घृणाको हार – प्रेमको जीत

सन्दर्भ : ९/११ 
दिवाकर बागचन्द

काठमाडौँ — छिया छिया भएको मनले घाऊ कोट्याउँछ । घाऊ कोट्याउँदा पीडा झन असह्य हुन्छ।  यसको अनुभूती चोट पाएकाहरुलाई हुन्छ। ति आत्माहरुलाई थाहा हुन्छ, जस्ले अनहाकमा ज्यान गुमाए ।  हजारौ सपनाहरुलाई अधुरै छोडेर, संसारबाट बिदा लिन वाध्य भए ।

११ सेप्टेम्बर सन् २००१ मंगलबारका दिन एउटा भयानक दृष्य टीभी स्क्रिनमा देखा पर्‍यो, जस्ले एक पलका लागि पृथ्वीको धड्कन रोकी दियो । मानौ बन, जङ्गल, नदी नाला, सम्पूर्ण प्राणी, मानब जातिलाई सोधी रहेका थिए, हे मनुस्य तिमीले यो के गर्यौ ? मानब जाति आफुलाई प्रश्न गर्न वाध्य भयो । के मानब यति क्रुर हुन सक्छ ? यति निर्दयी हुन सक्छ? बिडम्बना १७ वर्षदेखि मानबता आजसम्म यही प्रश्न गरी रहेछ ।

यही दिन अमेरिकाको म्यानह्याटनस्थित टुइन् टावरमा दुई प्लेन ठोकेर आतंककारीहरुले २९९६ मानबको ज्यान लिए, ६६०० लाई घाइते बनाए । ९/११ को आक्रमणमा ज्यान गुमाएका र घाइतेहरु ११० तल्लामाथि त्यस दिन, टुइन् टावरमा स्वतन्त्र रुपमा काम गर्दै जीवनका सपनाहरु बुनिरहेका थिए । तर एक “घृणाको ब्यापारी" सौदागरले दुई मिनेटमा ति सपनाहरुलाई धुलोमा मिलाई दियो । त्यो दिन मानबीय सम्बेदना र सद्भावको अबसान भयो । ति आतंककारीको बारेमा चर्चा गर्नु , तीनलाई मानब भनेर स्वीकार गर्नु हो , जुन म गर्न चाहन्न । एउटा मानबले यस्तो दानबीय कार्य गर्नै सक्दैन ।
उसो त संसारले प्रथम र दोस्रो विश्व युद्धको त्रासदी नदेखेको होइन । त्यसको परिणाम नभोगेको होइन । ति युद्धका बिबिध कारण थिए । नश्लबाद, अधिनायकबाद, एकाधिकारबाद, बिस्तारबाद र व्यक्तिगत महत्वकांक्षा केही प्रमुख हुन् । यि दुबै युद्धहरुमा, युद्धरत पक्ष स्पस्ट थिए । यसमा केही हदसम्म भए पनि सर्बसाधारणलाई ज्यान जोगाउने उपायहरु प्राप्त थिए । तर ९/ ११ घृणाको निष्कपट “मेनिफेस्टेशन “ प्रकटिकरण थियो । कसले किन र केका लागि निर्दोषहरुको ज्यान लियो, उत्तर खोज्न मनोबैज्ञानिक चिरफार गर्नुपर्ने हुन्छ । टुइन टावरमाथिको यो हमला शितयुद्ध भन्दा घातक साबित हुन पुग्यो । यस्ले बिश्वलाई यसरी बिभाजित गर्‍यो कि, मानबले, मानबलाई गर्नुपर्ने, न्युनतम् विश्वास र सद्भभाव पनि लुप्त हुन पुग्यो । केही अतिबादीहरुको हर्कतले, कुनै एक धर्म बिशेष र त्यसका अनुयायीहरुलाई मानबता बिरोधीका रुपमा चित्रित गरिन थालियो । यतिसम्म कि त्यो समुदायका मानबताबादी परोपकारीहरु पनि आफ्नो पहिचान लुकाउन वाध्य भएका थुप्रै दृस्टान्त अमेरिकामा सुन्न र देख्न पाईन्छ।
सम्पूर्ण समुदायको दानवीकरण गरियो । ९/११ सबैका लागि डर अर्थात “खौफको” प्रतिक भएको छ । ९/११ का सामाजिक, आर्थिक, साँस्कृतिक प्रभाव त पर्यो नै, थुप्रै देशले आतंकवाद नियन्त्रणको लागि कठोर कानुन निर्माण गरे । बेलायत, क्यानडा र अमेरिकाले पनि कडा कानून ल्याए । होमल्यान्ड सिक्युरिटी एक्ट र यूएस्ए पेट्रिओट एक्टले फेडेरल सरकारलाई बढी अधिकार दियो । देशको सुरक्षाका लागि कानुन बनाउनुलाई सकारात्मक नै मान्नु पर्छ। तर संसार साघुरियो, सोच साँघुरियो मन सानो भयो, समाज अब खुला रहेन । राजनीति रिवर्स गेअरमा जान थाल्यो । राजनीति अकल्पनीय पथतर्फ अग्रसर हुन थाल्यो । एकल भाषा, एकल धर्मको समिश्रणबाट बनेको एउटा कुरुप राष्ट्रबादले स‌क्रमित हुन पुग्यो । नतिजा विश्व भर राजनीतिले अधिनायकबादी, स्वेछाचारी नेता एक पछि अर्को गरि पैदा गर्दैछ । लोकतन्त्र भोटिङ मशिनमा मात्र सिमित हुन थालेको छ ।

के ९/११ मा ज्यान गुमाएका र घाइतेले यस्तो विश्वको कल्पना गरेका थिए? आजको दिन पीडालाई कोट्याउने भन्दा अधुरै रहेका ति हजारौ सपना साकार पार्ने अठोटको दिन हो । अमेरिकाका फाउन्डिङ् फादर्सहरुले “विश्वको महानतम् देश” भन्ने गरेको देश अमेरिकाले, फाउन्डिङ् फादर्सहरुको त्यो बिरासतलाई अगाडि बढाउन प्रेमलाई अमेरिकी शासन बिधिको मन्त्र बनाउनु जरुरी देखिन्छ । अमेरिकाले टुइन टावर रहेकै स्थानमा अर्को टावर निर्माण गरेर त्यस् को नाम “वन वर्ल्ड ट्रेड सेन्टर” “ फ्रिडम टावर” राखेर सकारात्मक सन्देश दिइसकेको छ ।

साँचो भन्ने हो भने आजको दिन याद गर्न लायक दिन नै होइन । पीडालाई प्रेममा रुपान्तरित गर्ने दिन हो । केही समय पहिले अमेरिकी गायक, स्टिवी वन्डरले गायक अरेथा फ्र्यान्क्लिनलाई श्रद्धान्जली दिदै भनेका थिए, हो, हामी सबै चीजहरूको बारेमा गलत कुरा गर्न सक्छौ, र त्यस्ता कुरा धेरै छन् । तर केवल उद्धार गर्न सक्ने, एक मात्र कुरा प्रेम हो । केवल हाम्रो राष्ट्रमा मात्र होइन, संसारभरि, फेरि हामीले प्रेमलाई महान बनाउन आवश्यक छ।

कुनै पनि देश आँफैमा महान हुँदैन, महान बिचार र महान कामले महान बन्छ देश । आज मानब जातिले स्टिवी वन्डरका महान उद्गारलाई मनन् गर्नुपर्ने देखिन्छ । सम्पूर्ण विश्वले अमेरिकी गायक, स्टिवी वन्डरको स्वरमा स्वर मिलाएर भनौ “लेट्स मेक लव ग्रेट अगेन” । आउनुहोस्, प्रेमलाई फेरी महान बनाउँ ।

प्रकाशित : भाद्र २५, २०७५ २१:१०
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

जोशीले नै गरे प्रधानन्यायाधीशलाई स्वागत

‘न्यायालयमा जुनियर र सिनियर भन्ने हुन्न’
बलराम बानियाँ

काठमाडौँ — संसदीय सुनुवाइबाट प्रधानन्यायाधीशका लागि अस्वीकृत न्यायाधीश दीपकराज जोशीले आफू मंगलबारदेखि अदालतमा हाजिर भई दैनिक कामकारबाही थाल्ने बताएका छन् । उनले नवनियुक्त प्रधानन्यायाधीश ओमप्रकाश मिश्रलाई स्वागत गर्दै न्यायालयमा जुनियर, सिनियर नहुने अभिव्यक्तिसमेत दिए ।

‘मिश्र श्रीमान् मेरो समकक्षी हो । सिनियर र जुनियरको कुरै उठदैन,’ जोशीले वरिष्ठतम न्यायाधीशका रूपमा स्वागत गर्दै भने, ‘न्यायालयमा कोही जुनियर र सिनियर हुन्न । अब म मंगलबार नै अदालतमा गएर दैनिक कामकाज गर्न थाल्छु ।’

स्रोतका अनुसार उनले आफ्नो नाम अस्वीकृत भएपछि अदालतमा को कामु प्रधानन्यायाधीश भन्ने अन्योल नहोस् भनी बिदामा बसेको र नयाँ नेतृत्व आएपछि काम सुरु गर्ने बताएका थिए । संसदीय सुनुवाइ समितिले आफ्नो नाम अस्वीकृत गरेपछि जोशी बिदामा बस्दै आएका थिए ।

उनीभन्दा पछिल्लो रोलक्रमका मिश्रको नाम प्रधानन्यायाधीशका लागि समितिले सोमबार अनुमोदन गरेको थियो । लगत्तै राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले कायममुकायम प्रधानन्यायाधीशको जिम्मेवारी सम्हालेका मिश्रलाई प्रधानन्यायाधीश नियुक्त गरेकी हुन् । संघीय संसदको सुनुवाइ समितिले सर्वसम्मत रूपमा अनुमोदन गरेपछि राष्ट्रपतिले साँझमा मिश्रलाई नियुक्त गरी पद तथा गोपनीयताको शपथग्रहण गराएकी हुन् । मिश्रले सोमबार साँझ नै सर्वोच्चमा पुगेर पदबहाली गरे ।

मिश्र सर्वोच्चको २८ औं प्रधानन्यायाधीश भएका छन् । न्यायालयले ६ महिनापछि नेतृत्व पाएको हो । जन्ममिति विवादमा परेका तत्कालीन प्रधानन्यायाधीश गोपालप्रसाद पराजुलीले गत चैत १ मा ६५ वर्ष पूरा भई अनिवार्य अवकाश पाएपछि सर्वाेच्च कामु प्रधानन्यायाधीशको नेतृत्वमा चल्दै आएको थियो । जोशीले नै कामु चलाएका थिए । तर, समितिले अस्वीकार गरेपछि भने संवैधानिक परिषद्ले भदौ ७ मा मिश्रलाई प्रधानन्यायाधीशमा सिफारिस गरेको थियो । मिश्र सर्वोच्चको वरिष्ठतम न्यायाधीश नभए पनि प्रधानन्यायाधीश हुन पाउने पहिलो भाग्यमानी व्यक्ति हुन् ।

समितिको सोमबार बिहान बसेको बैठकले मिश्रका भावी कार्ययोजना र उनीमाथि परेका उजुरीमाथि सुनुवाइ गरेको थियो ।

सर्वोच्चमा वरिष्ठतम न्यायाधीश नै प्रधानन्यायाधीश हुने परम्परा रहँदै आएको थियो । परिषद्ले यसअघि सर्वोच्चका वरिष्ठतम न्यायाधीश जोशीलाई प्रधानन्यायाधीशमा सिफारिस गरेको थियो । शैक्षिक प्रमाणपत्र, विवादास्पद फैसलालगायतमा विवाद परेका र प्रधानन्यायाधीश भएपछिको भावी कार्ययोजनासमेत राम्रोसँग प्रस्तुत नगरेको भन्दै सुनुवाइ समितिको दुई तिहाइ बहुमतले जोशीको नाम अस्वीकृत गरेको थियो । त्यसपछि परिषद्ले सर्वोच्चका दोस्रो वरिष्ठताक्रमका न्यायाधीश मिश्रको नाम प्रधानन्यायाधीशमा सिफारिस गरेको हो ।

जोशी प्रधानन्यायाधीश भएको भए मिश्र प्रधानन्यायाधीश हुन पाउने थिएनन् । जोशी २०७६ असोज १४ सम्म प्रधानन्यायाधीश हुने थिए । त्यसअघि नै आगामी पुस १७ मा नै मिश्र ६५ वर्ष उमेर पूरा गरी अनिवार्य अवकाश पाउने थिए । जोशी अस्वीकृत भएका कारण रोलक्रममा नै नरहेका मिश्रलाई अप्रत्याशित रूपमा प्रधानन्यायाधीश हुने अवसर मिलेको हो । मिश्र विशेष अदालतको मुख्य न्यायाधीशबाट बढुवा भई २०७१ जेठ १३ मा सर्वोच्चका न्यायाधीश भएका थिए । मिश्रले पुस १७ मा अनिवार्य अवकाश पाएपछि उनीपछिका वरिष्ठतम न्यायाधीश चोलेन्द्रशमशेर राणा प्रधानन्यायाधीश हुनेछन् । त्यतिबेला पनि राणाभन्दा जोशी नै सर्वोच्चका वरिष्ठतम न्यायाधीश हुनेछन् ।

सुनुवाइका क्रममा मिश्रविरुद्ध परेका उजुरीमाथि सांसदहरूले जिज्ञासा राखेका थिए । उजुरीमाथिको छलफलका क्रममा उनले आफूले संविधान र कानुनसम्मत फैसला गरेको प्रस्टीकरण दिएका थिए । मिश्रले समितिसमक्ष न्यायालयलाई प्रभावकारी, न्यायप्रणाली छिटोछरितो, पारदर्शी र भ्रष्टाचारमुक्त बनाउन २५ बुँदे भावी कार्यदिशा प्रस्तुत गरेका थिए ।

न्यायिक कामकारबाहीका क्रममा हुने अनियमितता रोक्ने आफ्नो कार्यकालको प्रमुख लक्ष्य हुने बताए । ‘प्रभावकारी अनुगमन गरेर अदालतको भ्रष्टाचार रोक्ने मेरो पहिलो काम हुनेछ,’ उनले समितिमा भने, ‘म लामो समय अदालतमा त बस्दिनँ, तर जति बस्छु न्यायालयको साख सुधार्ने कार्य गर्नेछु ।’

मिश्रले आफ्नो छोटो कार्यकाल भए पनि न्यायालयलाई भ्रष्टाचारमुक्त बनाउने आफ्नो पहिलो प्राथमिकता हुने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका थिए । ‘अदालतको भ्रष्टाचार रोक्ने मेरो पहिलो काम हुनेछ,’ उनको भनाइ थियो । उनले आफ्नो करिअरमा १७ हजार मुद्दाको फैसला गरेको समितिलाई जानकारी दिँदै आमाको नामबाट छोराछोरीलाई नागरिकता दिलाउने, सहरको फोहोरमैला नियन्त्रणका लागि होर्डिङ बोर्ड हटाउन गरेको आदेशलगायत महत्त्वपूर्ण फैसला गरेको फेहरिस्त राखेका थिए । उनले आफूले विशेष अदालतमा रहँदादेखि नै भ्रष्टाचारको मुद्दामा कडा रूपमा प्रस्तुत हुने गरेको जिकिर गरेका थिए ।


प्रकाशित : भाद्र २५, २०७५ २०:१३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT