फाइदाजनक एपेन्डिक्स

एपेन्डिक्समा कोषिकाले शरीरको आन्द्रामा संक्रमण गर्ने खालका हानिकारक ब्याक्टेरिया, भाइरस लगायत नष्ट गरी पाचनतन्त्र स्वस्थ राख्न मद्दत गर्छन् ।
मिलन खरेल

काठमाडौँ — एपेन्डिक्स हाम्रो ठूलो आन्द्राको तल्लो भागमा टाँसिएर वा झुन्डिएर रहेको गँड्यौला आकारको सानो अवशेष अंग हो । यसको औसत लम्बाइ ९ सेन्टिमिटर र चौडाइ ७ देखि ८ मिलिमिटरसम्म हुन्छ ।एपेन्डिक्समा ब्याक्टेरियाको संक्रमण हुनुलाई एपेन्डिसाइटिस भनिन्छ ।

यसमा बिमारीलाई खान मन नलाग्ने, ज्वरो आउने, वान्ता लाग्ने, पेटको दाहिनेतर्फ तल्लो भागमा निकै दुख्ने गर्छ । एपेन्डिसाइटिसको खासै कारण पत्ता नलागे पनि यो कडा दिसा (फेकोलिथ), म्युकस, ट्युमर वा अन्य बाहिरी वस्तुको प्रवेशले एपेन्डिक्सको मुख (प्वाल) थुनिएका कारण हुने गर्छ भनिएको
छ । चिकित्सकको सल्लाहमा शल्यक्रिया (एपेन्डोक्टोमी) मार्फत एपेन्डिक्स हटाएर वा एन्टिबायोटिक्स औषधि सेवनबाट यसको उपचार गर्ने गरिन्छ ।

मानिसमा रहेको एपेन्डिक्सलाई काम नलाग्ने अवशेष अंगका रूपमा मान्दै आइएको छ । जीववैज्ञानिकहरूका अनुसार ढुंगेयुगका हाम्रा पुर्खामा एपेन्डिक्स अहिलेको तुलनामा ठूलो, लामो र उपयोगी अंग थियो । तर विकासक्रममा निरन्तर अनुपयोगका कारण यसको आकार क्रमश: घट्दै गएर गँड्यौलाजस्तो र उपयोगहीन हुनपुगेको हो । शल्यक्रिया गरी एपेन्डिक्स झिकिएका व्यक्तिहरूको स्वास्थ्यमा उल्लेखनीय खालको कमी वा समस्या नदेखिएकाले एपेन्डिक्सलाई अवशेष अङ्गको रूपमा मानिएको छ ।

Yamaha

एपेन्डिक्सको महत्त्व
वैज्ञानिकहरूले हालै गरिएका अनुसन्धानबाट एपेन्डिक्स अवशेष अंगमात्र नरहेको दाबी गरेका छन् । उनीहरूका अनुसार एपेन्डिक्सका फाइदा छन् । एपेन्डिक्सले शरीरलाई हानि नगर्ने राम्रा जीवाणु (गट फ्लोरा) लाई सञ्चय गरेर राख्छ । जसले गर्दा आउँ, झाडापखाला, हैजाजस्ता लागेका बिमारीमा राम्रा जीवाणुको पुन:स्थापनामा मद्दत पुग्छ । संयुक्त राज्य अमेरिकाको न्युयोर्कस्थित विन्थ्रप विश्वविद्यालयमा गरिएको एक अनुसन्धान अनुसार शल्यक्रियामार्फत एपेन्डिक्स झिकिएका व्यक्तिमा ‘क्लसट्रिडियम डिफिसाइल कोलाइटिस’ नामक ब्याक्टेरिया संक्रमण एपेन्डिक्स नझिकिएका व्यक्तिहरूको तुलनामा ४ गुणा बढी पाइएको थियो ।

एपेन्डिक्समा रहेका बि–लिम्फोसाइट तथा टि–लिम्फोसाइट जस्ता कोषिकाले शरीरको प्रतिरोधात्मक क्षमता (इम्युन सिस्टम) वृद्धि गरी हाम्रो आन्द्रामा संक्रमण गर्ने खालका हानिकारक ब्याक्टेरिया, भाइरस आदिलाई ‘एन्टिबडी’ उत्पादनमार्फत नष्ट गरी पाचनतन्त्र स्वस्थ राख्न मद्दत गर्छन् ।

मानव भ्रूण पाँच साताको भएपछि एपेन्डिक्सको विकास सुरु हुने गर्छ । बच्चामा सुरुवाती दिनमा एपेन्डिक्सको वृद्धि निकै रफ्तारका साथ हुने गर्छ । यसमा रहेका इन्डोक्राइन कोषिकाले हार्मोन उत्पादनमा वृद्धि गरी भ्रूण तथा बच्चाको शारीरिक विकासमा मद्दत गर्छ ।

कसरी घट्यो एपेन्डिक्स
मुसा, खरायो, चिम्पाञ्जी, गोरिल्ला तथा बाँदरजस्ता शाकाहारी स्तनधारीमा एपेन्डिक्स ठूलो र लामो हुने गर्छ । त्यसमा रहेका पारस्परिक फाइदाजनक ब्याक्टेरियाले वनस्पतिमा हुने ‘सेलुलोज’ नामक कडा पदार्थलाई पचाउन मद्दत गर्छन् । हाम्रा पुर्खामा वनस्पति आहाराका रूपमा खाने भएकाले उनीहरूमा एपेन्डिक्स लामो हुने गथ्र्याे । तर अहिले हामी सजिलै पचाउन सकिने खानेकुरा खाने भएकाले एपेन्डिक्सको आकार घट्दै गएको वैज्ञानिकहरूको दाबी छ ।

milankharel2000@gmail.com
खरेल धरानस्थित केन्द्रीय प्रविधि क्याम्पसको प्राणीशास्त्र विभागमा कार्यरत छन् ।

प्रकाशित : श्रावण १७, २०७५ ०८:१०
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

धमाधम वैदेशिक प्रशिक्षणमा

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — आसन्न १८ औं एसियाली खेलकुदको थप तयारीलाई नेपाली कराँते टोलीले बुधबार जापानको ओकिनावालाई यात्रा गरेको छ । अगस्ट २५ देखि २७ सम्म हुने कराँतेको स्पर्धामा नेपालका ४–४ पुरुष/महिला खेलाडीले प्रतिस्पर्धा गर्नेछन् ।

पुरुष एकल कातामा पर्शुराम बाँस्तोला, ६० केजीमा सोनाम लामा, ६७ केजीमा विजय लामा र ८४ केजीमा दिवस श्रेष्ठले भाग लिनेछन् । महिलामा चन्चला दनुवारले एकल काता, अनु अधिकारीले ५० केजी, सुनीता महर्जनले ६१ केजी र रीता कार्कीले ६८ केजीमाथिको तौलमा भाग लिने छन् । प्रशिक्षकमा दीपक श्रेष्ठ र हीरासिंह डंगोल छन् । जापानबाटै टोली अगस्ट २२ मा इन्डोनेसिया जानेछ ।


एसियाडमा नेपालले कराँतेबाट तीन कांस्य जितेको छ । सन् १९९४ को हिरोसिमा एसियाडमा सीता राई, १९९८ को बैंकक एसियाडमा समरबहादुर गोले र २०१४ को इन्चोन एसियाडमा विमला तामाङले कांस्य जितेका थिए । इन्चोनमा विमलाले जितेको कांस्य नेपालको एकमात्र पदक थियो । नेपाली टोलीका सेभ द मिसन केशवकुमार विष्टले बिदाइ गरे । टोलीलाई सोही अवसरमा थापा बिजनेस ग्रुपका प्रोप्राइटर प्रणील थापा र नेपाल कराँते महासंघका उपाध्यक्ष दीपक मल्होत्राद्वारा प्रायोजित ट्रयाकसुट पनि प्रदान गरियो ।


भारोत्तोलन थाइल्यान्डतिर
१८ औं एसियाडकै लागि नेपाली भारोत्तोलन टोलीले थाइल्यान्डमा वैदेशिक प्रशिक्षण गर्ने भएको छ । भारोत्तोलनको पुरुषमा ८ र महिलामा ७ गरी १५ स्पर्धामा प्रतिस्पर्धा हुनेछ । नेपालले भने पुरुष/महिलामा २–२ खेलाडीलाई प्रतिस्पर्धामा उतार्दै छ । पुरुषमा कमलबहादुर अधिकारीले ६९ केजी तथा विकास थापाले ७७ केजी तौलसमूहमा प्रतिस्पर्धा गर्ने छन् । कमल १० औं साग खेलकुदका स्वर्णधारी तथा विकास १२ औं सागका रजत विजेता हुन् । महिला ५३ केजीमा सन्जु चौधरी तथा ७५ केजीमा १२ औं सागकी कांस्य विजेता तारादेवी पुनले भाग लिनेछन् । चारै खेलाडी आफ्नो स्पर्धाका राष्ट्रिय कीर्तिमानधारी हुन् । प्रशिक्षकमा दिनेश भुजेल छन् ।


टोली थाइल्यान्डमा चोनबुरी स्पोर्ट्स स्कुलमा अगस्ट १७ सम्म प्रशिक्षणरत रहनेछ । अगस्ट १८ मा टोली इन्डोनेसिया जाने कार्यक्रम छ । एसियाडअन्तर्गत भारोत्तोलन अगस्ट २० देखि १७ सम्म चल्नेछ । दुई महिनाको विशेष बन्द प्रशिक्षणपछि भारोत्तोलन टोली शनिबार नेपालगन्जबाट काठमाडौं आइपुगेको हो ।


सन् १९८२ मा भारतमा सम्पन्न एसियाली खेलकुदमा नेपालले पहिलोपल्ट भारोत्तोलनमा सहभागिता जनाएको थियो । त्यसयता १९९४ मा जापानको हिरोशिमा एसियाडबाहेक सबैमा सहभागिता जनाउँदै आएको छ ।


ट्रायथलन फुकेटमा
एसियाडकै लागि नेपाली ट्रायथलन टोली पनि विशेष प्रशिक्षणलाई बुधबार थाइल्यान्डको फुकेट गएको छ । चार खेलाडीले फुकेटमा २–२३ अगस्टसम्म प्रशिक्षण गर्ने एनओसीले जनाएको छ । खेलाडीमा रोजा केसी, सोनी गुरुङ, बसन्त थारु र दिपेश चौधरी छन् । प्रशिक्षकमा पुष्परत्न वज्राचार्य र व्यवस्थापकमा युवराज सुनुवार छन् । ट्रायथलनले पहिलोपल्ट एसियाडमा भाग लिन लागेको हो । एनओसी अध्यक्ष जीवनराम श्रेष्ठले टोलीलाई बिदाइ गर्दै ट्रायथलनले छोटो समयमा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा राम्रो सफलता स्मरण गराए ।


१२ आंै साग खेलकुदमा ट्रायथलनले दुई पदक जितेको थियो । मिक्स रिले टिममा रजत जितेको नेपाललाई रोजा केसीले व्यक्तिगत इभेन्टमा कांस्य दिलाएकी थिइन् । अगस्ट ३१ देखि सेप्टेम्बर २ सम्म पालेम्वाङमा हुने ट्रायथलनमा नेपालले मिक्स टिम रिलेमै प्रतिस्पर्धा गर्नेछ । नेपालको खेल सेप्टेम्बर २ मा हुनेछ । ३०० मिटर पौडी, ६.३ किमि साइक्लिङ र २.१ किमि दौडमा प्रतिस्पर्धा हुनेछ । नेपाली टोली फुकेटबाट अगस्ट २९ मा पालेम्वाङ जानेछ ।

प्रकाशित : श्रावण १७, २०७५ ०८:०७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT