नोत्रदामको कुम्भे र सिम्फोनी

समय रेखा
अभि सुवेदी

नयाँ वर्ष २०७६ बैसाख ३ गतेको रात । प्यारिस नगरमा ठूलो साँझ परेपछि ८५० वर्ष पुरानो सेन नदीको किनारमा रहेको मध्ययुगिन कथिड्रल वा गिर्जाघर नोत्रदाम जलिरहेको दृश्य बीबीसीमा देखेपछि मैले आफ्ना पढ्ने, लेख्ने सबै काम बन्द गरेंँ । अनि जर्मन दार्शनिक इम्मानुअल कान्टले भनेजस्तो डर उजागर भयो, मन विचलित । अनि कल्पनाशील भएँ ।

कान्ट त्यसैलाई ‘सब्लाइम’ भन्छन् क्यारे । टिभीमा भयानक दृश्य देखिनु स्वाभाविक हो । यो मानिस सशरीर हताहत भएको दृश्य थिएन । यो नरसंहार गर्ने मानिसको करतुत वा कुनै आतङ्क पनि थिएन । यो कथा एउटा कथिड्रलको हो, जसको उपस्थिति मानव सिर्जना– अमूक काव्य, सङ्गीत वा चित्रकला जस्तो हो, जसलाई सबै धर्म र विश्वास लिएकाहरूले मानवताको साझा रचनाको रूपमा मानेर आएको इतिहास छ ।

मलाई २०७२ सालको महाभूकम्पमा भत्केका र चिरा परेका यस्तै प्राचीन कलात्मक कलेवरहरूको सम्झना भयो । नोत्रदाम भन्दा पनि कतिपय पुराना सांस्कृतिक सम्पदा, परम सुन्दर काष्ठकलाका रचना, पत्रेदार पेगोडाका छाना अनि प्रस्तर मूर्तिहरू त्यस महाप्रलयमा क्षतिग्रस्त भए, तिनको जीवन्त तस्बिर मनमा आए । भूकम्प गएको भोलिपल्ट भक्तपुर दरबार परिसरमा गएर आफूले खिचेका र मेरा विद्यार्थीले खिचेका म सहितका चित्रहरूमा एउटा निर्वैयक्तिक हुन नसकेको पीडाका अभिव्यक्ति देखेँं ।

जब यस्ता सम्पदा नष्ट हुन्छन्, त्यसबेला सबैमा सिर्जनशील चिन्ता जन्मिने रहेछ । त्यो हो, अब यी सबै फेरि पुरानै आकारमा आउनेछन्, विनाशमा झन् उजागर हुनेछन् भन्ने मानव सिर्जनाको विश्वास र मनस्थिति । त्यो मनस्थितिभन्दा अर्को पनि एउटा तर्क छ, जुन नोत्रदामलाई आगोले खाएपछि अंग्रेजी र फ्रान्सेली पत्रिकाहरूमा पढेंँ । म यहाँ ब्रिटेनको यता पनि आइबस्ने द इकोनोमिस्ट (१७ अप्रिल २०१९) मा लेखिएका केही विश्लेषणका सार राख्न चाहन्छु । ती विचार मलाई अत्यन्त सटिक र वाचाल लागेकाले यहाँ राखेको हुँ ।

द इकोनोमिस्ट लेख्छ, ‘५० वर्षअघि बीबीसीशृङ्खलामा कला समीक्षक केनेथ क्लार्कले भनेका थिए– कला के हो भनेर कसैले सोधे म भन्छु, मलाई थाहा छैन । तर म यसलाई देखेपछि भने चिन्न सक्छु । अहिले म नोत्रदामलाई देख्दैछु । म यसलाई चिन्छु ।’ क्लार्कले भनेजस्तो बस् त्यत्ति हो त कला चिन्नु ? म आफैं पनि कला समीक्षा गर्छु । मलाई लाग्छ, देख्न सकिन्छ, सजिलै परिभाषा गर्न सकिंँदैन, कला ।

भक्तपुर परिवेशमा मैले आफैं नाटकहरू लेखेका भग्न भएका थलामा गएपछि मेरा विद्यार्थीले सोधेका थिए, ‘के भन्नुहुन्छ, यी भत्केका सम्पदाबारे ?’ मैले पनि त्यस्तै भनेको थिएँ, ‘म अहिले यिनलाई देख्दैछु, तिमीहरू पनि देख्दैछौ । यी यस्ता अवस्थामा छन्, जसले हल्लाउँछ, भावना जगाउँछ, तर यिनको व्याख्या गर्न सकिंँदैन ।’ द इकोनोमिस्टका समीक्षक लेख्छन्, ‘यो कथिड्रलका गजुरहरू झर्दै गरेको देख्नु अत्यन्त चिमोट्ने विषय हो र यो अत्यन्त गहिरो मानवीय शोक हो, खासगरी यो एक्काइसौं शताब्दीमा ।’ तिनले एक्काइसौं शताब्दीे अनि मानवीय तत्त्व जोडेको अर्थपूर्ण छ । यो शताब्दी आरम्भदेखि नै ठिक बाटोमा मानवतालाई लाने किसिमको देखिँंदै छैन ।

ती भन्छन्, ‘भवनभन्दा पनि त्यसलाई गुमाउनुले जगाएका भावना र पीडा बलिया छन् । नोत्रदाम मानिसहरूको सामुहिक उच्चताको अभिव्यक्ति हो ।’ ती थप्छन्, ‘माथि सिलिङतिर हेर । ती अज्ञात हजारौं प्रतिभाशाली कलाकार र शिल्पीहरूले डेढ सय वर्ष लगाएर हाते छिना चलाएर बनाएका यी सूक्ष्म महान निर्माण शिल्पका रचना गर्नेहरूको सिर्जनात्मक सामर्थ्यको प्रशंसा नगरी को बस्न सक्ला र ?’ उनले यसमा इतिहास यसरी जोडेका छन्, ‘यो कथिड्रलले ८५० वर्षमा देखेका राजनीतिक उथल–पुथल, युद्ध, क्रान्ति, नाजीको आधिपत्यलाई लिएर हेर्दा यसले विगत र वर्तमानलाई कसरी जोडेको छ भन्न सकिन्छ ।’ मलाई यो भनाइले धेरै छोएको छ । ती लेख्छन्, ‘त्यो आगोले मानिसलाई जोड्छ ।’ अनि म आफैंतिर फर्केर सोध्छु, हामीलाई हाम्रा भूकम्पमा विनाश भएका सम्पदाका पीडाले जोडेका छन् त ? कति जोडेका छन् ?

नोत्रदाम एउटा आफ्नै परिवेशको कलाको भयानक उपस्थिति पनि होइन । तर यो यस्तो उपस्थिति हो, जसबारे थाहा भएदेखि अरु धेरैले जस्तै मैले पनि आफूले मानव कला र काव्यजस्तो मानेर आएको हुँ । म यो गोथिक गिर्जाघरमा सन् २००० को मे महिनामा पहिलोचोटी पुग्दा एक सीमाहीन, स्वतन्त्र अनि एउटा मानव कला विषयको फ्रिक भएर पसेको थिएँ । त्यहाँ पुगेपछि मलाई लाग्यो, म आफूले पढेका पश्चिमी संस्कृतिका पाठहरू, सुनेका ब्यारोक संगीत र देखेका चित्र र वास्तुकलालाई एउटा शान्त परिवेशमा हेरिरहेको थिएँ । मध्ययुगिन रंगिन ग्लासहरूबाट परम सुन्दर उज्यालो खसिरहेको थियो ।

मेडोनाले बालक क्राइस्टलाई बोकेको ‘नोत्रदाम द पारी’ भनिने अग्लो मूर्तिले मलाई यति धेरै समात्यो कि मैले त्यो चित्र पछि कला र चित्रहरूमा पनि पटक–पटक हेरिबसेँं । कञ्चनपुरकी बलात्कृत र हत्या गरिएकी बालिका निर्मला पन्तकी आमाले काठमाडौंमा भएको जुलुसमा बत्तीको शुभ्र उज्यालोमा मेडोनाले जस्तै बालिकाको फोटो बोकेको चिक्रले मलाई गहिरोगरी छोयो । मैले नोत्रदामकी मेडोनाले शिशु त्राइष्टलाई बोकेको त्यही मूर्ति सम्झेँं, अनि कान्तिपुरमा यस्तो लेखेँं, ‘भदौ २०७५ को अन्तिम हप्तामा काठमाडौंको सडकमा एउटा भयानक शक्तिशाली चित्र देखियो ।

कारुणिक, विद्रोही, भावात्मक र चेतनाको प्रवाह गराउने दृश्य थियो त्यो । एउटी आमाले आफ्नी बलात्कृत र हत्या गरिएकी बालिका छोरीको अबोध विम्ब छातीमा स्तनपान गराएर टाँसेको अनि त्यसलाई मैनबत्तीको शुभ्र उज्यालोमा आलोकित गरिएको जस्तो देखिने.....त्यो छवि रूपले मलाई बाह्रौं शताब्दीको प्यारिसको नोत्रदामको हलको दाहिनेपट्टि कुँदिएको मेडोनाले शिशु क्राइस्ट बोकेको विशाल मूर्ति र अरु ठाउँका यस्तै कलाकृतिहरूको सम्झना हुन्छ ।’ (असोज ६, २०७५)

मैले सबभन्दा पहिला यो नोत्रदामको विषयमा एउटा उपन्यासमा पढेको थिएँ, धेरै पहिले । फ्रान्सेली उपन्यासकार भिक्टर ह्युगो (सन् १८०२–१८८५) ले लेखेको, अंग्रेजीमा १८३३ मा अनुवाद भएको उपन्यास ‘द हन्चब्याक अफ नोत्र–दाम’ले यो कथिड्रलको मानवीय सम्बन्धमा रूपान्तरण गरेको छ । कुनै कलात्मक वा वास्तुकलासँग मानिसलाई जोडेर यसरी लेखेको सायद योभन्दा बलिया कृति होलान्, तर मैले पढ्न पाएको छैन । यो उपन्यासमा एउटा ढाडमा कुम्लो भएको कासिमोदो नामको गरिब केटाको मार्मिक कथा छ । नोत्रदाम गिर्जाको घन्टी बजाउने २० वर्षको यो कुम्ले आधी दृष्टि भएको र घन्टी बजाउँदा–बजाउँदै त्यति कान पनि नसुन्ने भएको छ ।

यो केटाको इस्मेराल्डा नाम भएकी यो उपन्यासकी नायिका १६ वर्षकी जिप्सी नर्तकीसँगको अनौठो सम्बन्ध हुन्छ र त्यो केटी मरेपछि यो केटा उसकै चिहानमा गएर उसलाई अंकमाल गर्दै त्यहीं भोकले मरेको कथा छ, यसमा । यो उपन्यासले एउटा गोथिक शैलीको विशाल गिर्जाघर र मानिसको सम्बन्धलाई जीवन्त चित्रण गरेको छ । मैले यो उपन्यासको विषयमा यति छलफल गर्नुको कारण अर्को छ । यो उपन्यास नेपालीमा अनुवाद गरिएको छ र यो पश्चिमी शास्त्रीय कृतिहरूमा सबभन्दा ठूलो अनुदित कृति हो ।

शारदा पत्रिकाका संस्थापक/प्रकाशक सुब्बा ऋद्धिबहादुर मल्ल (१९५५–२०२५) ले ‘न्याट्रिड्यामको कुम्भे’ शीर्षक राखेर नेपालीमा गरेको यो अनुवाद २०२५ सालमा प्रकाशित भएको हो । यसरी नोत्रदाम गिर्जाघरसँग नेपाली लेखक, कलाकारहरूको भावनात्मक सम्बन्ध कहीं न कहीं गाँसिएको देखिन्छ । नोत्रदाम जाने लेखकहरूमा लैनसिंह वाङ्देल र मानु दिदी अनि मैले थाहा पाएका लेखकहरूमा शेखर खरेल, अर्चना थापा, सञ्जीव उप्रेती छन् । नोत्रदामका सबभन्दा पछिल्ला चित्र र यसबारे बिजुली पत्र अलका आत्रेय चुडाल र बिन्दुले पठाएका हुन् । मैले जाने अनुसार नाट्यकर्मी पुष्कर गुरुङ, सुनील पोखरेल, सुवर्ण थापा नोत्रदाम गएका छन् । अरु गएका लेखकहरू सबै अहिले भावातित भएका होलान् ।

हाम्रोतिर पनि यस्ता सम्पदामाथि कथा लेखिएका अनि फिल्म बनेका छन् । महाभूकम्पले यस्ता सांस्कृतिक सम्पदा क्षतिग्रस्त भएपछि हामीलाई एउटा प्रश्नले निकै हल्लाएको छ । त्यो हो, हामी यति धेरै वास्तु रचना र सम्पदा भएका मानिसका तीसँग जोडिएका जीवनका कथा छैनन् त ? ह्युगोको स्थुल उपन्यासजस्ता महाकाव्यिक चरित्रका वर्णन छैनन् त ? मलाई लाग्छ, छैनन् । तर ती परिवेशसँग जोडिएका रङ्गमञ्च र नाटकहरू भने थिए, जुन जनमानसमा पढिने र सहजै प्रयोग हुने रूपमा छैनन् । हाम्रा सम्पदाहरूले राजनीतिक र शक्तिका परिवर्तन देखे, तर ती प्रभावित भएनन्, किनभने ती इतिहासका सोझै संवेद्य भएनन् । भूकम्पपछिको नेपालमा यो अवस्थाको राम्ररी बोध भइरहेको छ ।

नोत्रदामको दुर्घटनाले दुःखित भएका मानिस विश्वभरि नै देखिए । मूल खण्ड वा आत्मा बँचेको छ, अब यसैबाट यसको पुनर्निर्माण गर्छौं, हामीलाई आगोले जोडेको छ भन्नेहरूका उदात्त प्रतिज्ञा सुनेर मलाई कवि नाटककार बालकृष्ण समको कविता ‘आगो र पानी’को सम्झना भएको छ, जसको सार हो, जीवन आगो र पानीको ‘सिम्फोनी’ हो, जसको लय शाश्वत छ ।

प्रकाशित : वैशाख ७, २०७६ ०८:११
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

नेकपाको आदित्य ज्योतिपथ

युग पाठक

‍ — यो मुलुकमा सिधासिधा भन्नुपर्ने कुरा धेरै छन् । सिधा कुरा हो, विष्णु पौडेल नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) का महासचिव हुन् र बालुवाटारको सार्वजनिक जग्गा व्यक्तिका नाममा सार्ने किर्तेकारितामा उनको मुख्य भूमिका छ । यो पनि उत्तिकै सिधा कुरा हो कि उनलाई भूमाफियाले त्यो जग्गा उपहार दिएको हो । औपचारिकताका लागि बनाइएका कागजपत्रको कुरा गरिरहनु परेन । एउटा जाली वक्तव्य निकालेर उनी उम्कने ठाउँ छैन ।

पौडेललाई चोख्याउन सरकारले प्रवक्ता गोकुल बास्कोटाको कुटिल अनुहार अगाडि सार्‍यो । सिधा कुरा यो पनि हो कि यस्ता धेरै प्रसंगमा यही अनुहार क्यामेरा अघिल्तिर उभ्याइने गरिएको छ । वाइड बडी भ्रष्टाचार प्रकरणमा पनि सरकारले यही अनुहार अघि सारेको थियो । संसदको सार्वजनिक लेखा समितिले वाइड बडी खरिदमा भ्रष्टाचार भएको किटान गरेपछि यही अनुहारले कुटिलतापूर्वक समितिको प्रतिवेदनलाई दुत्कारेको थियो । लगत्तै सरकारले लेखा समितिको प्रतिवेदन छल्न आफैं छानबिन समिति बनाएको घोषणा गर्‍यो । अन्ततः त्यो समितिलाई नियुक्ति नै नदिएर विघटन गरियो । हाइसन्चो !

ठमेलमा गुठीको जग्गा मासेर छाया सेन्टर बनाइयो । पत्रकार जेबी पुनले यसबारे अनुसन्धानामूलक विस्तृत रिपोर्ट नै प्रकाशित गरे । स्थानीय जनताको विरोधका बाबजुद नेकपाका नेता योगेश भट्टराईले चोरबाटोबाट छिरेर छाया सेन्टर उद्घाटन गरे । त्यसैगरी ह्यात होटलले चर्चेको जग्गाका सन्दर्भमा पनि यस्तै शृंखलाबद्ध समाचारहरू प्रकाशित भए । अनेक गुठी लगायत कैयौं सरकारी जग्गाजमिन रातारात व्यक्तिका नाममा सारिएको रहस्योद्घाटन भैरहेको छ । आश्चर्य के भने न नेकपा, नत सरकारलाई नै यस्ता कुराले तातो लगाएको छ ।

पख्नुस्, सिधा कुरा यो हो– आश्चर्य त आम जनतालाई पो लागेको छ, सरकार र नेकपालाई होइन । सार्वजनिक स्मृतिबाट एउटा काण्ड बिर्साउन अर्को काण्डको सिलसिला काफी छ । दुई तिहाइको सरकार बुख्याँचा जस्तो तैनाथ छ, जनताको स्मृति धपाउन । पानीजहाजको कार्यालय उद्घाटन गरेर होस् वा कोही गरिब हुनु नपर्ने वायुपङ्खी घोषणा गरेर, प्रधानमन्त्री केपी ओलीले कुशलतापूर्वक सरकार चलाइरहेका छन् । जनताको बीचमा सबै लज्जा छताछुल्ल भैसकेको समेत पत्तो नपाउनेगरी उनको
वायुपङ्खी सवारी जारी छ । यो स्तरको लज्जा पचाउन सजिलो छैन । धन्न, प्रधानमन्त्री ओली र नेकपाले एउटा चमत्कारी सिद्धान्त पाएका छन्– आदित्य ज्योतिपथ ।

आदित्य एक बिरामी बालक हुन् । यो पनि उत्तिकै सिधा कुरा हो । उनलाई गुगल ब्वाई कसले बनायो ? गुगल भनेको कुनै चमत्कार होइन । अरु विशेषता छाडेर आदित्यको नाममा जोडिएको अर्थलाई मात्र हेर्ने हो भने यो इन्टरनेट वेबसाइट खोज्ने अर्को वेबसाइट हो । अंग्रेजीमा यसलाई सर्च इन्जिन भन्ने गरिएको छ । संसारभरिका वेबसाइटमा राखिएका दर्जनौं भाषाका अनेकन सूचना र ज्ञान यसले खोजेर प्रस्तुत गरिदिन सक्छ ।

आर्किटेक्चरदेखि आइन्सटाइनका जटिल वैज्ञानिक सिद्धान्तसम्म, साहित्यदेखि संगीतका सिर्जनासम्म, पुरातात्त्विक खोजदेखि अन्तरिक्ष विज्ञानसम्म, गणितका अनेक खेलदेखि जोन न्यासको गेम थ्योरीसम्म, जे खोजे पनि गुगल हाजिर छ । आदित्य र उनलाई भगवान बनाउन तम्सिएका मानिसहरूमात्र होइन, आफूलाई चमत्कारी दाबी गर्ने बाबाहरूसम्म कसैले पनि गुगलले देखाउन सक्ने सबै कुरा बुझ्न सक्दैनन् । पुस्तौं–पुस्ताले आविष्कार गरेको र हजारौं मानिसले हजारौं घन्टा खर्च गरेर इन्टरनेटमा राखेको सूचना र ज्ञान कुनै एक मानिसले एउटा जिन्दगीमा न बुझेर सक्छ, न जानेर ।

त्यसैले एउटा बिरामी बालकलाई गुगल ब्वाई भनेर हल्ला गर्नु जति मुर्खतापूर्ण कुरा हो, त्यसलाई पत्याउनु मुर्खताको मूर्ति थापेर पूजा गर्नु जत्तिकै हो । अझ खराब कुरा एउटा बालकलाई बालसुलभ जीवनबाट च्युत गरेर धार्मिक व्यापारको घेराभित्र कैद गर्नु हो । बाल अधिकारको सरासर हनन हो र एक गैरकानुनी काम हो । आदित्यको नाममा धार्मिक प्रतिष्ठान नै बनाएर जानेमानेका व्यापारी, उच्चपदस्थ कर्मचारी लगायत सक्रिय छन् । अझ खतरनाक कुरा त के भने सरकारले प्रतिष्ठानका नाममा जनताको पसिनाबाट उठेको पैसा खन्याएको छ । आदित्यका नाममा चलेको धार्मिक व्यापारमा सरकारको प्रत्यक्ष संलग्नता र प्रोत्साहन देखिनु आपत्तिजनक हो कि होइन ?

जनताले विवेकको मत प्रयोग गर्छन् भन्ने मान्यताका आधारमा लोकतन्त्रमा चुनाव हुन्छ । त्यो विवेक त्यसपछि विजेता दल र उसले बनाउने सरकारलाई हस्तान्तरण गरेको मानिन्छ । सरकारले समाजको खुसहालीका निम्ति त्यो विवेक प्रयोग गर्छ । मन्त्रालयहरू, योजना आयोग आदि–आदि त्यही विवेक प्रयोग गर्ने औजार हुन् । ओली सरकारले त झन् भएका संस्थागत संरचनाले नपुगेर नयाँ थिङ्क ट्यांक पनि बनाएको छ ।

प्रश्न उठ्छ– धर्मका व्यापारीहरूले एक बिरामी बालकका नाममा बनाएको आदित्य ज्योतिपथमै हिँड्नुछ भने सारा संस्थागत संरचना किन चाहियो ? सिंगो मन्त्रिपरिषद, योजना आयोग, थिङ्क ट्यांक, कर्मचारीतन्त्र, विश्वविद्यालयहरू के एउटा बिरामी बालकको चमत्कार हेर्न तलब थापेर दर्शकदीर्घामा बसेका हुन् ?

एमाले र माओवादी नामका दुई पार्टी मिलेर नेकपा बनेको सिधा–सिधा सत्य हो । एमालेले बहुदलीय जनवादलाई आफ्नो निर्देशक सिद्धान्त मानेको थियो भने माओवादीले एक्काइसौं शताब्दीको जनवादलाई मार्क्सवाद–लेनिनवाद–माओवादको एक विकसित कार्यदिशा बताएको थियो । एक हुनुभन्दा अगाडि र एक भैसकेपछि उनीहरूले आफूलाई कम्युनिष्टका रूपमा चिनाउँदै आएका छन् ।

कार्ल मार्क्सले संसारलाई दिएको मुख्य ज्ञान हो– मानव समाज कुनै दैवी चमत्कारबाट होइन, मान्छे र मान्छेले बनाएको समाजकै नियममा चल्छ । पछिल्ला शताब्दीमा धर्म र दैवी चमत्कार केवल धार्मिक संस्था र राजनीतिक शक्तिले विभिन्न तहका सत्ता आर्जन गर्न र आफू शक्तिशाली हुन प्रयोग गरिरहेका छन् । याद राख्नुस्, उनीहरूको सत्ताचाहिँ त्यही धार्मिक भावनालाई पनि हिसाब–किताबमा सञ्चालन गरेर मात्र चल्छ ।

नेपालमा जब आफूलाई कम्युनिष्ट भन्नेहरूले आदित्य ज्योतिपथलाई मार्गदर्शन सिद्धान्तको रूपमा खुलेआम उपयोग गर्न खोजेको देखियो, हालसम्म थुपारिएका दस्तावेज केवल भ्रमका पुलिन्दा रहेछन् भन्नुपर्ने भयो । नपत्याए नेकपाका अध्यक्ष तथा प्रधानमन्त्री ओली र अर्का अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाललाई सोध्नुहोस् । प्रधानमन्त्री ओलीले त आदित्यको अद्भुत क्षमताको दुहाइ दिँदै वैज्ञानिकहरूलाई नै दुत्कारिरहेका छन् । अनि आदित्य ज्योतिपथ उल्लेख गरिएको ब्यानर मुन्तिर ओली र दाहाल दुवै रामनामी वस्त्र ओढेर विराजमान देखिन्छन् ।

सिधै भन्नुपर्छ– नेकपालाई दुई अध्यक्षले आदित्य ज्योतिपथतिर डोर्‍याउनुका दर्दनाक कारण छन् । यो लेखको सुरुमै उल्लेख गरिएका भ्रष्टाचारका नमुनाहरू सम्झौं । अख्तियारदेखि अदालतसम्म, कर्मचारीतन्त्रदेखि सेना र प्रहरीसम्म, अनि ठूला दलहरू सबै भ्रष्टाचारको पाउजेब बजाएर हिँड्न बाध्य छन् । ती पाउजेबका छन्छन् क्षितिजसम्म गुञ्जायमान सुनिन्छ । गोर्खाली सत्ता स्थापना भएदेखि आजसम्म सत्ता र यसका अंगहरूमा पुग्नेले व्यक्तिगत सम्पत्ति आर्जन गर्न त्यो सत्तालाई प्रयोग गरेको इतिहास छ । आजसम्म सत्ताको दोहन जारी छ । नेकपाले त्यही सत्ताको विरासत धान्ने पछिल्लो मौका पाएको मात्र हो ।

सत्ताको विरासतलाई जस्ताको तस्तै काँध थापेर परिवर्तनको कुरा गर्नु भनेको काशी जाने कुरा गरेर कुतीको बाटो चम्पत ठोक्नु जस्तै हो । यो विडम्बना बाँच्न नेकपा बाध्य छ । प्रधानमन्त्री ओलीले पानीजहाज र रेलको उडन्ते गफ गरेर चुनाव जिते, हालसम्म पनि उनको उडन्ते गफ जारी छ । जीवनको सत्य थाहा पाउने मामलामा आमजनता जति चमत्कारी कोही हुँदैन ।

सरकारी स्कुल ध्वस्त हुने क्रम जारी छ, निजी स्कुलमा पढाउने क्षमता आम जनतासँग छैन । एक महँगो निजी अस्पतालको विज्ञापन गर्न प्रधानमन्त्री स्वयम् पुग्छन्, तर आम जनतासँग उपचार नपाएर मर्ने बाहेकको विकल्प छैन । सार्वजनिक अस्पताललाई साधन सम्पन्न र जनताको पहुँचसम्म पुर्‍याउने त परैको कुरो, प्रधानमन्त्री त्यहाँ पनि बिरामी बालकको चमत्कारमाथि प्रकाश पारेर समय बिताउँछन् ।

एक वर्ष पुग्दा–नपुग्दै आफू असफल भैसकेको थाहा पाएपछि प्रधानमन्त्री र नेकपासँग आदित्य ज्योतिपथ बाहेक के बाँकी छ त ? हो, चमत्कारको भाषण बाहेक नेकपासँग अब केही बाँकी छैन । उसको असफलता छोप्ने हदको प्रयत्न पनि दिनहुँ असफल भैरहेछ । रामनामी ओढेर आदित्य ज्योतिपथको प्रचार गर्न प्रधानमन्त्री ओली बाध्य छन्, अध्यक्ष दाहाल अभिशप्त छन् ।

नेकपाको आदित्य ज्योतिपथमा धनाढ्या व्यापारी, ठूला कर्मचारी सबै ठूलाहरूको साथ छ । नेकपालाई कम्युनिष्ट पार्टी ठानेर दिनहुँ आफ्नै विवेकमाथि प्रश्न खेपिरहेका नेता–कार्यकर्ता कोही बाँकी छन् भने उनीहरूको हालत हामी बुझ्न सक्छौं ।

प्रकाशित : वैशाख ७, २०७६ ०८:१०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्