पन्चासे उत्कृष्ट गन्तव्य

लालप्रसाद शर्मा

पन्चासे (कास्की) — भूकम्पको त्रास भुलाउन कतै केही दिन घुम्न जाने सोच्नेका लागि यहाँको पन्चासे क्षेत्र पुगे हुन्छ । यहाँ त्रास नभएको भन्दै होमस्टे सञ्चालकहरूले पर्यटकको आतिथ्यका लागि तयार रहेको बताएका छन् ।

उनीहरूले ग्रामीण परिवेशसँग साक्षात्कार गर्दै बिथोलिएको मनलाई शान्त र मनोरञ्जनात्मक बनाउने बताएका छन् ।
पोखरा आएकाहरूले फेवातालको किनारैकिनार पामे हुँदै गाडीमा २ घण्टाको यात्रामा यो ठाउँ पुग्न सकिन्छ । पदमार्गबाटै पनि यहाँको यात्रा सम्भव छ । दोस्रो मार्ग पोखरा–बागलुङ राजमार्गको काँडे भएर भदौरे हुँदै पनि जान सकिन्छ । यहाँ पर्वतको डिमुवा, आर्थरडाँडाखर्क र स्याङ्जाको बाँगेफड्के र बाङसिङ देउरालीबाट पन्चासे पुग्न सहज छ ।
भदौरे, चित्रे, आर्थरडाँडाखर्क, भन्ज्याङ र सिधानेलगायत स्थानका होमस्टे सञ्चालन भएका गाउँलेले आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकलाई सेवा दिन तयार छन् । ‘कला र संस्कृतिको धनी, जैविक विविधताको खानी पन्चासे क्षेत्रमा ढुक्कसाथ घुम्न आग्रह गर्छु,’ चित्रे ग्रामीण पर्यटन होमस्टे विकास समिति अध्यक्ष सुशीलादेवी गुरुङले भनिन्, ‘भूकम्पले यस क्षेत्रमा कुनै असर गरेको छैन । यहाँ आइपुग्न पनि सजिलो छ ।’ हिमाल हेर्दै गाउँले रहनसहन, अर्गानिक खाना तथा जैविक विविधता लगायतको भरपुर मनोरञ्जन लिन पाउने अवसर रहेको उनले बताइन् ।
प्राकृतिक, भौगोलिक अवस्था, कला र संस्कृति, शान्त र स्वस्थ वातावरणीय हिसाबले राम्रा छन् गाउँ । डाँडाखर्कबासीले त सोरठी र सालैजो गीत संस्कृति पनि पस्किन थालेका छन् । ‘शान्त वातावरण । मनोरम दृश्यावलोकन । मानव र सवारी चाप शून्य । प्राकृतिक सम्पदाले भरिपूर्ण गाउँमा सांस्कृतिक कार्यक्रमले पनि स्वागत गर्नेछौं,’ डाँडाखर्कका अगुवा यम गुरुङले भने ।
पन्चासे कास्की, पर्वत र स्याङ्जाको पर्यटकीय तथा धार्मिक संगमस्थल हो । २५ सय १७ मिटरसम्म अग्लो यो पहाडबाट देखिएका सुन्दर दृश्यले उकालो चढ्दाको दु:ख पनि छिनभरमै बिसाइदिन्छ । यहाँबाट चार जिल्लाका सदरमुकाम (पोखरा, स्याङ्जा, कुस्मा र बागलुङ), आसपासका डाँडाकाँडा, हिमाली शृंखलाको दृश्यावलोकन र जैविक विविधताको प्रत्यक्ष अवलोकन गर्न सकिन्छ । अन्नपूर्ण, धौलागिरि शृंखला तथा लमजुङ र मनास्लु हिमालसमेत नजिकै देखिन्छन् । ‘सूर्योदय, सूर्यास्त, आसपासका सुन्दर गाउँबेंसी, फाँट खोलानालाको दृश्यले सबैको मन लोभ्याउँछ,’ पन्चासे संरक्षित वन मूल परिषद्का अध्यक्ष गोपाल गुरुङले भने, ‘१ सय १२ थरीका सुनाखरी, भालु, चितुवा, मृग र दर्जनौं चराचुरुंगी पनि देख्न सकिन्छ ।’
पछिल्लो समय यहाँको जैविक विविधता संरक्षण तथा पर्यटकीय गन्तव्य बनाउने उद्देश्यसहित संरक्षण अभियान पनि थालिएको छ । परिस्थितिकीय प्रणालीमा आधारित अनुकुलन (ईबीए) कार्यक्रमले हालै सरोकारवालालाई यस क्षेत्रको अवलोकन गराएको थियो ।
उक्त अवसरमा स्थानीयले पन्चासे क्षेत्र सुरक्षित रहेको सन्देश फैलाउन आग्रह गरेको ईबीएका परियोजना सहायक रंघिरकुमार सिंहले बताए ।
होमस्टेहरूको प्रवर्द्धन र पन्चासे क्षेत्रको संरक्षणलाई आधार बनाएर भए गरेका गतिविधिको प्रचारप्रसार गर्ने उद्देश्यले अवलोकन तथा स्थानीयसँग अन्तरक्रिया गरिएको थियो ।
भदौरेका रूपेश गुरुङले होमस्टे प्रवद्र्धनमा अझै सहयोग गर्न सरोकारवालासमक्ष अनुरोध गरेका थिए ।

प्रकाशित : जेष्ठ ९, २०७२ ०८:५५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

राहतमा ८ अर्ब प्रतिपरिवार १५ हजार वितरण सुरु

कृष्ण आचार्य

काठमाडौं — सरकारले भूकम्पबाट पुरै बस्न नहुने गरी घर भत्किएका परिवारलाई १५ हजार रुपैयाँको दरले रकम वितरण सुरु गरेको छ ।


गृह मन्त्रालयका अनुसार रकम वितरणका लागि प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषले बुधबार ४ अर्ब रुपैयाँ निकासा दिइसकेको छ । अस्थायी टहराका लागि साढे ७ अर्ब रुपैयाँ लाग्ने अनुमान छ । साढे ३ अर्ब कोषसँग गृहले मागिरहेको छ । यससँगै भूकम्पपछि उद्धार, राहत र प्रारम्भिक पुन:स्थपनाका लागि अहिलेसम्म ८ अर्ब रुपैयाँ खर्च भएको छ । अर्थ मन्त्रालयले दिएको ६ अर्ब र प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषबाटम २ अर्ब रुपैयाँ लिएर गृहले उद्धार, राहत र प्रारम्भिक पुनरुत्थानको काम गरिरहेको छ । उक्त रकम ५ पटक गरेर गृहलाई निकासा दिइएको कोषले जनाएको छ ।
कोषका संयोजक तथा राष्ट्रिय योजना आयोगका उपाध्यक्ष गोविन्द पोखरेलका अनुसार गृहले थप माग्ने सम्भावना भएकाले रकम जोहो गर्ने काम भइरहेको छ । ‘कोषमा शुक्रबारसम्म १ अर्ब ६५ करोड ४० लाख रुपैयाँ मात्रै बाँकी छ,’ उनले भने, ‘कोष र राज्य ढुकुटीबाट राहत, उद्धार तथा प्रारम्भिक पुनरुत्थानमा रकम अभाव हुन दिने छैनौं ।’
गृह मन्त्रालयको विपत् व्यवस्थापन महाशाखाले भूकम्पलगत्तै दुई पटक गरेर लगिएको २/२ अर्ब रुपैयाँमध्ये सबै रकम खर्च गरिसकेको जनाएको छ । गृहले भूकम्प आएको भोलिपल्ट ५० करोड रुपैयाँ लगेको थियो । १६ गते फेरि अर्थ हुँदै कोषले गृहलाई १ अर्ब रुपैयाँ निकासा दियो । त्यसपछि १९ गते ५० करोड र २३ गते २ अर्ब रुपैयाँ निकासा भएको हो । ‘यसमध्ये पटकपटक गरेर सुरुमा आएको ४ अर्ब रुपैयाँ खर्च भइसकेको छ,’ गृह मन्त्रालयको विपत् व्यवस्थापन महाशाखाका प्रमुख रामेश्वर दंगालले कान्तिपुरसित भने, ‘बुधबार निकासा भएको ४ अर्ब रुपैयाँबाट प्रारम्भिक पुनरुत्थानअन्तर्गत अस्थायी टहरा निर्माणका लागि प्रतिपरिवार १५ हजार रुपैयाँ वितरणमा सकिनेछ ।’
बाँकी रहेको साढे ३ अर्बसमेत जोड्ने हो भने उद्धार, राहत र अस्थायी बसोबासका लागि साढे ११ अर्ब रुपैयाँ खर्च हुनेछ । अस्थायी आवासका लागि प्रतिपरिवार १५ हजार रुपैयाँका दरले वितरणको काम शुक्रबारबाटै सुरु भइसकेको उनले जानकारी दिए । ‘तथ्यांक आई नसकेकाले केही जिल्लाले वितरण गर्न सुरु गरेका छैनन्,’ उनले भने, ‘सबैले वितरण सुरु गरेको केही दिनमै उक्त रकम सकिनेछ ।’
गृह र कोषको विवरणअनुसार सुरुमा लगेको २ अर्बमध्ये भूकम्प प्रभावित जिल्लालाई राहत वितरणका लागि १ अर्ब ३९ करोड ८२ लाख रुपैयाँ खर्च भएको छ । औषधि उपचार, उपकरण खरिद गर्न स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयलाई ३ करोड रुपैयाँ निकासा दिएको थियो ।
खोज, उद्धार तथा भग्नावशेष हटाउने कार्यका लागि नेपाल प्रहरीलाई १३ करोड र सशस्त्र प्रहरी बललाई १० करोड रुपैयाँ निकासा दिइएको हो । शिविर निर्माण, खानेपानी वितरण, सरसफाइ व्यवस्थापनका लागि सहरी विकास मन्त्रालयमार्फत १४ करोड रुपैयाँ खर्च भएको छ । पछिल्लो पटक लगिएको अर्को २ अर्ब रुपैयाँबाट राहत वितरण शीर्षकमै खर्च भएको गृहले जानकारी दियो ।
उक्त रकम प्रतिमृतक ४० हजार र मृतक प्रतिपरिवार १ लाख रुपैयाँका दरले वितरणमा खर्च भएको दंगालले बताए ।
उक्त आधारमा प्रतिमृतकलाई मात्रै ३४ करोड ५२ लाख ४० हजार रुपैयाँ खर्च भएको छ । दंगालका अनुसार शुक्रबारसम्म ८ हजार ६ सय ३१ जनाको मृत्यु भएको तथ्यांक आएका छ । ‘प्रतिमृत बाहेक प्रतिपरिवार छुट्टै १ लाख रुपैयाँ दिएका छौं,’ उनले भने, ‘यो शीर्षकमा बढी रकम खर्च भइरहेको छ ।’
उनका अनुसार शुक्रबार सम्मको विवरणअनुसार ४ लाख ९० हजार घर बस्न नमिल्ने गरी पूर्ण रूपमा क्षति भएका छन् । आंशिक क्षति भएका घरको संख्या २ लाख ६६ हजार रुपैयाँ हो । ‘४ अर्ब रकम उनीहरूलाई अस्थायी बसोबारसका लागि वितरण सुरु भएको छ,’ उनले भने, ‘प्रभावित परिवारको तथ्यांक दिन प्रतिदिन बढ्दो छ । नपुग रकम कोषसँग थप माग्नेछौं ।’ कोषमा भने अहिलेसम्म ३ अर्ब ६५ करोड रुपैयाँ मात्रै जम्मा भएको छ । कोषमा पर्याप्त रकम नभएकै कारण अर्थसँग मागेर गृहलाई निकासा दिइएको हो । गृह हुँदै कोषले थप रकम माग्ने अनुमान गर्दै अर्थले रकमको जोहो गरिरहेको छ ।
खर्च नभएको शीर्षकबाट रकमान्तगर गरिरहेको छ । रकमान्तरबाट मात्रै झन्डै ५ अर्ब रुपैयाँ जम्मा गर्ने तयारी अर्थको छ । त्यस्तै फजुल खर्च रोक्नका लागि एक मापदण्ड नै बनाएर अर्थले प्रस्ताव मन्त्रिपरिषद् पुर्‍याएको छ । ०६३ सालबाट निरन्तर दिइँदै आएको विभिन्न क्षेत्रका कर्मचारीहरूको प्रोत्साहन भत्ता कटाउने तयारी सरकारको हो । त्यस्तै स्रोत अभाव हुन नदिनका लागि कर्मचारीको दैनिक भ्रमणभत्ता, इन्धन, टेलिफोन, कागजात प्रयोगलगायत शीर्षकमा कडाइ गर्ने भएको हो ।

प्रकाशित : जेष्ठ ९, २०७२ ०८:५४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्