नेता मात्र होइन, हामी जनता पनि दोषी 

नवीन रायमाझी

काठमाडौँ — देशको बारेमा प्रसंग चल्दा "नेताहरुले देश खतम पारे" भन्ने बाक्य हामी सबैले भन्दै र सुन्दै आएका छौं । तर, यस्तै प्रसंगमा नेताहरुले के भन्छन् होला, त्यो पंक्तिकारलाई जानकारी छैन, किनकी पंक्तिकारको नेताहरु सँग कुनै हिमचिम र उठबस छैन ।

नेतासँग दोहरो चिनजान भनेको मेरो स्थायी ठेगाना रहेको काठमाडौँ वडा नम्बर १६ का वडा अध्यक्ष र सदस्यहरुसँग मात्र हो, होइन भने लगभग सबै राजनैतिक पार्टीका नेताहरुसँग मेरो परिचय छैन, केवल "राजा चिनाई" मात्र हो अर्थात् म सबै नेतालाई चिन्छु तर उनीहरुले मलाई चिन्दैनन् ।

Yamaha

अरुहरुले विभिन्न नेताहरुको कुरा निकाल्दा फलानो कमरेड र ढिस्कानो दाजु भनेर कुरा गरेको सुन्दा मलाई एक किसिमको इर्श्या लागेर आउँछ, र कहिले कहिं सोच्छु यो सँसारमा नेताहरूसँग दोहरो परिचय नहुने मान्छे म एउटा मात्र हुँला कि अरु पनि होलान ? दोहरो परिचय नभएपछि कसैसँग अशक्ति र घृणा हुने नै भएन । उनीहरुको समर्थन वा बिरोधमा घाँटी सुक्ने गरि कराउनु पर्ने कारण र बाध्यता पनि भएन, तर देशको बागडोर समातेर बसेकाहरुसंग यो देशको नागरिक भएको कारण साथै थोरै नै भए पनि कर तिर्ने कारणले उनीहरुको कार्य सम्पादनको बारेमा बोल्न पाउनु मेरो अधिकार हो । मेरो बिचारमा यो देश खतम पार्नुमा (यदी खतम छ भने) जति नेताको हात होला त्यति नै योगदान हामी जनताको पनि छ. पाँच वर्षमा एउटा भोट दिएको आधारमा (त्यो पनि हो कि होइन उसैलाई मात्र थाहा हुन्छ) सम्बन्धित नेतासँग पैसा, जागिर र श्रीमती देखि आफुलाई आवश्यक सबै कुराको माग गर्नु कति सान्दर्भिक होला? अवश्य पनि त्यस्ता मागहरु सम्भव हुँदैनन् ।

जुन जस्तो शासन ब्यवस्थाको नाम दिए पनि सामान्य जनताको अधिकार भनेको हरेक पाँच वर्षमा (नियमित भयो भने) लाइन लागेर एउटा व्यक्तिलाई भोट दिने बाहेक अरु अधिकार हुँदैन, जनता मालिक हुन् भन्ने कुरा ब्यर्थ हो । यस्ता कुरा सुनेर केहि क्षणको लागि खुशी हुन सकिन्छ तर यसको कुनै औचित्य छैन । संबिधान निर्माण गर्न नसकेर पहिलो संबिधान सभा बिघटन भयो, त्यसपछि निर्बाचन भएर दोश्रो संबिधान सभा गठन भयो, एकपटक संबिधान बनाउन नसकेर असफल भएकाहरु मध्य नै करिब पचास प्रतिशत भन्दा बढी पुन: निर्बाचित भएर आए । जनताले भोट दिएर बिजयी भएका मान्छेहरुको बारेमा बोल्नुभन्दा त्यस्ता असफल र नालायक ब्यक्तिहरुलाई नै पटक पटक चुनावमा बिजयी गराउने जनताहरु यसमा बढी दोषी देखिन्छन्, अब गलत मान्छेलाई नीति निर्माण गर्ने स्थानमा पुर्‍याएपछि उसले असल नीति निर्माण गर्न सक्ने कुरा भएन ।

दशौं वर्ष राजनीतिको नाममा ब्यक्ति हत्याको ताण्डव गरेको र गुड्दै गरेको बसमा बम बिष्फोटन गरेर निर्दोष मान्छेको ज्यान लिने, बिबादास्पद छविका ब्यक्तिलाई महत्वपूर्ण र संवेदनशील पदमा आसिन गराउनेहरुलाई चुनावमा भोट नदिएर पराजित गराउन सकेको भए, जनता सच्चा छन् भन्ने बुझिथ्यो । तर त्यस्तै ब्यक्तिहरु अत्याधिक मतले चुनाव जितेको देख्दा भोट दिने जनतालाई के भन्ने? अझ आठौं अच्चम त के छ भने राजनैतिक पार्टीहरुले गरेको बिभिन्न घटनाका पीडित हुन पुगेका पीडित कै परिवारका सदस्यहरुले पनि फूलमालासहित त्यस्ता नेताहरुलाई सम्मान गरेको देख्दा यस्ता प्रकरणमा नेता भन्दा जनता खराब हुन् भन्ने मेरो बुझाइ छ ।

अरुबेला ती नेताहरुलाई आमाचकारी गाली गर्नेहरुले चुनावको बेलामा तिनीहरुको समर्थन वा बिरोधमा आफ्नो बहुमुल्य उर्जा खर्च गरेको देख्दा हामीहरुले नेतालाई गाली गर्ने भनेको उनीहरुले हामीलाई वास्ता नगरेको र नबोलेको कारणले मात्र हो जस्तो लाग्छ । चुनावको परिणाम पछि फूलमाला, खादा र अबिरले ढपक्क ढाकिएको बिजयी उम्मेदवारको दायाँबायाँ उभिएका कार्यकर्ताहरुको मुख हेर्नुपर्छ, तिनीहरु किन त्यति प्रफ्फुलित भएका होलान् बुझ्न सकिंदैन, मानौ उनीहरुले नै चुनाव जितेका छन् जसरी उभिएका हुन्छन् । आफुले भोट हाल्ने नेताको पक्ष र अर्को नेताको बिपक्षमा सामाजिक संजालहरुमा कुर्लेको देख्दा अर्को आश्चर्य लाग्छ, त्यस्ता अर्थहीन बिषयमा लागेर समय फाल्नु भन्दा कुनै पुस्तक मात्र पढेर बस्यो भने ज्ञान आर्जन गर्न सकिन्छ । अब त्यस्तो गतिबिधि गर्दा सम्बन्धित ब्यक्तिले केहि रकम दिएका छन् भने त्यो अर्कै कुरा हो ।

यी र यस्तै कारणले देश खत्तम हुनमा अर्थात् ओरालो लाग्नुमा नेताको मात्र होइन जनताको पनि त्यतिकै हात भएको पंक्तिकारलाई लाग्छ । सबै जनताले नेताको गलत कुरामा नभुलेर अर्थात् उनीहरुसँग कुनै अनुचित आशा नगरेर खबरदारी मात्र गर्ने हो भने पनि यस्तो दुरावस्था हुने थिएन । जबसम्म दुई चौटा मासु र एक बटुको रक्सीमा बिक्ने जनता हुन्छन्, त्यति बेलासम्म देश कहिले पनि माथि जान सक्दैन । अरुबेला कुनै वास्ता नगर्ने र चुनावको मुखमा वरिपरि घुम्ने नेता र त्यस्ता नेताहरुको चिल्लो कुरा र दुई चार सय रुपियाँमा लोभिने जनता हुन्जेलसम्म कुनै ठुलो आशा गर्न सकिन्न । देशमा इमान्दार नेता र त्यस्ता नेताबाट कुनै किसिमको आशा नगर्ने जनता पनि नभएको होइनन् । तर यस्तो वर्ग कि त "माइनोरिटी" मा छन् कि त उनीहरु आगडि आउने आँट गरिरहेका छैनन् ।

अन्तमा, नेतालाई मात्र एक नासले गाली नगरेर हामी जनताले पनि आफुले दिएको भोटको मुल्यको आशा नगर्ने हो भने केहि राम्रो परिस्थितिको आशा गर्न सकिन्छ, होइन भने पछाडी नेतालाई गाली गर्ने र अगाडी पर्दा हात मोलेर उसको सबैभन्दा नजिक मै हुँ भन्ने प्रमाणित गर्न खोज्ने दोहरो मानसिकता राख्ने हो भने पुस्तौ पुस्तासम्म यस्तै नाटक भइरहने ठोकुवा गर्न सकिन्छ ।

twitter#naviinr

Esewa Pasal

प्रकाशित : वैशाख २४, २०७५ १४:५५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

टिपिएसको विषयमा हैरानी नखेपौं 

नवीन रायमाझी

काठमाडौँ — नेपालमा गएको महाभूकम्पपछि अमेरिकामा बस्दै आएका कागजपत्र बिहिन नेपालीहरुलाई अमेरिकी सरकारले दिंदै आएको टेम्पोरेरी प्रोटेक्टेट स्टाटस् (टीपीएस) को सुबिधा नथप्ने औपचारिक घोषणा भएपछि यो सुबिधा कै कारणले मात्र अमेरिका बस्दै आएका करिब एक हजार पाँच सय नेपालीहरुको "डिपोर्ट" पनि पक्का जस्तै भएको छ ।

अमेरिकी सरकारको डिपार्टमेन्ट अफ होमल्याण्ड सेक्युरिटीले टीपीएस सुविधा नथप्ने घोषणाले यो सुबिधा लिएका नेपालीहरु प्रभावित हुने र धेरैले अमेरिकाबाट बाहिरिनु पर्ने छ ।

यो सुबिधा नथपिए पनि नेपालका बिभिन्न सञ्चार माध्यमहरुले दिएको समाचार जस्तो भोलि देखि नै घोक्रे ठ्याक लगाएर देश निकाला गर्ने भने होइन । यो सुबिधा लिने करिव नौ हजार मध्ये पहिले नै "डिपोर्ट" हुन् योग्य भएका तर यो सुबिधा कै कारण अमेरिका बस्न पाएका करिब एक हजार पाँच सय नेपालीहरु मात्र देश निकालामा पर्ने छन् । त्यसरी देश निकाला हुनेहरुलाई पनि करिब एक वर्षको ग्रेस पिरियड दिएर सन् २०१९ को जुन २४ सम्म देश छोड्ने मौका दिइनेछ ।

यो अवधिसम्म पनि अटेर गरेर अमेरिका मै बस्नेहरु मात्र इमिग्रेशन एण्ड कस्टम इन्फोर्समेन्ट (आइस) को निशानामा आउनेछन् । आइसका अनुसार त्यस्ता सबै नेपालीहरुको रेकर्ड उनीहरुसँग भएकोले समयसिमा पुरा भएपछि कुनैपनि बेला आइसका एजेण्टहरु छापामार्न आउन सक्छन् र आइसले नियन्त्रणमा लिएको खण्डमा उनीहरु विना कुनै अवरोध डिपोर्ट हुनसक्ने जोखिममा छन् । साथै यो अवधिमा अध्यागमनको अर्कै प्रक्रिया पुरा गरेर आफुलाई बैधानिक बनाउने अवसर भने खोसिएको छैन ।

इमिग्रेशन केसहरु पेन्डिङ अवस्थामा रहेकाहरुको बिषयमा उक्त केसको छिनोफानो नलाग्दासम्म कुनै खतरा नहुने कानुनका जानकारहरुले बताएका छन् । तर कतिपय नेपाली सञ्चार माध्यममा आएका अधकल्चो समाचार जस्तै बिभिन्न नेपाली संघसस्थाहरुले अमेरिकी सरकारको यो कदम बिरुद्ध कडा आन्दोलन गर्ने भन्ने समाचार हास्यास्पद छ । कुनैपनि नेपाली संघ संगठनहरुको त्यो स्तरको हैसियत नभएको र सरकारी निर्णयको बिरुद्ध जसले पनि सडकमा टायर बालेर आन्दोलनको नाममा मनपरी गर्न पाउने नेपाल जस्तो स्वतन्त्रता अमेरिकामा नभएको कारणले यो आन्दोलनको एपिसोड नै वाहियात र निरर्थक हो ।

हरेक अवस्थामा कुरो र कुलोलाई जतापनि लग्न सकिन्छ भन्ने उखानलाई सिरोधार्य गर्दै आफ्नो फाइदा अनुसार ब्याख्या गर्ने हामी नेपालीहरु मध्ये जोसँग बैधानिक कागजपत्र छ, उनीहरु यो निर्णयलाई ठिक भनिरहेका छन् र जोसँग त्यस्तो कागजपत्र छैन उनीहरु बेठिक भनिरहेका छन् । हामी मध्ये जसले ठिक वा बेठिक जे भनेपनि कुनै खास मतलव छैन र यो दुवै किसिमको रोदन फेसबुकलगायतका सामाजिक सञ्जालमा मात्र सिमित रहन्छ । अझ एउटा रोचक कुरा, पंक्तिकारको परिचित ब्यक्ति छ, उसले केहि वर्ष अगाडि एउटा प्रख्यात गैरसरकारी संस्थाको नक्कली लेटर प्याड प्रयोग गरेर अमेरिकी दुताबासमा भिषाको लागि गएको थियो, त्यसै समय प्रहरीले पक्राउ गरेकाले यो जीवनमा अमेरिका आउने सम्भावना समाप्त भएको उसलाई यस्ता समाचारहरु आउँदा निकै खुशी लाग्छ । उ अहिले पनि सम्पूर्ण नेपालीहरुलाई अमेरिकाबाट देश निकाला गर्नुपर्ने विचार राख्छ । सायद उसको मनोबिज्ञान, म जान पाइन् भने गएका अरु पनि नेपाल फर्के म जस्तै हुन्थे भन्ने होला । तर यसको मतलव अमेरिका बस्ने सबै उत्कृष्ट प्राणी हुन् भन्ने मतलव नलागोस् ।

अत: अमेरिकी सरकारले टिपीएसको सुबिधा नबिकरण नगरे पछि यो नियमलाई मान्न सम्बन्धित सबै बाध्य छन् र सम्बन्धित सबैले बर्तमान परिस्थितिलाई स्वीकार गरेर नियम कानुनको परिधि भित्र बस्दा अनावश्यक हैरानी खप्नु पर्दैन । साथै सञ्चार माध्यम हरुले पनि सके जानकारहरुलाई सोधेर सहि सूचना दिने र होइन भने बरु यस्ता समाचारहरु प्रकाशित नगरेमा अन्यौलको स्थिति सिर्जना हुने थिएन । सम्बन्धित ब्यक्तिहरुले पनि कागले कान लग्यो भन्दैमा कान नछामी कागको पछाडी दौडेको जस्तो अन्धकारमा बस्नुभन्दा कानुन ब्यवसायीसँग सल्लाह गरेमा यकिन यस्तै हो भन्ने जानकारी प्राप्त गर्न सकिन्छ ।

#twitter@naviinr

प्रकाशित : वैशाख १४, २०७५ १८:३५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT