जीवन काम लाग्ने बनाऔं

आफ्नै परिवेश
झमक घिमिरे

काठमाडौँ — यहाँ आफ्नैलागि बाँच्ने र हाँस्नेहरू धेरै छन् । हुन त मान्छेको जातै आफ्नोलागि मात्र सोच्छ र आफ्नै सुखसुविधामा रमाउँछ । संसारमा धेरै मान्छेमात्र यस्ता हुन्छन्, जो अरूको निश्चल हाँसोमा रमाउँछन् । अरूको खुसीमा आफ्नै खुसी ठानेर रमाउँछन् ।

जो समाज, देशका लागि केही गरौं भन्छन्, मानव दुनियाँका लागि केही गरौं भन्छन् । त्यस्तो मान्छे समाजमा थोरै हुन्छन् र आदरणीय हुन्छन् । यस पंक्तिकारसँग समाजका विभिन्न क्षेत्र, वर्गका मान्छेसँग साक्षात्कार हुने गरेको छ । कहिले मजदुर, ज्यालादारी काम गरेर बिहान–बेलुकीको छाक टार्नेहरूसँग भेटघाट हुने गरेको छ । उनीहरूसँग गफगाफ, भेटघाट गर्दा म छुट्टै आनन्दको अनुभूति गर्छु । किनभने उनीहरूको सरलता र सहजताभित्र आफ्नोपनको आभास गर्छु ।

ठूलाठालुको देखावटीपनबाट वाक्क लागेको बेला यिनीहरूको सरलपन मेरो एउटा औषधी बन्ने गरेको छ । कहिलेकाहीं देशको उपल्लो तह सम्हाल्ने मान्छेहरूसँग पनि साक्षात्कार हुने गरेको छ । उनीहरू मध्ये थोरैले मात्र आफ्नोपन देखाउने गरेका छन् । उपल्लो तहमा पुग्नेहरूमध्ये थोरैको मात्र अरूका लागि पनि सोच रहेको पाउँछु म, आम मान्छेको बारेमा चिन्ता र चिन्तन रहेको देख्दा आफैंमा आह्लादित हुन्छु । भित्रभित्रै श्रद्धाले भरिन्छ, मन ।

Yamaha

अहिलेका मान्छेको प्रवृत्ति हेर्दा लाग्छ, सबैभन्दा स्वार्थी जात भनेकै मान्छे हो । हुन पनि हो, मान्छे आफ्नै स्वार्थमा बाँच्छ र हाँस्छ । यदि मान्छेको समूह र जमातभित्र पनि सबै एकै खालका मान्छे कहाँ हुन्छन् र ? थोरै मान्छेले अरूका लागि पनि सोच्छन् र आफ्नो देश र समाजका लागि पनि सोच्छन् । त्यस्तै मान्छे खोज्दै तिनीहरूको विचार जोख्दै, चाख्दै बितेका छन्, कैयौं दिनहरू मेरा । सबै खालका विचार बोक्ने मान्छेलाई उत्तिकै सम्मानजनक व्यवहार गर्ने गरेको छु ।

मैले जिन्दगीमा यी मान्छेहरूबाट के सिकँे भने आखिर जीवन बाँच्नु त छँदैछ, तर मान्छेका प्रवृत्ति अनेक खालका हुन्छन् । किनभने तिनीहरू फरक–फरक परिवेशबाट आएका हुन्छन् । तिनीहरूको मनोभावना पनि अनेक खालका हुन्छन् । त्यसैले मानव दुनियाँ पनि कहाँ सुखी र खुसी छ र ? अनेक खालका पीडा, दु:खहरू छन्, ती मान्छेका । यी पीडाहरू निकाल्दा कति खुसी हुने गरेका छन् † बाँड्न नसके पनि अलिकति पीडामात्र सुनिदिँंदा पनि मान्छे कति प्रफुल्ल हुन्छन् । यहाँ मान्छेको मुहारमा प्रफुल्लता देख्दा मनमा आनन्दको भाव जाग्छ । यही मान्छेलाई प्रगेल्ने क्रममा यो पंक्तिकारले यस्ता मान्छेलाई पनि भेट्ने गरेकी छे, जो समाजका लागि केही योगदान दिन चाहन्छन् र वर्षाैंदेखि गुनासो पालेर बसेका छन्, मनभरि एक प्रकारको कुण्ठा बोकेर बसेका छन् । यी मान्छेलाई भेट्दा लाग्छ, यिनले समाजमा गर्ने कामको मेलोमेसो भेटाएकै छैनन् ।

हाम्रो समाजमा यस्ता मान्छेहरू पनि छन्, जो जीवनको अर्थ सामाजिक काम गरेर खोजिरहेका छन् । आफ्नो आत्मसन्तुष्टि पनि यसैमा भेट्टाइरहेका छन् । अनि जीवनदेखि खुसी छन् । साँच्चै यस्ता मान्छेलाई भेट्दा गर्वको बोध हुन्छ । हुन त सबै मान्छेले आफ्ना–आफ्ना क्षेत्रबाट समाजलाई नै थोरबहुत योगदान गरिरहेका हुन्छन् । यहाँ केही मान्छे छन्, जो केही पनि गर्दैनन्, समाजमा काम गर्नेहरूको पनि बाधक बनिरहेका हुन्छन् । यस्ता मान्छेले चाहिँ जीवन आफ्नो त व्यर्थ फाल्छन्–फाल्छन्, अरूको पनि जीवन व्यर्थमा फालिदिन खोज्छन् । जो आफ्नोमात्र स्वार्थ ठूलो ठान्छन्, सानोभन्दा सानो कुरामा पनि अधिक समय लिन्छन् ।

आफैमात्र खुसी हौं भन्ने मान्यता राख्छन् । आखिर मान्छेको जीवन न हो, जति खुसी आफ्ना लागि मात्र थुपारे पनि त्यो सारा छोडेर एकदिन छोडेरै सबैले जानैपर्छ । त्यसैले यस पंक्तिकारको के मान्यता छ भने सबै मान्छेले जहाँ जे जुनसुकै क्षेत्रमा होस्, त्यो व्यक्तिले आफ्नो वरिपरिको वातावरण साँच्चै अरूका लागि रमाइलो बनाओस् । जीवन आफ्नै लागिमात्र हो भन्ने सोचबाट अलिकति माथि उठेर जीवन र जगतलाई हेरोस् । त्यसका लागि अलिकति आफ्नो स्वार्थ त्याग्नुपर्छ । अनि मात्र अरूलाई पनि आफ्नै ठानेर प्रेम गर्न थाल्छ । अनि मात्र जीवन सृष्टिका लागि काम लाग्छ । समाजका लागि काम लाग्छ । अनि विश्व जगतका लागि काम लाग्छ ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : असार ९, २०७५ ०८:१४
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

बाआमालाई रमाइलो वातावरण

आफ्नै परिवेश
झमक घिमिरे

काठमाडौँ — वर्तमान प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले चुनावताका सामाजिक सुरक्षा भत्तामा वृद्धि गरिनेछ, हाम्रो नेतृत्वको सरकार बन्यो भने भन्ने चुनावी एउटा एजेन्डाकै रूपमा अगाडि सारेका थिए । देशका ज्येष्ठ नागरिकहरू निकै उत्साहित बनेर खुसी हुँदै चुनावमा सहभागी भएका थिए । उनीहरूको उत्साह र खुसी हेर्दा गज्जबकै थियो ।

पंक्तिकारले मनमनै महसुस गरेकी थिइ– उनीहरूको यो खुसी र उत्साह कहिल्यै नमर्ने हुन्छ कि हुँदैन ? उनीहरूको मुहारमा त्यो खुसीको कान्ति छरिरहेको देख्न पाए कति आनन्द हुन्थ्यो मन । यस्तै सोच्दै मैले पनि मतदान गरेकी थिएँ । मभन्दा उत्साहित देखिन्थे, ती बुढा बाआमाहरू । कोही हिंँड्न नसक्ने कसैको सहारामा बोकिएर आएका थिए ।


कोहीलाई छोराछोरी, नातिनातिनीहरूले ल्याएका थिए । त्यो हेर्दा लाग्थ्यो, मान्छेहरू निकै सचेत रहेछन्, परिवर्तनप्रति । त्यसप्रति जनआस्था पनि उत्तिकै प्रगाढ रहेछ । बुढा बाआमाहरू भन्थे– यो मर्ने बेलामा पनि यसो चियापानी खर्च बढाउने सरकार बन्यो भने अलिकति सुविस्ता हुन्थ्यो नानी । बस् अहिले समाज पहिलाको जस्तो छोराछोरीले बाबुआमालाई हेर्ने खालको छैन । बाबुआमाले सकुन्जेलमात्र छोराछोरीको लागि राम्रा, प्यारा हुन्छन् । सक्न छोडेपछि बाबुआमा काम नलाग्ने वस्तुजस्तै बन्छन् र छोराछोरीले उनीहरूको स्याहारसुसार गर्नुको सट्टा पैसा तिरेर वृद्धाश्रम पठाउँछन् ।


बूढा बाआमाहरू नेपाली छोराछोरीहरूको लागि पनि समस्या बनिरहेका छन् । अर्थात् बोझ बनिरहेका छन् । यो पंक्तिकारले कतिपय बूढा बाआमाहरू वृद्धाश्रममा छोराछोरीले राखे पनि खुसी देखिए पनि कहिलेकाहीं ती छोराछोरीहरू ती वृद्धाश्रममा राखिएका बूढा बाआमाहरूको सन्चोविसन्चो सोध्न र भेटघाट गर्नसम्म नजाँदा मन कुँड्याएर रोएको देखेकी छे । छोराछोरीको न्यास्रोपन मेट्न बगाउँछन् । त्यही आँसु पुछिदिने आफन्तको साथ पाइरहेका छैनन् ।


ती बाआमाहरूले यो पंक्तिकार आफ्नै कहिलेकाहीं विचलित मनलाई शान्त पार्न वृद्धाश्रम पुग्छु । उनीहरूसँग भलाकुसारी गर्छु, उनीहरूको चहराइरहेको मनको घाउमा अलिकति भए पनि मल्हम लाइदिएर फर्किन्छु । खोइ किन हो, मन यसो गर्दा आनन्दित हुने गर्छ । तर यो पटक सामाजिक सुरक्षा अन्तर्गत वृद्धाभत्ता बढाएन, यसमा वृद्धा बाआमाहरूको गुनासो छ । हामीलाई चुनावमा भोटबैंक मात्र बनायो सरकारले ।


हुन पनि हो, अरु केही गरेन–गरेन, सामाजिक सुरक्षा भत्ताचाहिं धेरथोर बढाइदिएको भए यिनीहरूको यत्रो ठूलो गुनासो हुँदैनथ्यो । सरकारले सामाजिक भत्ता दिन थालेपछि वृद्धा बाआमाहरू खुसीमात्र होइन, आफ्नो जीवनयापनको माध्यम पनि यही बनाउने गरेका छन् ।


बूढेसकालमा छोराछोरीले नहेरे पनि उनीहरूले जीवन चलाउने माध्यम यसैलाई बनाएका छन् । त्यसैले यो सरकारप्रति उनीहरूले ठूलो अपेक्षा गरेका थिए । त्यो अपेक्षा यसबेला निराशामा बदलिएको छ । यसपाली उनीहरूको लागि बजेट छुट्टिएन । समाजमा बूढा बाआमाहरूलाई आफ्ना छोराछोरीहरूले सिहार्ने, समाल्ने क्रमश: घट्दैछ । उनीहरू छोराछोरीको लागि बोझ बन्दैछन् । उनीहरू एक्लै हुँदै जाँदैछन् ।


कामकाजी छोराछोरीको लागि उनीहरूलाई एक्लै छोड्नु एक खालको बाध्यता पनि छ । तर अहिले केही छोराछोरीहरूलाई छोडेर अधिकांश छोराछोरीहरूको लागि बाआमाहरू अल्झाउने बोझ बन्दै गइरहेका छन् । अब उनीहरूको लागि सरकारले विशेष योजना ल्याएर उनीहरूलाई बूढेसकाल भनेको कुनै अभिशाप होइन, हाँसीखुुसी बिताउने पल हो भन्ने प्रत्याभूति दिलाउन सक्नुपर्छ । र उनीहरू भित्रको क्षमता अनुभवहरूलाई उचित ढंगले राष्ट्रनिर्माणमा प्रयोग गर्नसके कति जाती हुन्थ्यो । सबै वृद्धा बाआमाहरू केही गर्न नसक्ने हुन्छन् भन्ने छैन ।


त्यसैले उनीहरूलाई सक्ने काम दिएर मनोरञ्जनात्मक वातावरणमा बाँकी जिन्दी काट्न सजिलो बनाइदिनु सरकार, समाज र सबै आफन्तजनको कर्तव्य र दायित्व हो । हामी सबै त्यो उमेरमा पुग्छौं । त्यो उमेर पार गरेरै जानुपर्छ । यो सृष्टिको शाश्वत सत्य हो भन्ने कुरा वर्तमानमा हामीले भुलिरहेका छौं । किनभने हामीमा जे पनि गर्न सक्ने शक्ति, ऊर्जा छ, बलवर्गत तागत सबै छ । उमेर बित्दै जाँदा यो सबै विस्तारै–विस्तारै क्षीण हुँदै जान्छ ।


एक दिन हामी हाम्रा बाआमाहरूकै स्थानमा पुग्छौं । त्यतिबेलाको जिन्दगीको बारेमा अहिलेदेखि सोचेर हामी युवा पुस्ताले वृद्धवृद्धाको लागि विशेष वातावरणको लागि पहल गरौं, ताकि हाम्रा बाआमाहरू बाँचुन्चेल रमाएर जिन्दगी काट्न सकुन् ।

प्रकाशित : जेष्ठ ३०, २०७५ ०८:४७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT