कमजोर छैनन् अब फूलहरू

शिक्षित तथा सहरी परिवेशमा पनि पुत्रमोह कायमै देखिएको छ ।
डा. साधना प्रतीक्षा

काठमाडौँ — एक दशकभन्दा बढी समयदेखि अधिकांश आफन्त तथा परिचितसँग एकै प्रकारको सवाल–जवाफ गर्दै आइरहेकी छु– ‘छोराछोरी कति छन् ?’ ‘एउटा ।’ ‘छोरा कि छोरी ?’ ‘छोरी ।’ ‘ए ! अनि अर्को नजन्माउने ? छोरा एउटा त चाहिन्छ नि !’ ‘हामी यसैमा सन्तुष्ट छौँ ।’ ‘त्यसो भनेर कहाँ हुन्छ र ? एउटै सन्तान त्यो पनि छोरी !

आफ्नो परम्परा र संस्कृतिलाई पनि त हेर्नुपर्छ नि !’ यस्तै–यस्तै भनाइ सुन्दै आएकी छु म, एउटी छोरीकी आमा ! तर एउटा मात्र सन्तान छोरो हुनेहरूलाई भने यस्ता कुनै पनि भनाइको सामना गर्नु पर्दैन । त्यसैले छोरा भयो भने एउटै मात्र सन्तान भए पनि हुने, तर छोरी भए छोराको आसमा एक–दुई सन्तानको बोझ थप्दै जानुपर्ने चाहे त्यसमा आफ्नो इच्छा होस् या नहोस् π तिनको उचित लालनपालनको क्षमता आफूमा होस् या नहोस्, परम्पराको निरन्तरताका लागि सन्तान जन्माइदिनुपर्ने !

किनकि हाम्रो समाजमा स्थापित पुरातन परम्परा तथा संस्कृतिका कारण अझै पनि छोराको उपस्थिति आवश्यक तथा सुखद मानिएको छ । वरत्रमा अंश र वंशको निरन्तरता अनि परत्रमा पिण्डपानीको प्राप्ति र मुक्तिका लागि छोरा नभई नहुने कर्मकाण्डीय संस्कृतिका कारण स्थापित समाज मनोविज्ञानले गर्दा छोरा नहुनेहरूको अचेतनमा लुकेको अभाव बेलाबखत बाहिरिने गर्छ । चेतनाको विकास नभएको, अशिक्षित अनि ग्रामीण परिवेशको त कुरै छाडौँ, सहरको शिक्षित, सभ्य तथा प्राज्ञिक परिवेशमा पनि आफ्नै कोखको सन्तानलाई लिंगका आधारमा कम र बढी महत्त्व दिइने प्रवृत्तिप्रति हैरान भएकी म यसो हुनाको कारण खोज्दै थिएँ । संयोगवश एकजना अग्रजसँगको संवादमा त्यसको कारण पनि फेला पारेँ ।

उनको सोधाइ पनि उही थियो, मेरो जवाफ पनि उस्तै– ‘एउटी छोरी ।’ ‘एउटा छोरा त चाहिन्छ नि !’ ‘तर मलाई त्यस्तो लागेको छैन ।’ ‘त्यसो भनेर कहाँ हुन्छ र बहिनी π फूल–प्रसाद अर्थात् छोरा–छोरी दुवै हुनुपर्छ । फूल भगवान्लाई चढाउने अनि प्रसाद आफूले खाने ।

तपाईंसँग फूल मात्र भयो, प्रसाद भएन नि !’ हाम्रो पुरुषप्रधान समाजमा छोरा र छोरीलाई दिइएको उपमा सुनेर म चकित भएँ, तर पनि उनीसँग प्रतिवाद गर्न चाहिनँ । संवाद सकिएर उनी अलग्गिए पनि मेरो मानसपटलबाट फूल–प्रसादको बिम्ब हराउन सकेन । एकाबिहानै भगवान्लाई फूल चढाउनु अघिल्लो दिन चढाएको बासी अनि ओइलाएको फूल बटुलेर चोखो ठाउँमा विसर्जन गर्ने अनि प्रसादका रूपमा चढाएको फलफूल या अन्य वस्तु खानका लागि लिने आफ्नै दैनिकी सम्झेँ ।

