वीरेन्द्र केसी

काठ उत्पादन बढाउन वैज्ञानिक व्यवस्थापन

कुनै बेला राष्ट्रिय वन अधिकांश नांगा थिए । सामुदायिक बनेपछि हरियाली छायो । समुदायलाई वनको जिम्मा दिएपछि संरक्षण र रेखदेख हुँदा काठ, दाउरा र घाँस बेचेर आम्दानीको स्रोत बढ्यो तर पनि व्यवस्थित मानिएन । निरन्तर हरियाली, छिटो नयाँ रूख उत्पादन र समुदायलाई बर्सेनि आम्दानी भइरहने उपाय खोजिँदै छ ।

सरकारीमा विद्यार्थी टिकाउन चुनौती

शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइले जिल्लाका ६ वटै स्थानीय तहका ३ सय ८७ विद्यालयमा भर्ना अभियान चलाएको छ । तर, प्रभावकारी छैन । सबै नागरिकलाई सरकारी स्कुलमा आधारभूत तहको शिक्षा अनिवार्य गराउन सरकारले भर्ना अभियान थालेको १४ वर्ष भयो ।

टोलैपिच्छे सडक कालोपत्रे योजना

शीतगंगा नगरपालिकाको जटिल भूगोलका केही बस्तीबाहेक अन्य स्थानीय तहका टोलैपिच्छे सडक सञ्जाल छन् । नयाँ मोटर बाटो पत्ता लगाउन सके गन्तव्यमा चाँडै पुगिन्छ ।

गोरु र खेताला नहुँदा रोपाइँमा समस्या

खेतमा हिउँदे धान रोप्न जति कृषकलाई चटारो छ । त्यति नै चिन्ता खेताला पाउन । ब्याडमा बीउ उखेल्ने, रोप्ने र आली लगाउने खेताला अभाव छ । खेत हिल्याउने गोरु पनि भनेको बेला पाइँदैन । जिल्लाका केही ठाउँमा हिउँदे र वर्षे धान खेती हुन्छ ।

‘डरलाग्दा मोड’ काटेपछि यात्रा सहज

पूर्वपश्चिम राजमार्गअन्तर्गत कपिलवस्तुको गोरुसिंगेबाट अर्घाखाँची सदरमुकाम ६८ किमि पर्छ । बर्सेनि थपिँदै गएका साना तथा ठूला सवारीसाधनको चापले भीडभाड हुन्छ ।

वीरेन्द्र केसीका लेखहरु :

सिँचाइ नहुँदा खेत बाँझै

किसानले गहुँ काटेर भित्र्याइसकेका छन् । गहुँ काटेका फँटमा चैते धान रोप्ने चटारो किसानलाई हुनुपर्ने हो । तर त्यस्तौ छैन । धेरै खेत बाँझै छन् । डेढ दशकअघिसम्म जलुकेको दमारबेंसीको करिब ५ हेक्टर क्षेत्रफलको खेतमा वर्षमा दुईपटक धान र एकपटक गहुँ खेती हुन्थ्यो । आधा खेतमा फागुनमा मकै रोपिन्छ ।

अनाथको पढ्ने धोको

पढ्ने रहर छ तर बाबुआमा छैनन् । ७ वर्षअघि आमा र एक वर्षअघि बाबु बिते । बाबुको निधनपछि पढाइ खर्च भएन । त्यसपछि छाक टार्न होटलमा भाँडा माझ्न थाले । तिनै सन्धिखर्क नगरपालिका २ भन्द्रीखोलाका १३ वर्षीय राजु मुखिया आइतबार चुत्राबेंसीको गंगा आधारभूत विद्यालयमा कक्षा ३ मा भर्ना भए ।

मोटर चलेपछि गाउँको जीवन बदलियो

सदरमुकामबाट करिब दस किमि उत्तरपश्चिम बाँगीबाट सन्धिखर्क पैदल हिँडेर आइपुग्दा चार घण्टा लाग्थ्यो । हिँडाइको थकाइले गाउँबाट बजारमा बिक्री गर्न कसैले कोही ल्याउँदैनथे । खसीबोका बिक्री गर्न बजार ल्याउन मुस्किल थियो ।

जग्गा अतिक्रमण रोकिएन

सदरमुकामका सार्वजनिक जग्गा अतिक्रमण गरी बनाइएका घर, घडेरी र टहरा हटाउने कुरा बारम्बार उठ्छ । नेताको आड र शक्तिकेन्द्रको पहुँचमा मिचेर बनाइएका पक्की घर हटाउन कसैले चासो राख्दैन ।

गाउँमै सेवा पुगेपछि सदरमुकाम सुनसान

संघीय संरचनाअनुसार स्थानीय तहको चुनाव हुनुअघि जिल्ला सदरमुकाममा निकै चहलपहल हुन्थ्यो । जनप्रतिनिधि चुनिएपछि गाउँमा स्थानीय तह सञ्चालनमा आए ।