संख्याको तराजुमा शरणार्थी

शरणार्थीसम्बन्धी नीति, नियम, अध्ययन र आवश्यक कूटनीतिक पहल गर्न सक्ने व्यवस्थासहितको एक स्थायी कार्यदल गठन गर्न अबेर भइसकेको छ ।
बलराम पौडेल

काठमाडौँ — अढाई दशकदेखि नेपालमा आश्रित निर्वासित भूटानी समस्या नब्बे प्रतिशत समाधान भएको नारा दिइरहँदा विविध अवरोधबाट पुन:स्थापन रोकिएका, स्वदेश फर्कन लालायित र शरणार्थी दर्तामा ठगिनेहरूको शिविर बसाई भयावह बन्दै गएको छ ।

सगोल परिवारलाई विखण्डन तुल्याउँदै मानसिक पीडामा तड्पाइएका घटनाले पुनर्वास प्रक्रिया सुरु गर्दा परिवार छुट्याइन्न भन्ने आश्वासन र महान वाणीहरू आज ‘केवल प्रलोभन थिए’ भनी किटान गर्नुपर्ने परिस्थिति सिर्जना गराइएको छ । भूटानी शरणार्थी समस्या समाधानको प्रयास दशकौंसम्म अन्योलग्रस्त रह्यो । आफ्नै प्रयासबाट स्वदेश फर्कन चाहने शरणार्थीको ‘बृहत–शान्ति पदयात्रा’ निकटतम छिमेकी मुलुकको अवरोधका कारण अघि बढ्न सकेन ।

बहुपक्षीय समस्या हुँदाहुँदै द्विपक्षीय समाधान खोज्ने नेपालको एक्लो चाहना अधुरै रह्यो । शरणार्थी उत्पादक भूटानको अकर्मन्यता, छिमेकी भारतको द्वैधीभाव र शरणभूमि नेपालको आन्तरिक अस्थिरताबाट अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडीहरूले प्रश्रय पाए । शरणार्थीका लागि तेस्रो मुलुक पुनर्वास एक बाध्यकारी विकल्प देखापरे पनि यसले ठूलो मात्रामा पारिवारिक विखण्डनको पीडा थपिदिएको छ ।

Yamaha

सन् १९५१ को शरणार्थी कन्भेन्सन र सन् १९६७ को प्रोटोकललाई नेपालले मान्यता नदिए पनि निर्वासनमा धकेलिएका भूटानीलाई आश्रय दिएर मानवीय उदारता देखाएको छ । मुलुकमा प्रजातन्त्रको उदयसँगै पूर्वी नाका काँकडभिट्टा प्रवेश गरेका निरीह शरणार्थीप्रति नेपाली जनताले देखाएको सहानुभूति, मानामुठी अन्न, निशुल्क औषधी, आर्थिक दान र लत्ताकपडा आदि अमूल्य सहयोगका रूपमा अंकित भइसकेका छन् ।

तर देशविहीन निर्वासित भूटानीलाई स्वदेश फर्काउन चाहने नेपाल सरकारको एक्लो प्रयास आफैमा प्रशंसनीय हुँदाहुँदै वर्गीकरण, प्रमाणीकरण र पुनर्वास प्रक्रियामा पीडित पक्षको राय नखोजिनुले शरणार्थी सम्बन्धी नीति निर्माणमा नेपाल हरेकपटक चुकेको छ । शरणार्थी शिविरभित्र जन्मिएको कलिलो बालकसमेत प्रमाणीकरणको सूचीमा ‘आतङ्ककारी’ तोकिएबाट डेढ दशक अघिदेखि शरणार्थी समस्या समाधानका लागि एक स्थायी कार्यदल स्थापना हुनुुपर्छ भन्ने भूटानी शरणार्थीको अनुरोधको अभाव अझै खट्किएको छ ।