मन चसक्क चस्कियो । त्यो बासी ओइलाएको फूल अनि भर्खर टिपेका ताजा फूलमा ‘छोरी’को प्रतिबिम्ब देख्दा प्रश्न आफैसँग गरेँ— के छोरी यस्तै कमजोर अनि क्षणिक जीवनका फूल हुन् त ? के तिनको नियति कुनै ईश्वरको चरणमा अर्पित हुनु र विलीन हुनु मात्र हो ? खोइ त फूलको आफ्नो अस्तित्व अनि पहिचान ? फूल—छोरी π छोरी—फूल π आँखा वरिपरि घरि आँगनमा ढकमक्क फुलेका रङ्गीचङ्गी फूल घरि पढाइमा मस्त भएकी छोरीको अनुहार घुम्न थाल्यो । यही लुकामारीले अन्तत: एउटा निष्कर्ष निकाल्यो— हो, छोरी फूल हो, किनकि ऊ कोमल भावना र ममताकी प्रतीक हो । छोरी फूलजस्तै सुन्दर–सुकुमार पनि हुन्छन् । दया, माया, प्रेम, त्याग, समर्पणजस्ता कोमल भाव छोराको तुलनामा छोरीमा बढी हुन्छ । तर पनि छोरी अब अरूको इच्छाले टिपिने, दिनभरमै ओइलाएर झर्ने कमजोर प्रकृतिका फूल भने होइनन् ।

केही दिनअघि यसै पत्रिकाको मुखपृष्ठमा दिवंगत डा. उपेन्द्र देवकोटाको पार्थिव शरीरलाई उनका छोरीहरूले काँध दिएर अन्तिम संस्कारका लागि लैजाँदै गरेको तस्बिर छापिएको थियो । उनलाई दागबत्ती दिने र काजकिरियाको संस्कारसमेत पत्नी र छोरीहरूले नै गर्ने जानकारी गराइएको थियो । आफ्नो परम्परा र संस्कारप्रति निष्ठावान् मेरा ती अग्रजलाई म विनम्र निवेदन गर्न चाहन्छु कि फूलहरू कमजोर छैनन् अब π उनीहरू आफ्ना जन्ममदातासँग जीवनभर काँधमा काँध मिलाएर हरेक चुनौती सामना गर्न सक्छन् भने उनीहरूको अवसानपश्चात् काँध थाप्ने, अन्तिम संस्कार पूर्ण गर्दै पिण्ड–पानी दिएर परम्परागत मान्यतामा पितृ तार्न पनि सक्छन् ।

विगतमा पूर्वप्रधानमन्त्री स्व. गिरिजाप्रसाद कोइरालालाई दागबत्ती दिएर अन्तिम संस्कार गर्ने कार्य उनकी छोरी सुजाता कोइरालाले गरेकी थिइन् । यसबाहेक अन्य थुप्रै छोरी पनि छन्, जसले परम्परादेखि बन्देज लगाइएको मृत्यु संस्कारमा सहभागी हुने साहस देखाएर एउटा नवीन सांस्कृतिक मूल्य–मान्यता स्थापित गरे । त्यसैले अब अन्त्य हुनुपर्छ, फूलको अस्तित्वमाथि औंला ठड्याउने प्रवृत्तिको !

प्रकृति प्रदत्त जैविकीय संरचनाका आधारमा महिला वर्गलाई एकातिर अशुद्ध मानेर देवकार्य तथा पितृकार्यबाट पृथक राख्ने र अर्कातिर भगवानका पाउमा चढाउने फूल भन्दै उसलाई अस्तित्व र अधिकार दुवैबाट बञ्चित गराउने पितृसत्तात्मक संस्कृतिका कारण कमजोर पारिएका छोरीहरू यसरी नवीन संस्कृति स्थापनामा अग्रसर हुनु सामाजिक रूपान्तरणतर्फको थप उपलब्धि हो । अत: नमनीय छन्, यी सशक्त फूलहरू !

धर्मका नाममा अपव्याख्या स्वरूप स्थापित कर्मकाण्डीय संस्कृतिले छोरीको अस्तित्व स्वीकार नगरेको हुनाले नै छोरा नहुनेहरूको अन्तिम संस्कार तथा काजकिरिया एवं पिण्ड–पानीका लागि नजिकको नातामा रहेको छोरो (पुरुष) खोज्नुपर्ने, त्यसबापत उसले सम्पत्तिको केही भाग प्राप्त गर्ने परम्परागत संस्कारका कारण नै छोरा नहुनेहरू अंश–वंश र पिण्ड–पानीका लागि चिन्तित हुने गरेको हो ।

त्यसैले अझै पनि गाउँघरतिर छोरा नहुनेलाई छोरा हुने दाजुभाइले हेप्ने, घोचपेच गर्ने अनि सम्पत्तिमा आँखा गाड्ने प्रचलन देखिन्छ । यसको परिणामस्वरूप छोरा जन्माउनकै लागि धेरै छोरी जन्माउने, बहुविवाह गर्ने लगायत छोरी भ्रूणहत्याले प्रश्रय पाइरहेको देखिन्छ । यी सबै कार्यले तुलनात्मक रूपमा महिला वर्गको जीवनमा नकारात्मक असर पुर्‍याउने गर्छन् ।

शिक्षित तथा सहरी परिवेशमा पनि पुत्रमोह कायमै देखिएको छ । यससँग सम्बन्धित व्यक्तिहरूका भनाइमा यस्तो मोह आफ्नो इच्छाले भन्दा पनि लोकलाज अनि समाजका कारण जाग्ने गर्छ । यस्तै परिवेशका एक परिचितलाई सम्झन चाहेँ– उनका छोरीहरू अत्यन्त प्रतिभाशाली, पढाइमा अब्बल, कुनै कमी छैन । छोरा नहुँदा सामान्यत: चित्त बुझाएका उनको अन्तस्करणमा सुषुप्त रहेको हीनताबोधले त्यतिबेला टाउको उठाउँदो रहेछ, जतिबेला उनका आफन्त वा मित्रहरूले कसैको छोरा जन्म्यो कि त्यसको खबर उनीसमक्ष पुर्‍याउने गर्छन् ।

तिनीहरूले जानी–जानी उनलाई त्यस्तो खबर सुनाउने गर्दारहेछन् । एक प्रकारको मानसिक यातनाको यस्तो पीडाले उनलाई निकै सताउँदो रहेछ र उनी चाहन्छन्, कसैको छोरा जन्मेर पार्टी दिएको, न्वारन, पास्नी, व्रतबन्ध आदि उत्सव गरेको प्रसङ्ग, गफ, धाक आफूकहाँ नआए हुन्थ्यो । छोरा हुनेले नहुनेलाई मानसिक चोट पुर्‍याउने अनि नहुनेले पीडाबोध गर्दै जसरी भए पनि छोरा जन्माउन लाग्नुपर्ने समाज मनोविज्ञानको अन्त्य नभएसम्म छोरीहरूलाई महत्त्वहीन–अस्तित्वहीन मानिने परम्पराको पनि अन्त्य सम्भव देखिँदैन ।

आफूलाई सर्वशक्तिमान ईश्वरको स्थानमा राखेर महिला वर्गलाई आफ्नो पाउमा चढाइने फूल ठान्ने पुरुषप्रधान सांस्कृतिक संरचना भत्काउन सक्षम भैसकेका छन्, अब फूलरूपी छोरीहरू ! हार्दिकता र कोमलताका गुणले घरपरिवारको व्यवस्थापनमा सफल छोरीहरू लगनशीलता र बौद्धिक क्षमताका कारण समाजका हरेक पक्षमा सफल बन्दै समाज र राष्ट्रलाई योगदान दिइरहेका छन् । राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा स्थापित छोरीहरू कुनै पनि छोराका तुलनामा कम छैनन् । त्यसैले छोरीलाई कमजोर देख्ने कमजोर मानसिकतामा अब पूर्णत: परिवर्तन आउनैपर्छ । अबका छोरीहरू भगवानको चरणमा अर्पित हुने र पुरुषको कोटको शोभा बढाउने फूलमात्र होइनन्, परिआएको खण्डमा उत्तरदायित्वको पहाडलाई काँधमा उठाउन तथा अन्याय विरुद्ध ज्वालामुखी बनेर विस्फोट हुन सक्षम भैसकेका छन् । सलाम ! यी नवसंस्कृतिका संवाहक फूलहरूलाई ! हो, कमजोर छैनन्, अब फूलहरू !

pratikshagunjan@gmail.com

प्रकाशित : असार १८, २०७५ ०७:५३
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

उत्पीडनका अनेक रूप

पुरुष सत्ताद्वारा महिला अस्तित्वमाथि हुने प्रहारविरुद्ध सामूहिक विद्रोहको संस्कृति स्थापना आवश्यक छ ।
डा. साधना प्रतीक्षा

काठमाडौँ — हरेक दिन सञ्चार माध्यमहरूमा महिलामाथि हुने यौनजन्य तथा अन्य शारीरिक हिंसाका घटना आउने गर्छन् । प्रकाशमा आउन नसकेका घटना पनि असंख्य हुन्छन् । मात्रा धेरै–थोरै होला, तर संसारका सबैजसो मुलुकका महिला यौनजन्य हिंसाबाट पीडित हुन्छन् ।

बलात्कार अर्थात् बलपूर्वक गरिने शारीरिक तथा यौनजन्य हिंसाबाट हाम्रो समाजमा जति महिला पीडित देखिन्छन्, त्योभन्दा कैयौँ गुणा बढी उनीहरू मानसिक यातनाको सिकार भएका हुन्छन् ।


शारीरिकभन्दा मानसिक हिंसा महिलाका लागि बढी घातक हुन्छ, किनभने शारीरिक तथा यौनजन्य हिंसा विरुद्ध लड्नका लागि प्रमाण जुटाउन सकिन्छ । यस्ता अपराधका लागि राज्यले कानुनी व्यवस्थामार्फत पीडकलाई दण्डित गर्न सकिने स्पष्ट प्रावधान निर्माण गरेको हुन्छ । तर महिलामाथि हुने मानसिक यातना विरुद्ध लड्नका लागि न कुनै प्रमाण जुटाउन सकिन्छ, नत यी विभिन्न स्वरूपका मानसिक यातना सम्बोधन हुनेगरी राज्यले दण्ड–सजायको उपयुक्त व्यवस्था गरेको हुन्छ ।


त्यसैले दृश्य रूपमा शारीरिक बलात्कार बढी मात्रामा र सर्वव्यापी देखिए पनि त्यसको तुलनामा अदृश्य रूपमा हुने मानसिक उत्पीडन झनै बढिरहेको पाइन्छ । त्यसैले हाम्रोजस्तो पुरुषप्रधान समाज अनि त्यसभित्र निर्मित पुरुष श्रेष्ठताको संस्कृतिभित्र असंख्य महिला मानसिक उत्पीडन खेपिरहेका देखिन्छन् ।


पितृसत्तात्मक सामाजिक संरचनाभित्र जसरी सीमान्तकृत महिला वर्ग शारीरिक तथा यौनजन्य हिंसाको सिकार हुने गर्छन्, त्यसरी नै केन्द्राभिमुख महिला वर्ग मानसिक उत्पीडनको सिकार भइरहेका हुन्छन् ।


शिक्षित, विभिन्न क्षेत्रमा कार्यरत अनि आफ्नो बेग्लै पहिचानका लागि अग्रसर महिला मानसिक उत्पीडनको सिकार हुने गर्छन् । तर पनि उनीहरू यसलाई उजागर गर्न सक्दैनन्, किनकि पुरुषप्रधान समाजमा पुरुषको गल्ती र कमजोरी देखिँदैन र देखाइँदैन पनि, उल्टै पीडित महिलाकै कमजोरी देखाएर उसलाई थप मानसिक यातना दिने प्रयत्न गरिन्छ । उदाहरणका लागि पुरुषबाट अभद्र व्यवहार गरियो भनी परिवार समक्ष गुनासो गर्ने छोरीलाई परिवारले उल्टै ‘छोरीमान्छे भएपछि आफ्नो ठाउँमा बस्नुपर्छ, केटामान्छेको दाँजोमा लागेर पनि हुन्छ ?’ भन्दै उसको अग्रगमनको यात्रामा लगाम लगाउने गरिन्छ । समाजले उसको पीडा सुन्यो भने ‘खुब ठाँटिएर हिँड्थी, बल्ल थाहा पाई’ भन्दै काखी बजाउँछ ।


सामाजिक मानमर्यादा अनि इज्जत प्रतिष्ठा केवल पुरुषको हो, नारी त केवल पुरुषको चरणको दासी हो भन्ने मक्किएको मानसिकता बोकेको पुरुषप्रधान समाजमा कुनै महिलाले आफूमाथि पुरुषद्वारा भएका अपमानजन्य व्यवहारको खुलासा गरेर त्यस विरुद्ध आवाज उठाउने प्रयास गरिन् भने यस्तो प्रतिक्रिया पाइन्छ, ‘फलानी नै उस्ती हो । निकै जान्ने–सुन्ने भएकी, मै हुँ भन्छे अनि कसैसामु झुक्नै नहुने । आइमाई भएपछि त अलि लचिलो पो हुनु नि ! लोग्नेमान्छेको बराबर हुन खोजेर हुन्छ ? हाम्रा आइमाईहरू कस्ता शीलस्वभावका छन्, हाम्रो कुरा कहिल्यै काट्दैनन् । उनीहरूबाट पनि केही सिक्नु नि ।’


पुरुष श्रेष्ठताको मानसिकताले समाजमा यसरी जरा गाडेको छ कि कुनै पनि पदीय मर्यादामा आफू समानको महिलाले श्रेष्ठता प्रदर्शन गर्न खोज्यो कि उसलाई पछार्ने प्रयास हुन्छ । त्यसका लागि मानसिक उत्पीडनको हतियार प्रयोग गरिन्छ । किनभने पीडित महिलाले उजुर गर्न वा न्याय माग्नका लागि कुनै प्रमाण जुटाउन सक्दिन । बदनामीको डर देखाएर वा बदनामपूर्ण प्रचार गराएर पीडक पक्ष झनै बलियो बन्ने प्रयत्न गर्छ ।


यस्ता घटना कुनै क्षेत्रविशेषमा मात्र नभएर विभिन्न क्षेत्रमा हुने गर्छन् । सामान्यदेखि ठूलठूला व्यावसायिक क्षेत्र, सरकारीदेखि गैरसरकारी कार्यालय, ज्ञानको प्रसार गर्ने पवित्र थलो विद्यालयदेखि ज्ञानको सिर्जना गर्ने विश्वविद्यालय जस्ता बौद्धिक क्षेत्रमा समेत महिला वर्ग मानसिक उत्पीडनमा रहेको पाइन्छ । एकातिर महिलाले ती क्षेत्रमा माथिल्लो तहमा प्रवेश पाउनु नै आफैमा चुनौतीपूर्ण हुन्छ भने जिम्मेवारी प्राप्त गरिसकेपछि आफ्नो सक्षमता प्रदर्शनका लागि थरीथरीका पुरुष प्रवृत्ति सामना गर्नुपर्ने हुन्छ ।


केही स्वार्थी प्रवृत्तिका सहकर्मी तथा माथिल्लो तहका पुरुषहरूले अप्रत्यक्ष रूपमा असहयोग गर्ने अनि सहयोग गर्नुपरेको खण्डमा त्यसका लागि अतिरिक्त लाभ लिन खोज्ने प्रवृत्तिले पनि कार्यक्षेत्रका महिला पीडित हुने गर्छन् । यस्ता महिलाहरू आफ्नो काम तथा लक्ष्यमा पुरुषभन्दा बढी लगनशील र इमानदार हुने हुनाले उनीहरूको सक्षमता प्रदर्शन भैरहेको हुन्छ ।


माथिल्लो निकायका कतिपय अधिकारीले उनीहरूलाई आफू अनुकूल नभएको खण्डमा अक्षम र असफल बनाउन काममा बाधा पुर्‍याउने, क्षमता अनुसारको जिम्मेवारी नदिने, स्रोतसाधन उपलब्ध नगराइदिने आदि गरेको पनि पाइन्छ । शक्तिराष्ट्रहरूले कमजोर राष्ट्रहरूलाई आफ्नो अधीनमा राख्न चौतर्फी नाकाबन्दी लगाए जस्तै असहयोगको नीति लिएर पुरुष सत्ताले कार्यक्षेत्रका महिलालाई आफूसमक्ष झुक्न बाध्य पार्ने गर्छ, जसका कारण उनीहरू मानसिक उत्पीडन खेपिरहेका हुन्छन् ।


यस्ता मानसिक उत्पीडकहरू प्राय: बाहिरबाट हेर्दा अत्यन्त भद्र देखिने, बौद्धिकताको आवरणले ढाकिएका उच्चपदस्थ तथा सामाजिक हैसियत र प्रतिष्ठा प्राप्त व्यक्तिहरू नै हुने गर्छन् । ‘पुरुष मैत्री’ बनेर उनीहरूको चाहना अनुरूप व्यवहार नगर्ने र विद्रोह गर्ने महिला विरुद्ध पुरुष सत्ताद्वारा संगठित रूपमा नै मानसिक यातनाको षडयन्त्र हुने गर्छ । त्यसैले त पीडित महिलाका गुनासा अन्यलाई पत्यारै लाग्दैनन् र यस्तो प्रतिक्रिया आउँछ, ‘त्यस्तो प्रतिष्ठित व्यक्तिबाट पनि यस्तो व्यवहार हुन्छ र ? ठट्टाको कुरा होला, यसलाई गम्भीर रूपमा लिनु हुँदैन ।’


यस्तो प्रतिक्रिया पाएपछि पीडित महिलाको मानसिक दसा कस्तो होला ? धन्य ! हाम्रो समाज अनि संस्कृति ! सम्पन्न, प्रतिष्ठित अनि सामाजिक पहिचान भएका पुरुषबाट गल्ती नै नहुने ! भैहाले पनि त्यसले ठट्टाको रूपमा उन्मुक्ति पाउने ! स्वअस्तित्व बोध गरी आफ्नो पहिचानका लागि अग्रसर महिला अहंकारी कहलाउने र उसको तेजोवध अनिवार्य ठानिने ! महिलाको सामाजिक प्रतिष्ठामा पुरुषको व्यक्तिगत इच्छाको तगारो किन ? यो प्रश्न कुनै एक महिलाको व्यक्तिगत उद्गार होइन, पुरुष अग्रता र श्रेष्ठताको मानसिकताबाट पलपल उत्पीडित भएका तर लोकलाञ्छना र चरित्रहत्याको डरले मौन बसिरहेका असंख्य महिलाको साझा सवाल हो ।


शारीरिक तथा यौनिक बलात्कार पुरुषले मात्र गर्छ, तर पितृसत्ताको सामाजिक प्रभाव यति गहिरो छ कि यसले महिलामाथि मानसिक बलात्कारका लागि महिलाकै पनि प्रयोग गर्छ । युगौँदेखि समाजमा स्थापित पुरुष सत्ताको प्रभावका कारण पुरुष श्रेष्ठताको पुरुषवादी सोच भएका महिलाबाट पनि नारी अग्रताको पक्षधर महिला उत्पीडित हुने गर्छन् । कुनै महिला आफ्नो समकक्षमा वा आफूभन्दा अग्रतातर्फ उन्मुख भएको देखेपछि ऊमाथि मानसिक उत्पीडनका लागि पुरुष सत्ताले अर्की महिलाकै प्रयोग गर्छ । आफ्नो क्षणिक फाइदाका लागि अन्जानमै महिला विरोधी संस्कृतिलाई मलजल गरिरहेका यस्ता महिलाले पितृसत्ताद्वारा स्थापित ‘फुटाऊ र शासन गर’ को रणनीति बुझ्न नसक्नु दु:खद यथार्थ हो ।


महिला विरोधी संस्कृति कुनै एक महिलाका लागिमात्र नभई सम्पूर्ण महिला वर्गकै लागि घातक हुन्छ । फरक यत्ति हो कि कहिले यस्ता घटना अरुविरुद्ध लक्षित हुन्छन् भने कहिले आफ्नैविरुद्ध पनि । त्यसैले सबैको ध्यान शारीरिक बलात्कारका घटनातर्फ मात्र केन्द्रित नभएर मानसिक बलात्कार अर्थात् महिलामाथि हुने मानसिक उत्पीडनका घटनातर्फ पनि केन्द्रित हुनु आवश्यक छ ।


कानुन तथा राज्यका तर्फबाट नेपाली महिलाले धेरै पाएका छन् । आर्थिक अधिकार, राजनीतिक प्रतिनिधित्व, कानुनी व्यवस्था अझ अविवाहित भएर पनि सन्तान जन्माउन सक्ने अधिकारजस्तो क्रान्तिकारी उपलब्धिका कुरा उठिरहेको भए पनि पुरुषप्रधान सामाजिक मूल्य–मान्यताले महिलाको पहुँच त्यहाँसम्म पुग्न दिँदैन । त्यसैले होला, राजनीतिक अधिकार प्राप्तिपछि पनि महिलाका समस्या समाधान भएको नभएर अदृश्यमात्र भएको भन्दै ती अदृश्य समस्यालाई महिला रहस्य अर्थात् फेमिनिन मिस्टिकको नाम दिने बेट्टी फ्राइडनलाई पछ्याउँदै अमेरिकी महिलाले पितृसत्ता विरुद्ध अस्तित्वको लडाइँ जारी राखेका थिए ।


हामीकहाँ पनि पुरुष सत्ताद्वारा महिला अस्तित्वमाथि हुने यस्ता प्रहार विरुद्ध सामूहिक विद्रोहको संस्कृति स्थापना आवश्यक देखिन्छ । महिला अधिकार र महिला हिंसाविरुद्ध कार्यरत संघ–संस्थाले महिला कार्यरत स्थानमा महिला सेल गठन गरी अदृश्य रूपमा भैरहेका यस्ता गतिविधिमा निगरानी गर्नुपर्ने देखिन्छ । त्यसैगरी महिला हिंसाविरुद्ध कलम चलाउने व्यक्तिदेखि राज्यको चौथो अङ्गका रूपमा रहेको पत्रकारिता पेसामा आबद्ध पत्रकारहरूले महिलामाथि हुने मानसिक उत्पीडनका सम्भाव्य क्षेत्रहरू पहिचान गरी यस्ता घटनालाई सार्वजनिक गर्दै दोषीलाई हतोत्साही बनाउने र गल्ती गरेर पनि उन्मुक्ति पाउने संस्कृति अन्त्य गर्नका लागि अग्रसर हुनुपर्ने देखिन्छ ।

प्रकाशित : जेष्ठ ३०, २०७५ ०८:५१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT