वीरेन्द्र केसी

हराउँदै रैथाने धानका जात

घरभित्र कसौंडीमा पाक्दै गरेको चामलको बाहिरसम्म बास्ना आउँछ । खानलाई नरम, स्वादिलो, स्वस्थकर र मिठो । युवा उमेरसम्म शीतगंगा नगरपालिका जलुकेका हिमलाल बेल्बासेको रोजाइ बास्मती चामलको भात थियो । दमारबेंसी फाँटमा बास्मती धान रोप्ने गरेको सम्झना उनलाई छ । अहिले उनी त्यो धान रोप्दैनन् ।

महिलाको प्रयासबाट सप्रिएको वन

जोसिलो उमेर । कामचाहिँ गाउँलेलाई स्वरोजगार बनाउने अभियान । दुर्गममा रहेर सिंगो बस्तीका बासिन्दालाई रोजगारी दिलाउने कठिन काम । तर, शीतगंगा नगरपालिका १३, भंगलामा ३२ घरपरिवारलाई काम दिने नेतृत्व गरिरहेकी छन्, २६ वर्षीया सीमा गुरुङले ।

ओझेलमा पाणिनि तपोभूमि

संस्कृत व्याकरणको उद्गम थलो पाणिनि तपोभूमिको दीर्घकालीन गुरुयोजना बनाएर विकास र संरक्षण गर्ने गृहकार्य सुरु भएको छ । संघ, प्रदेश र स्थानीय सरकारले बजेट छुट्याएपछि काम अघि बढेको हो ।

छानोको पानी थापेर पिउँदै

वर्षाभरि चिन्ता छैन । आकाशको पानी भाँडोमा थापेर खान, कपडा धुन र पशुलाई खुवाउन पुग्छ । घैंटा पनि भरिन्छ । आकाशमा कालो बादल देखिनासाथ छत्रदेव गाउँपालिका २ बल्कोटकी सीता खनाललाई भाँडा बटुल्न हतार हुन्छ ।

तेजपात बेचेर मालामाल

जिल्लाका ६ वटै स्थानीय तहमा बाँदर र जंगली जनावरले स्थानीयलाई सताएको छ । तिनले खेतबारीमा पाक्दै गरेको अन्न खाइदिनाले सर्वसाधारण आजित छन् । बाँदरले घरभित्र पसेर भान्साका खाना खाइदिने, अन्नपात, लत्ताकपडा नोक्सान गर्ने र मान्छेमाथि जाइलाग्ने समस्याले स्थानीय हैरान बनेका हुन् ।

वीरेन्द्र केसीका लेखहरु :

गाउँ नै लालपुर्जाविहीन

यहाँका ७८ वर्षीय हुटबहादुर पल्ली सुवर्णखालबाट २५ वर्षअघि विक्रमसोता बसाइँ सरे । जन्मथलोको पाखोबारीमा उब्जनीले खान पुग्दैन्थ्यो । चारैतिर जंगल भएकाले पशुपालन गर्न सजिलो र फाँट भएकाले अन्न उब्जनी राम्रो हुने देखेर उनी शीतगंगा १४ विक्रमसोता सरेका हुन् ।

धेरै योजना एक महिनामै सक्नुपर्ने

सबैलाई खुसी पार्न टुक्रे योजनालाई बजेट छुट्याउनु परेकामा मालारानी गाउँपालिका अध्यक्ष बालकृष्ण आचार्य असन्तुष्ट छन् । चालु वर्षमा ५ सय ९६ योजना गाउँसभाले पारित गरेको थियो । ३ सय ३४ को काम सकिएर भुक्तानी भइसक्यो ।

पाखोबारीमा बाह्रैमास तरकारी

सन्धिखर्क नगरपालिका ९ घोचेखोलाका गणेश बन्जाडेले २०४१ सालदेखि तरकारी खेती गरिरहेका छन् । बाबुबाजेका पालामा करेसामा तरकारी फल्थ्यो । बिक्री गर्ने चलन थिएन ।

१५ वर्षपछि लालपुर्जा

'पत्थरीको अप्रेसन गर्ने पैसा भएन । रोग बोकेरै बसें,’ सन्धिखर्क नगरपालिका २ की कमला नेपालीले भनिन्, ‘उपचारमा लाग्ने दुई लाख रुपैयाँ जुटाउनै मुस्किल पर्‍यो । आफ्नै जमिन भए पनि त्यसलाई बेच्न र बैंकमा धितो राख्न सम्भव भएन ।’

सारंगी संग्रहालयको माग

सन्धिखर्क नगरपालिकाको ऐतिहासिक अर्घा दरबारभन्दा तलपट्टि चिटिक्कको गन्धर्व बस्ती छ । एकै मोडलका घर छन् । भगवती मन्दिर र दरबार घुम्न आउनेले बस्ती देखिने गरी मोबाइलबाट तस्बिर खिचेर फेसबुकमा पोस्ट गर्छन् ।