विश्वव्यापी भयावह रूप लिएको समस्याको दाँजोमा भूटानी शरणार्थीका लागि राष्ट्रसंघीय शरणार्थी उच्चायुक्तको हिसाबमा, नब्बे प्रतिशत सफलता देखिनु अस्वाभाविक नहोला † तर भूटानीहरू शरणार्थी बन्नुपर्दाको मूल कारणले कति प्रतिशत समाधान पायो ? जोखिन्छ कसरी ? उत्तर सजिलो छैन ।

नागरिक अधिकारका लागि आवाज उठाएकै अपराधमा शरणार्थी बन्नुपर्दाको पीडा शताव्दीदेखि प्रजातन्त्रमा रमाउने मुलुकका शासक, संघ–संस्थाहरूको दृष्टिकोण र जोखिने समाधान ‘संख्या’ हो या ‘मूल कारण’ तथ्य सार्वजनिक हुनुपर्छ । मानवीय समाधानको नारामा तेस्रो मुलुक पुगिसक्दा समेत आत्महत्या र डिप्रेसनमा वृद्धि भइरहनुले भूटानीहरूको उद्देश्य अन्य मुलुक रोजाइ थिएन र होइन भन्ने प्रमाणित गर्छ । नेपालमा आश्रित अन्य मुलुकका शरणार्थीहरूको रोजाइमा विकसित मुलुक पर्छन् । अधिकांश भूटानीहरू पुन:स्थापन भइसक्दा पनि चाँडै स्वदेश फर्कन पाउने समयको प्रतीक्षामा छन् ।

भूटानी शरणार्थीका लागि शिविरमा दिइँदै आएको राहतको सट्टा अब अन्य देशका शरणार्थीसरह आर्थिक सहयोग दिने प्रक्रिया सुरु भएको छ । यो अभ्यास स्थानीय विलयीकरणसम्म पुर्‍याइने योजना प्रतीत हुन्छ । शिक्षा र स्वास्थ्यसेवा स्थानीय क्षेत्रमा प्रयोग गराई स्थानीयसँग घुलमिल गराउँदै रहल शरणार्थीलाई स्वत: विलयन गराउने दीर्घकालीन प्रक्रियाको थालनी भइसक्यो भन्दा फरक पर्दैन । भूटानीका लागि शरणभूमिमा विलयन गराउन अन्तर्राष्ट्रिय निकायबाट नेपालमाथि जुन प्रकारको दबाब बढेको छ, अन्य मुलुकका लागि कुनै प्रस्ताव र दबाब नआउनुको रहस्य अति गम्भीर र रहस्यमय पनि छ ।

सात प्रदेश, सतहत्तर जिल्लाका कुनै क्षेत्रमा करिब दस हजार बाँकी शरणार्थी भूटानीलाई बसाउनुु सिङ्गो नेपालका लागि हात्तीको मुखमा जिरा सावित हुनसक्ला । तर भूटानमा नव्बेको दशकबाटै अस्सी हजारभन्दा बढी संख्यामा देशभित्रै रहेका निर्वासितसँग सम्बन्धित नागरिकताविहीन परिवारहरूले देश त्याग्नुपर्ने परिस्थिति देखा पर्दैछ ।

म्यानमारबाट भागेका रोहिङ्ग्या शरणार्थीहरू, भारतका पूर्वोत्तर क्षेत्रमा चलिरहेको जातीय दमनबाट भाग्नेहरू नेपालसम्म आइपुग्दा विलयन गराउने यहाँको सरकारको क्षमता होला–नहोला, विशेष पूर्वी क्षेत्रका नेपाली नागरिकले सोच्न जरुरी छ । प्रमाणीकरण, वर्गीकरण, पुनर्वास प्रक्रिया आदि निर्वासित भूटानीको रोजाइमा थिएन, विकल्परहित बाध्यता थियो । स्थानीय विलयीकरण पनि अधिकांश शरणार्थीको रोजाइमा पर्दैन । विश्वका शरणार्थीलाई नेपालमा स्वागत गर्न यहाँको सरकार र जनता कति उत्साहित छन् ? आजसम्मको मौनताले शंका उत्पन्न गर्छ ।

पुनर्वास रोजिसकेपछि लिइने साक्षात्कार प्रयासबाट आधा परिवार बिना अवरोध इच्छाएको मुलुक जान योग्य भइरहँदा त्यसै परिवारको अर्को सदस्य त्यस्तै प्रक्रियाबाट अयोग्य ठहराइयो । साक्षात्कार प्रक्रियामा कतिजना भाषाको अनुवादबाट विवादमा तानिए । धेरैलाई शरणार्थी हुनुपर्दाको संवेदनशील अवस्थामाथि विविध आरोपसहित पुनर्वास अयोग्यताको पत्र थमाइयो । भूटान सरकारको मनगढन्त लाञ्छनाकै आधारमा पुनर्वास अयोग्य तोकिएका पीडितको संख्या कम छैन । जवान लगियो । बुढा बाबु–आमा छाडिए । कसैको एक्लो छोरो छुट्याइयो । परिवारभन्दा ढिलो मुलुक छाड्नेहरूलाई पुनर्वास गराउन रुचाइएन । लामो समयसम्म जेल भोगी शिविर आइपुग्नेहरू प्राथमितामा परेनन् । मिश्रण विवाह गर्ने जोडीको समस्या अझ बढी विवादित बनाइयो । बाध्यतावश विखण्डन तुल्याइएका परिवारको पुनर्मिलन सम्बन्धमा ठोस पहल र पुनर्विचार हुन जरुरी छ ।

सुरुका दिनमा शरणार्थी शिविर बसाइ सहज र सुविधायुक्त थिएन । दाताले दिने सातु–सामल दुर्गन्धित मात्र थिएन, अधुरो अनि अपुरो थियो । परिवारका सदस्यको अङ्ग ढाक्ने कपडा, बालबालिकाका लागि चाहिने पौष्टिक खाना, दूधको जोहो आफै गर्नुपर्ने हुँदा परिवारका कुनै सदस्य कमाइ खातिर शिविर बाहिर र भारतका विभिन्न क्षेत्रसम्म पुग्नैपर्ने बाध्यता थियो ।

यातायातको समस्या, सञ्चार व्यवस्थाको अभाव, नेपालमा भइरहेको आन्तरिक द्वन्द्व, बन्द–हड्ताल आदि विविध समस्या झेल्दै तोकिएको समयमा फिर्न नसक्दा उनीहरूको नाम शरणार्थी सूचीबाट हटाइयो । परिचयपत्रका लागि आवश्यक फोटो लिइएन । खिचिएकाहरूको सरकार र युएनएचसीआर बीचको विवादले रोकियो । राहत सामग्रीहरू पाएनन् । अन्तत: एउटै पीडाबाट शिविर आइपुग्नेहरू दर्ता हुने र नहुने कित्तामा समावेश गराइए ।

परिवारहरू ज्यान र अस्तित्व बचाउन भूटानबाट भाग्न विवश हुँदाको अवस्थामा दुर्गमस्थानतिर जागिरमा हुने छोरा–बुहारी, ज्वाइँ–छोरी बेखबर थिए, उतै छाडिए । प्रजातन्त्रको आवाज उठाउँदा जेलमा कोचिएकाहरू छुट्नासाथ परिवार, आफन्त खोज्दै शरणार्थी शिविर पुगे ।

विछोडिएका, जेलमुक्त हुने र कमाइ खातिर शिविर छाडेकाहरूका लागि खुलाइएको पछिल्लो पटकको दर्ता प्रक्रियामा युनिट, सेक्टर, क्याम्प सचिव र अधिकृतसम्मको सिफारिस लिनुपर्ने झन्झटिलो प्रक्रिया हुँदा सबैलाई रिझाउन सक्नेले मात्र वैधानिकता पाए, नसक्नेहरू जिल्लिए । लेनदेन विवादका धेरै घटना शिविरभित्रै दबाइए पनि लुकाउन नसकेका मुद्दाहरू समाचारका रूपमा सार्वजनिक भए । दोषी अधिकृत फेरियो, नियत फेरिएन ।

परिणाममा ‘धेरै पटकको सूचनापछि उपस्थित नहुनेको दर्ता रोकियो’, ‘पुनर्वासको प्रलोभनमा अवसरवादीहरू शिविर आसपास थुप्रिए’ भन्नेजस्ता कपोलकल्पित आरोप लाग्यो । पछिल्लो दर्ताक्रममा अन्यायमा परेकाहरूको मुद्दामाथि पुनर्विचार सहित वास्तविक शरणार्थी पहिचान गरी राहत सुविधा दिलाइनुपर्छ । अन्यथा शरणार्थी शिविरभित्र दर्ताविहीन मानिसहरूको लामो अवधिसम्मको जमघटबाट भूटानले स्वार्थसिद्धि प्राप्त गर्दैन भन्ने विश्वास लिन गाह्रो हुन्छ ।

दातृ निकायले प्रतिशतमा सफलता तौलिएर विश्वमा ख्याति कमाए जस्तो नेपालका लागि प्रतिशत लेखाजोखा सजिलो नदेखिएला । दर्जनभन्दा बढी मुलुकका आश्रितहरूको सुविधाका लागि राष्ट्रसंघीय सन्धि, अभिसन्धिहरूलाई मान्यता दिने, नदिनेभन्दा पनि शरणार्थी सम्बन्धमा नेपालको आफ्नै राष्ट्रिय नीति हुनु आवश्यक छ ।

हालसम्म शरणार्थी सम्बन्धमा लिइएका निर्णयहरूमा पार्टीगत र तदर्थवादी अडानहरू मात्र छन् । गृह मन्त्रालय अन्तर्गतको शरणार्थी समन्वय इकाइ (नेसनल युनिट फर दि कोअर्डिनेशन अफ् रेफ्युजी एफियर्स– नुक्रा) बाट शरणार्थीको निगरानी भए पनि राष्ट्रका लागि पर्याप्त निकाय बन्न सकिरहेको महसुुस हुँदैन । अध्ययनकै अभावमा नेपाललाई शरणार्थी वर्गीकरण, प्रमाणीकरण गराउने स्थितिसम्म पुर्‍याउन भूटान सफल भएको यथार्थता जगजाहेर छ । दातृ निकायहरूको आश्वासन र दबाबमा लिइने तदर्थ निर्णयले पीडित पक्ष अन्यायमा पर्ला ।

मुलुकका लागि घातक परिणाम पनि उत्पन्न हुन जान्छ । यसकारण पनि अब भूटानी शरणार्थी समस्या नेपालको मात्र चिन्ता र चासोको विषय नभई विश्वकै समस्या हुनपुगेको परिप्रेक्ष्यमा दीर्घकालीन समाधान खोज्नका लागि शरणार्थी सम्बन्धी नीति, नियम, अध्ययन र आवश्यक कूटनीतिक पहल गर्नसक्ने व्यवस्थासहितको स्थायी कार्यदल गठन गर्न अबेर भइसकेको छ ।

brpdl52@gmail.com

प्रकाशित : असार १८, २०७५ ०७:५४
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

कमजोर छैनन् अब फूलहरू

शिक्षित तथा सहरी परिवेशमा पनि पुत्रमोह कायमै देखिएको छ ।
डा. साधना प्रतीक्षा

काठमाडौँ — एक दशकभन्दा बढी समयदेखि अधिकांश आफन्त तथा परिचितसँग एकै प्रकारको सवाल–जवाफ गर्दै आइरहेकी छु– ‘छोराछोरी कति छन् ?’ ‘एउटा ।’ ‘छोरा कि छोरी ?’ ‘छोरी ।’ ‘ए ! अनि अर्को नजन्माउने ? छोरा एउटा त चाहिन्छ नि !’ ‘हामी यसैमा सन्तुष्ट छौँ ।’ ‘त्यसो भनेर कहाँ हुन्छ र ? एउटै सन्तान त्यो पनि छोरी !

आफ्नो परम्परा र संस्कृतिलाई पनि त हेर्नुपर्छ नि !’ यस्तै–यस्तै भनाइ सुन्दै आएकी छु म, एउटी छोरीकी आमा ! तर एउटा मात्र सन्तान छोरो हुनेहरूलाई भने यस्ता कुनै पनि भनाइको सामना गर्नु पर्दैन । त्यसैले छोरा भयो भने एउटै मात्र सन्तान भए पनि हुने, तर छोरी भए छोराको आसमा एक–दुई सन्तानको बोझ थप्दै जानुपर्ने चाहे त्यसमा आफ्नो इच्छा होस् या नहोस् π तिनको उचित लालनपालनको क्षमता आफूमा होस् या नहोस्, परम्पराको निरन्तरताका लागि सन्तान जन्माइदिनुपर्ने !

किनकि हाम्रो समाजमा स्थापित पुरातन परम्परा तथा संस्कृतिका कारण अझै पनि छोराको उपस्थिति आवश्यक तथा सुखद मानिएको छ । वरत्रमा अंश र वंशको निरन्तरता अनि परत्रमा पिण्डपानीको प्राप्ति र मुक्तिका लागि छोरा नभई नहुने कर्मकाण्डीय संस्कृतिका कारण स्थापित समाज मनोविज्ञानले गर्दा छोरा नहुनेहरूको अचेतनमा लुकेको अभाव बेलाबखत बाहिरिने गर्छ । चेतनाको विकास नभएको, अशिक्षित अनि ग्रामीण परिवेशको त कुरै छाडौँ, सहरको शिक्षित, सभ्य तथा प्राज्ञिक परिवेशमा पनि आफ्नै कोखको सन्तानलाई लिंगका आधारमा कम र बढी महत्त्व दिइने प्रवृत्तिप्रति हैरान भएकी म यसो हुनाको कारण खोज्दै थिएँ । संयोगवश एकजना अग्रजसँगको संवादमा त्यसको कारण पनि फेला पारेँ ।

उनको सोधाइ पनि उही थियो, मेरो जवाफ पनि उस्तै– ‘एउटी छोरी ।’ ‘एउटा छोरा त चाहिन्छ नि !’ ‘तर मलाई त्यस्तो लागेको छैन ।’ ‘त्यसो भनेर कहाँ हुन्छ र बहिनी π फूल–प्रसाद अर्थात् छोरा–छोरी दुवै हुनुपर्छ । फूल भगवान्लाई चढाउने अनि प्रसाद आफूले खाने ।

तपाईंसँग फूल मात्र भयो, प्रसाद भएन नि !’ हाम्रो पुरुषप्रधान समाजमा छोरा र छोरीलाई दिइएको उपमा सुनेर म चकित भएँ, तर पनि उनीसँग प्रतिवाद गर्न चाहिनँ । संवाद सकिएर उनी अलग्गिए पनि मेरो मानसपटलबाट फूल–प्रसादको बिम्ब हराउन सकेन । एकाबिहानै भगवान्लाई फूल चढाउनु अघिल्लो दिन चढाएको बासी अनि ओइलाएको फूल बटुलेर चोखो ठाउँमा विसर्जन गर्ने अनि प्रसादका रूपमा चढाएको फलफूल या अन्य वस्तु खानका लागि लिने आफ्नै दैनिकी सम्झेँ ।

मन चसक्क चस्कियो । त्यो बासी ओइलाएको फूल अनि भर्खर टिपेका ताजा फूलमा ‘छोरी’को प्रतिबिम्ब देख्दा प्रश्न आफैसँग गरेँ— के छोरी यस्तै कमजोर अनि क्षणिक जीवनका फूल हुन् त ? के तिनको नियति कुनै ईश्वरको चरणमा अर्पित हुनु र विलीन हुनु मात्र हो ? खोइ त फूलको आफ्नो अस्तित्व अनि पहिचान ? फूल—छोरी π छोरी—फूल π आँखा वरिपरि घरि आँगनमा ढकमक्क फुलेका रङ्गीचङ्गी फूल घरि पढाइमा मस्त भएकी छोरीको अनुहार घुम्न थाल्यो । यही लुकामारीले अन्तत: एउटा निष्कर्ष निकाल्यो— हो, छोरी फूल हो, किनकि ऊ कोमल भावना र ममताकी प्रतीक हो । छोरी फूलजस्तै सुन्दर–सुकुमार पनि हुन्छन् । दया, माया, प्रेम, त्याग, समर्पणजस्ता कोमल भाव छोराको तुलनामा छोरीमा बढी हुन्छ । तर पनि छोरी अब अरूको इच्छाले टिपिने, दिनभरमै ओइलाएर झर्ने कमजोर प्रकृतिका फूल भने होइनन् ।

केही दिनअघि यसै पत्रिकाको मुखपृष्ठमा दिवंगत डा. उपेन्द्र देवकोटाको पार्थिव शरीरलाई उनका छोरीहरूले काँध दिएर अन्तिम संस्कारका लागि लैजाँदै गरेको तस्बिर छापिएको थियो । उनलाई दागबत्ती दिने र काजकिरियाको संस्कारसमेत पत्नी र छोरीहरूले नै गर्ने जानकारी गराइएको थियो । आफ्नो परम्परा र संस्कारप्रति निष्ठावान् मेरा ती अग्रजलाई म विनम्र निवेदन गर्न चाहन्छु कि फूलहरू कमजोर छैनन् अब π उनीहरू आफ्ना जन्ममदातासँग जीवनभर काँधमा काँध मिलाएर हरेक चुनौती सामना गर्न सक्छन् भने उनीहरूको अवसानपश्चात् काँध थाप्ने, अन्तिम संस्कार पूर्ण गर्दै पिण्ड–पानी दिएर परम्परागत मान्यतामा पितृ तार्न पनि सक्छन् ।

विगतमा पूर्वप्रधानमन्त्री स्व. गिरिजाप्रसाद कोइरालालाई दागबत्ती दिएर अन्तिम संस्कार गर्ने कार्य उनकी छोरी सुजाता कोइरालाले गरेकी थिइन् । यसबाहेक अन्य थुप्रै छोरी पनि छन्, जसले परम्परादेखि बन्देज लगाइएको मृत्यु संस्कारमा सहभागी हुने साहस देखाएर एउटा नवीन सांस्कृतिक मूल्य–मान्यता स्थापित गरे । त्यसैले अब अन्त्य हुनुपर्छ, फूलको अस्तित्वमाथि औंला ठड्याउने प्रवृत्तिको !

प्रकृति प्रदत्त जैविकीय संरचनाका आधारमा महिला वर्गलाई एकातिर अशुद्ध मानेर देवकार्य तथा पितृकार्यबाट पृथक राख्ने र अर्कातिर भगवानका पाउमा चढाउने फूल भन्दै उसलाई अस्तित्व र अधिकार दुवैबाट बञ्चित गराउने पितृसत्तात्मक संस्कृतिका कारण कमजोर पारिएका छोरीहरू यसरी नवीन संस्कृति स्थापनामा अग्रसर हुनु सामाजिक रूपान्तरणतर्फको थप उपलब्धि हो । अत: नमनीय छन्, यी सशक्त फूलहरू !

धर्मका नाममा अपव्याख्या स्वरूप स्थापित कर्मकाण्डीय संस्कृतिले छोरीको अस्तित्व स्वीकार नगरेको हुनाले नै छोरा नहुनेहरूको अन्तिम संस्कार तथा काजकिरिया एवं पिण्ड–पानीका लागि नजिकको नातामा रहेको छोरो (पुरुष) खोज्नुपर्ने, त्यसबापत उसले सम्पत्तिको केही भाग प्राप्त गर्ने परम्परागत संस्कारका कारण नै छोरा नहुनेहरू अंश–वंश र पिण्ड–पानीका लागि चिन्तित हुने गरेको हो ।

त्यसैले अझै पनि गाउँघरतिर छोरा नहुनेलाई छोरा हुने दाजुभाइले हेप्ने, घोचपेच गर्ने अनि सम्पत्तिमा आँखा गाड्ने प्रचलन देखिन्छ । यसको परिणामस्वरूप छोरा जन्माउनकै लागि धेरै छोरी जन्माउने, बहुविवाह गर्ने लगायत छोरी भ्रूणहत्याले प्रश्रय पाइरहेको देखिन्छ । यी सबै कार्यले तुलनात्मक रूपमा महिला वर्गको जीवनमा नकारात्मक असर पुर्‍याउने गर्छन् ।

शिक्षित तथा सहरी परिवेशमा पनि पुत्रमोह कायमै देखिएको छ । यससँग सम्बन्धित व्यक्तिहरूका भनाइमा यस्तो मोह आफ्नो इच्छाले भन्दा पनि लोकलाज अनि समाजका कारण जाग्ने गर्छ । यस्तै परिवेशका एक परिचितलाई सम्झन चाहेँ– उनका छोरीहरू अत्यन्त प्रतिभाशाली, पढाइमा अब्बल, कुनै कमी छैन । छोरा नहुँदा सामान्यत: चित्त बुझाएका उनको अन्तस्करणमा सुषुप्त रहेको हीनताबोधले त्यतिबेला टाउको उठाउँदो रहेछ, जतिबेला उनका आफन्त वा मित्रहरूले कसैको छोरा जन्म्यो कि त्यसको खबर उनीसमक्ष पुर्‍याउने गर्छन् ।

तिनीहरूले जानी–जानी उनलाई त्यस्तो खबर सुनाउने गर्दारहेछन् । एक प्रकारको मानसिक यातनाको यस्तो पीडाले उनलाई निकै सताउँदो रहेछ र उनी चाहन्छन्, कसैको छोरा जन्मेर पार्टी दिएको, न्वारन, पास्नी, व्रतबन्ध आदि उत्सव गरेको प्रसङ्ग, गफ, धाक आफूकहाँ नआए हुन्थ्यो । छोरा हुनेले नहुनेलाई मानसिक चोट पुर्‍याउने अनि नहुनेले पीडाबोध गर्दै जसरी भए पनि छोरा जन्माउन लाग्नुपर्ने समाज मनोविज्ञानको अन्त्य नभएसम्म छोरीहरूलाई महत्त्वहीन–अस्तित्वहीन मानिने परम्पराको पनि अन्त्य सम्भव देखिँदैन ।

आफूलाई सर्वशक्तिमान ईश्वरको स्थानमा राखेर महिला वर्गलाई आफ्नो पाउमा चढाइने फूल ठान्ने पुरुषप्रधान सांस्कृतिक संरचना भत्काउन सक्षम भैसकेका छन्, अब फूलरूपी छोरीहरू ! हार्दिकता र कोमलताका गुणले घरपरिवारको व्यवस्थापनमा सफल छोरीहरू लगनशीलता र बौद्धिक क्षमताका कारण समाजका हरेक पक्षमा सफल बन्दै समाज र राष्ट्रलाई योगदान दिइरहेका छन् । राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा स्थापित छोरीहरू कुनै पनि छोराका तुलनामा कम छैनन् । त्यसैले छोरीलाई कमजोर देख्ने कमजोर मानसिकतामा अब पूर्णत: परिवर्तन आउनैपर्छ । अबका छोरीहरू भगवानको चरणमा अर्पित हुने र पुरुषको कोटको शोभा बढाउने फूलमात्र होइनन्, परिआएको खण्डमा उत्तरदायित्वको पहाडलाई काँधमा उठाउन तथा अन्याय विरुद्ध ज्वालामुखी बनेर विस्फोट हुन सक्षम भैसकेका छन् । सलाम ! यी नवसंस्कृतिका संवाहक फूलहरूलाई ! हो, कमजोर छैनन्, अब फूलहरू !

pratikshagunjan@gmail.com

प्रकाशित : असार १८, २०७५ ०७:५३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT