राजेन्द्र मानन्धर

कक्षा–कोठामा बैंक

सुरक्षा र व्यवस्थित भवन अभाव देखाउँदै सेवा सुरु गर्न आलटाल गरिरहेको सानिमा बैंकले मंगलबारबाट दोलखाको मेलुङमा सेवा सुरु गरेको छ । तर बैंकले आफ्नो सेवा भने बुद्धचोकस्थित स्थानीय भीम माविको भवनबाट सुरु गरेको हो । विद्यालयले मासिक १५ हजार भाडामा बैंकलाई बस्न अनुमति दिएको हो ।

विपद् सामनाको तयारी

भिरालो जमिनका कारण अधिकांश भाग पहिरोको जोखिममा परेको दोलखामा सतर्कताका सबै प्रयास अवलम्बन गरिएका छन् । पहिरो र बाढीले दोलखामा जनधनको ठूलो क्षति हुने गरेको छ । विगतका घटनाबाट सिक्दै जोखिमपूर्ण बस्तीमा हुनसक्ने बाढीपहिरोको प्रकोप सामना गर्न सतर्कता अपनाइएको जिल्ला दैवीप्रकोप उद्धार समितिले जनाएको छ ।

स्वामित्व पाएनन् मोहीले

तल्सिङको आलटालका कारण पुस्तौंपुस्तादेखि भोगचलन गर्दै आएको जमिनमा दोलखाका ४ सय ८३ मोही परिवारले कानुनी स्वामित्व राख्दैनन् । उनीहरू रोप्छन्, उब्जिएको चिज आफू र तल्सिङ आधाआधा बाँड्छन् । जति वर्ष कुरे पनि जमिनको लालपूर्जा तल्सिङकै हातमा हुन्छ, मोही भने सुकुम्बासीमै सीमित ।

स्वामित्व पाएनन् मोही परिवारले

तल्सिङको आलटालका कारण पुस्तौंपुस्तादेखि भोगचलन गर्दै आएको जमिनमा दोलखाका ४ सय ८३ मोही परिवारले कानुनी स्वामित्व राख्दैनन् । उनीहरु रोप्छन्, उब्जिएको चिज आफू र तल्सिङ आधाआधा बाँड्छन् ।

निर्माण सकिए पनि अनुदानबाट वञ्चित

सरकारद्वारा जारी मापदण्ड पूरा नभएका करिब ३ हजार बढी घरका धनीले निर्माण सम्पन्न भइसक्दा पनि दोस्रो र तेस्रो किस्ता पाएका छैनन् । मापदण्ड पूरा नभएका घरहरूको बाँकी किस्ता रोकिएको हो ।

राजेन्द्र मानन्धरका लेखहरु :

चीनको आकाशे रेल

एकतमासले गाडी कुदिरहेको थियो, सयको गतीमा । तर, भित्र बस्दाको अनुभवचाहिँ बडो स्थिर थियो, कहीँ केही नहिल्लएजस्तो । कतिसम्म भने टेबलमाथि राखिएको पानीको बोतलसमेत पनि टसको मस भएको थिएन । नेपालका सडकमा बिस्तारै हाँक्दा पनि पुट्ठो थच्चारिएको अनुभवको पृष्ठभूमिमा चीनका फराकिला र चिल्ला सडकमा गुड्दाको अनुभूतिले सहयात्रीहरू रोमाञ्चित थिए ।

तामाकोसीको सेयर संकलन मिति सरेको सर्‍यै

माथिल्लो तामाकोसी जलविद्युत् आयोजनाले दोलखा जिल्लाबासीबाट सेयर संकलन गर्ने मिति एक महिना पछि सारेको छ । स्थानीय तहबाट अनुरोध गरिएपछि यही असार २४ गतेबाट संकलन गर्ने तालिकाको मिति एक महिना पछि धकेलेको हो ।

पूर्वसूचना प्रणाली जडान

जब बर्खा लाग्छ, उत्तरी दुर्गम भेग सुन्द्रावतीका सीमान्तकृत थामी समुदायका अगुवा बाढीपहिरोको जोखिम टर्ने विश्वासमा भूमे देउताको पूजा गर्छन् । पिठोका मूर्तिलाई बारीको डिलमा राखेर भूमेपूजा गरिँदा पहिरोको विपत् टर्ने जनविश्वास छ । तर, करिब सवा सय थामी परिवारलाई बर्सेनि पहिरोले सताउन छाडदैन ।

१५ वर्षपछि फर्कियो खुसी

खोपाचागुका ३९ वर्षीय हिसी शेर्पा १५ वर्षदेखि कुँजिएर बसेका थिए । उनी अहिले एकै दिनको उपचारले हिँड्न सक्ने भएका छन् । दाहिने पेटभन्दा तल, तिघ्रामाथिको पुठ्ठा (हिप) मा जोर्नी बिग्रिएका उनको चरिकोट अस्पतालमा उपचार भएको हो ।