविश्वासमात्रै रहेको भन्दै आँबुखैरेनी–२ मार्कीचोकका तीन दिदीबहिनी यतिबेला बाबुको क्रियामा छन । २० वर्षीया चिज मगर र उनकी दुई बहिनी १८ वर्षकी बिनीता र १६ वर्षीया सविना मगर बाबु प्रितमको काजकिरियामा बसेका हुन । तीनैजना छोरीले बाबुको शवमा दागबत्ती पनि दिएका थिए । 

ल्यान्डफिल नहुँदा सेतीमा फोहोर

तनहुँको भिमाद नगरपालिकामा ल्यान्डफिल साइट नहुँदा बजारको फोहोर सेती नदीमा फाल्ने गरिएको छ । अव्यवस्थित रुपमा फालिने फोहोरका कारण नजिकको बस्तीमा दुर्गन्ध फैलिएको छ भने नदी पनि प्रदूषित हुने गरेको छ । 

भानुभक्तीय टोपी अनिवार्य

घुमाउने कालो टोपी । टोपीको बीचमा डल्लो । जसलाई बिर्के टोपी भनिन्छ । यही टोपी आदिकवि भानुभक्त आचार्यले लगाउँथे । त्यसलाई अहिले भानुभक्तीय टोपी भन्ने गरिन्छ । उतिबेलाको चलनै बिर्के टोपी लगाउने थियो ।