हस्तक्षेपविरूद्ध प्रतिकार

आफ्नै परिवेश
झमक घिमिरे

काठमाडौँ — नेपाल बहुल धर्म, जाति र संस्कृति भएको देश हो । नेपालमा एक जातको बाहुल्यता भएको कुनै स्थान छैन । सबै खालका संस्कृति र विभिन्न जातिको समिश्रण छ । विचारको समिश्रण छ । त्यसैले यहाँ आपसमा प्रेम छ, माया छ, सद्भाव छ, भाइचारा छ । सबैभन्दा ठूलो कुरा सहिष्णुताको संस्कृति छ ।

यही भत्काउन चाहन्छन्, नेपालको अहित चाहने देशी–विदेशी शक्तिहरू । यिनीहरूले नेपालीलाई सहयोग गर्ने बहानामा आफ्ना दुष्ट नंग्रा नेपाल र नेपालीजनको मनमा गाड्न खोज्दैछन् । शताब्दीऔंदेखिको नेपालीजनको पवित्र आत्मियता भत्काएर आपसमा लडाउन खोज्दैछन् । नेपालका आफ्नै आदिम कालदेखिका धर्म, संस्कृति छन् । तिनलाई छिन्नभिन्न बनाएर विभिन्न प्रलोभन देखाएर सोझासिधा मान्छेलाई फँसाएका छन् ।

मुलुकमा विभिन्न बहानामा धर्म परिवर्तन गराउने लहर चलिरहेको छ । कुनै खास धर्म ग्रहण गर्नासाथ मान्छे निरोगी हुन्छ र सुखी हुन्छ भन्ने भ्रम छरिएको छ । यसैक्रममा यो पंक्तिकारको विभिन्न विषयमा बहस चल्ने गरेको छ । यसरी धर्मको नाममा नेपालीको भावनामाथि खेलवाड गर्ने विदेशी नंग्रा गाड्न खोज्नेहरूप्रति हामी नेपाली किन मौन ? किन हाम्रा स्वरहरू बन्द ?

Yamaha

यहाँ जातीय, क्षेत्रीय रूपमै असहिष्णुता फैलाउने काम संगठित रूपमै भइरहेको छ । नेपाल धर्मनिरपेक्ष हुनु भनेको यिनले सबै धर्मलाई समानता दिएको अर्थमा बुझेनन् । धर्मविहीन हुनु हो भन्ने अफवाह फैलाएर आफ्नो धर्म, संस्कृतिको प्रचार–प्रसार गरेर अनेक प्रलोभनमा पारेर सिधासोझा मान्छेको अन्तरभावनामाथि खेलेर आफ्नो मुठ्ठीमा कसरी पार्न सकिन्छ भन्ने यिनको मुख्य ध्येय हो । जुन कुरा रुवान्डामा हुतु र तुत्सीबीच जातीय अन्तरद्वन्द्व पारेर मानव नरसंहार मच्चाए । जहा लाखौं मानिस मारिए । जसको कारण थियो, वैदेशिक हस्तक्षेप । त्यहाँ मिलेर बसेका जातिमा आफ्ना गिद्धे नजर र फुटको संस्कृति रोपे। त्यहाँ मौलिक धर्म, संस्कृति शताब्दीयौंदेखि मानिरहेका थिए । त्यसलाई मासेर यिनले आफ्ना धर्म, संस्कृति लादे । यिनीहरूकै कारण त्यहाँ जातीय हिंसा भयो, छोटो समय चले पनि डरलाग्दो थियो ।

आखिर त्यहाँका सोझासिधा मानिसहरूले आपसमा लडेर के पाए ? आफ्ना बन्धुहरूको चिहान, रक्तपात, अनि उजाड आफ्नो मातृभूमि । पछुताउनु सिवाय केही रहेन । अब हाम्रो मुलुक पनि त्यस्तै बनाएर आफ्नो राज चलाउने सपना देख्दैछन् । यहाँका मौलिक संस्कृतिलाई मासेर मान्छेलाई एकको विरुद्ध अर्काे भड्काएर आफूमै लडाउने यिनको कुविचार बेलैमा सबै नेपालीले बुझ्न आवश्यक छ ।

हाम्रो संस्कृतिमा कतिपय कुरा नराम्रा, काम नलाग्ने पनि छन् । त्यसलाई आधार बनाएर नराम्रा मानव विरोधी कुराहरू फैलिएका छन् । अथवा सुनियोजित तरिकाले फैलाइएको छ । यी कुरालाई निकालेर फाल्नु आवश्यक छ । नेपालीमा रहेको सहिष्णुताको पर्खाल ढल्नु भनेको आफ्नो मौलिक पहिचान गुमाउँदै जानु हो । अहिले नेपालमा भाषिक, धार्मिक, जातीय रूपमा विस्तारै द्वन्द्व निम्त्याउने खेल भइरहेको छ । यो बाहिरी देशको हस्तक्षेप हाम्रा संस्कृति, मौलिक पहिचानमा हुनुहँुदैन । नेपाली कसैले पनि यो हस्तक्षेप सहनु भनेको आफैले आफैलाई बिर्सनु हो । किनभने आफ्नो पहिचानलाई बिर्सेर कोही मान्छे बाँचेको मज्जा हुँदैन । उसको अन्तरात्माले उसलाई धिकारिरहेको हुन्छ । त्यसैले सबै स्वाभिमानी नेपाली सबै खालका विदेशी हस्तक्षेपको प्रतिकार गरेर बाँचौं ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : चैत्र १५, २०७४ ०८:२१
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

महिलाको पक्षमा आवाज

आफ्नै परिवेश
महिला अधिकारका ठूलठूला नारा लाउँछन्, यिनै ठूलठूला अपराधकर्म पनि मच्चाउँछन् । महिला अधिकारको सम्मान गर्ने हो भने महिलाको सुरक्षाको विशेष नीति ल्याएर त्यसको कार्यान्वयन गर्नुपर्छ ।
झमक घिमिरे

काठमाडौँ — महिला हिंसाका घटनाहरू विविध सञ्चार माध्यमले दिइरहेका हुन्छन् । कहिले बोक्सीको आरोपमा महिला बेहोश हुन्जेल कुटिन्छे । कहिले आफ्नै अभिभावकहरूबाटै यौन हिंसाको सिकार बन्छे । कहिले आफ्नाहरूबाटै पशुसरह किनबेच हुन्छे ।

यस पंक्तिकारको दिमागभरि एउटै प्रश्नमात्र खेलिरह्यो– के महिला कहीं कतै सुरक्षित छैन त ? यो धर्तीमा महिला बनेर जन्मिनु अभिशाप हो त ? होइन भने यो धर्तीमा जन्मिने महिला जातिमाथि किन खालखालका हिंसा हुने गरेको छ ? केही पुरुषहरू हिंसाको जिम्मेवार स्वयं महिलालाई ठानेर आफ्नो दोष लुकाउन खोज्छन् । महिलालाई हाम्रो संस्कारले सानैदेखि के सिकाएको हुन्छ भने घरका ठूला मान्छेहरूले भनेको चाहे त्यो काम नलाग्ने होस्, त्यो कुरामाथि प्रश्न उठाउनु हुँदैन ।

महिलाको विचारको दमन संस्कारबाट हुन्छ । हाम्रो समाजमा अन्धविश्वासको जालो यसरी फैलिएको छ, जहाँ महिला सुत्केरी हुँदा अपवित्र हुन्छन् भनेर घर परको गोठमा राखिन्छ । जुन अवस्थामा बढी सरसफाइको आवश्यकता हुन्छ, पोषिलो खानेकुराको आवश्यकता हुन्छ, घरपरिवारको न्यानो साथ र सहयोगको आवश्यकता हुन्छ । त्यस्तो बेला घरभन्दा परको गोठमा एक्लै राख्दा त्यो महिलाको मानसिकता कस्तो होला ? उमेर बढ्दै जाँदा महिलाको प्राकृतिक रूपमै ऋतुस्राव देखापर्छ, यो महिलाको परिपक्व हुँदै गएको शुभसंकेत हो । तर त्यसलाई नेपाली समाजले अपवित्र मानेर घरदेखि पर गोठमा (छाउघरमा) पठाउने परम्परा पश्चिमतिर व्याप्त छ । त्यस्ता छाउघरमा बस्ने महिला, किशोरीहरू सुरक्षित हुँदैनन्, उनीहरूमाथि कतिपय जंगली जनावरको आक्रमणमा पर्ने कतिपय कुनियत बोक्ने मान्छेहरूबाटै आक्रमण हुने गरेका र कतिपय महिलाहरूको यसैकारण अकालमा ज्यान गएका खबर वर्षेनि आउने गरेका छन् ।

एउटै निर्बल महिला २१ औं शताब्दीमा बोक्सी बनेर मरणासन्न हुनेगरी किन कुटिन्छे, आफूलाई भोलेबाबा ठान्ने पुरुषबाट ? साँच्चै भोलेबाबाले त महिलालाई मेरो आधा–आधा अंग सबैभन्दा ठूलो शक्तिको रूपमा सम्मान गरेका छन् । यो कुरालाई चाहिंँ किन बुझ्न सक्दैनन्, अहिलेका भोलेबाबाहरूले ? उनीहरू ईश्वरका सच्चा अनुयायी ठान्छन् भने कुन ईश्वरले निर्दोष महिलामाथि अत्याचार गर भनेका छन् ? यो पंक्तिकारले त कतै त्यसको प्रभाव भेटेकी छैन । अनि ईश्वरको रूप आफूलाई ठानेर किन निर्दाेष महिलालाई सताउँछन् ? यहाँ खालखालका भोलेबाबाहरूले विभिन्न रूपमा महिलालाई सताउने काम गरिरहेका छन् । आफ्नै चेलीहरूलाई पनि यी भोलेबाबाहरूले कतै बलात्कार गरिरहेका छन्, कतै पशुको रूपमा मोलतोल गरिरहेका छन् ।

यो २१ औं शताब्दीमा पनि महिला हिंसा विश्वमा फरक–फरक रूपमा भइरहेका छन् । हिंसाग्रस्त क्षेत्रहरूमा सबैभन्दा बढी प्रभावित हुने भनेको महिला र बालबालिकाहरू हुन् । किनभने जुनसुकै हिंसामा पनि महिलाहरू जबर्जस्ती बलात्कृत भएका छन् । नामर्दाहरूले आफ्नो पुरुषार्थ महिलाको शरीर जबर्जस्ती गिजोलेर देखाएका होलान् । तर हर समयको इतिहासले जतिसुकै शक्तिशाली योद्धा नै किन नहुन् ? यिनलाई नामर्द नै घोषित गरेका छ । विश्वको इतिहासमा भएका जुनसुकै युद्धमा होस्, महिलाको अस्मिता लुट्ने कुकर्म हँुदै आएको छ । किनभने महिला जातिलाई विक्षिप्त बनाएर उसको अस्मिता लुटेर शत्रु पक्षलाई आफ्नो जित भएको ध्वाँस दिनेभन्दा केही उद्देश्य रहेको देखिँंदैन । आज महिला अधिकारका ठूलठूला नारा लाउँछन्, यिनै ठूलठूला अपराधकर्म पनि मच्चाउँछन् । विश्वका महिला अधिकारको सम्मान गर्ने हो भने महिलाको सुरक्षाको विशेष नीति ल्याएर त्यसको कार्यान्वयन गर्नुपर्छ ।

नेपालको परिवेशमा भन्ने हो भने जनचेतनाको कमी छ, अन्धविश्वासले ग्रस्त समाज मान्छेको चेतनाको स्तर अझै माथि उठ्न धेरै समय लाग्छ ।

प्रकाशित : चैत्र ७, २०७४ ०८:२२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT