चन्द्रकिशोर

दलित प्रतिरोधको स्वर

संविधानको प्रस्तावनाको प्रारम्भमै ‘हामी सार्वभौमसत्ता सम्पन्न नेपाली जनता’ भन्ने उल्लेख छ । मौलिक हक र कर्तव्यभित्र समेत सम्मानपूर्वक बाँच्न पाउने हक, छुवाछूत तथा भेदभाव विरुद्धको हक, शोषण विरुद्धको हक, सामाजिक न्यायको हक लगायतको फराकिलो व्यवस्था त्यसमा गरिएको छ ।

मुस्लिममाथि किन शंका ?

अन्तरजातीय र अन्तरसामुदायिक अन्तरक्रिया विस्तृत र सघन हुँदै छ । त्यसैले मुस्लिम समुदायको मुख्य पर्व इदका अवसर पारेर ‘इद मुबारक’ दिने चलन बढ्यो । राजनीतिक र सामाजिक रूपमा रोजाको अवधिमा एकअर्का समुदायमाझ ‘इफ्तार’ भोज दिन थालियो र त्यसमा सहभागिताको क्रम बढ्यो ।

अबको सीमाञ्चल सम्बन्ध

भारतमा ताजा मतादेश प्राप्त गरेर नरेन्द्र मोदी दोस्रोपटक प्रधानमन्त्री भएका छन् । दिल्लीमा आयोजित शपथ ग्रहण समारोहको साक्षी प्र्रधानमन्त्री केपी ओली पनि बने । त्यो समारोह भारतको भावी विदेश नीतिबारे चियाउने सुन्दर अवसर पनि बन्यो । मोदी र ओलीका बीच मैत्री सम्बन्ध उकाली–ओराली हुँदै आए पनि एकअर्कामाझ गज्जबको आकर्षण छ । दुवैसँग आ–आफ्ना संसद्मा मजबुत गणित छ ।

सम्बन्धको एग्जिट पोल

भारतको आमनिर्वाचनको परिणाम आज आउंँदै छ । सात चरणको मतदानपछि आएका ‘एग्जिट पोल’ अनुसार फेरि नरेन्द्र मोदीकै नेतृत्वमा सरकार बन्दै छ । भारतको चुनावबारे नेपालमा आम उत्सुकता छ । नेपाली मिडियामा बिहारको बेगुसरायबाट उम्मेदवार बनेका कन्हैया कुमारले कम्ती स्पेस पाएनन् । यसबाट नेपाली मानसभित्रको रुझान र रोजाइ अड्कल्न सकिन्छ— मोदी कहाँ छन् ?

नागरिकको मानसिक सीमांकन

मानसिक भूगोलमा देशको हिस्सा होइन, मधेस ? मुलुकको मानसिक क्यानभासभित्र मधेसी अनुहार किन नअटाएको ? यस्ता प्र्रश्न पछिल्ला केही सातादेखि फेरि मधेसमा तरङ्गित भइरहेका छन्  ।

चन्द्रकिशोरका लेखहरु :

वैकल्पिक शक्तिको बाह्रखरी

वैकल्पिक शक्तिको खोजीमा संघीय समाजवादी फोरम र नयाँ शक्ति पार्टीबीच भएको एकीकरणले काठमाडौंको माहोल तताएको छ । गर्मी त काठमाडौंमा पनि हुन्छ, तर त्यो वीरगन्ज वा नेपालगन्जमा जस्तो हुँदैन । तराईतिर मौसमी तापसँगै राजनीतिक गन्थनको राप जो मिसिएको हुन्छ । जनसामान्यमा छटपटी थपिएको छ ।

डोजरतन्त्र !

नेपाली आम बोलीमा अंग्रेजीका अनेकौं शब्दले प्रवेश पाएका छन् । यसको आफ्नै सामाजिक-राजनीतिक पृष्ठभूमि छ । पछिल्लो समय आम बोली बनेको अंग्रेजी शब्द हो, 'डोजर' । ठूला निर्माण कार्यमा प्रयोग हुने यो एउटा मेसिन हो । डोजरले तत्काल केही भत्काउन सक्छ ।

लोकतन्त्र दुब्ला भया !

दृश्य १ : सहरको कुनै चोकमा यात्रुहरू सार्वजनिक यातायातको प्रतीक्षामा छन् । गाडी आएपछि यात्रुहरूमाझ तँछाड–मछाड सुरु हुन्छ । कोही ओर्लिन चाहन्छन् भने कोही उक्लिन । उक्लिन चाहनेहरूमा पनि कोभन्दा को अगाडि चढ्ने भन्नेमा हानथाप देखिन्छ ।

पानी बिन सब सून

तराईमा नयाँ वर्षको स्वागतार्थ प्रकृति पूजा गरिन्छ । ठाउँ र समुदाय विशेषअनुसार त्यसको शैली फरक देखिए पनि मूल भाव एउटै पाइन्छ । झिसमिसेमै उठेर घरका श्रेष्ठ महिलाहरूले अञ्जुलीमा पानी लिई आफूभन्दा कनिष्ठका टाउकामा हाल्दै शान्तिको कामना गर्छन् । यसलाई ‘जुराउनु’ भनिन्छ । रूखबिरुवा र बाटाघाटामा पनि पानी छरिन्छ ।

उता चुनाव, यता चर्चा

छिमेकी भारतमा सत्रौं लोकसभाका लागि ७ चरणमा हुने निर्वाचन शुरू हुँदैछ । त्यहाँको निर्वाचनबारे नेपाली सीमा क्षेत्रमा त्यतिकै चासो र चर्चा पाइन्छ । यसो हुनुका कारण रोटी–बेटीको सम्बन्धमात्र नभई सीमापारिसंँगको ‘क्रान्ति’को साइनो पनि छ । भारतमा लोकतन्त्रको यात्रामा झञ्झावात आउँदा नेपालीजनले साथ दिएको छ ।