निर्यात रोकिएपछि थन्कियो अदुवा

प्रताप विष्ट

हेटौंडा — भारत निर्यात रोकिएपछि मकवानपुरमा करिब साढे २ सय टन अदुवा दुई सातादेखि गोदाममा थन्किएको छ । यसले किसान र व्यापारी मर्कामा परेका छन् ।

निर्यात नभएकाले गोदाममा अदुवा कुहिन थालेको छ । किसानले भने बिक्रीका लागि बोरामा राखेको अदुवासमेत कुहिएको छ । ‘दुई सातादेखि अदुवा भारत निर्यात रोकिएकाले व्यापारी र कृषकहरू दुवै मारमा परेका छन्,’ अदुवा उत्पादक तथा व्यवसायी संघ केन्द्रीय सदस्य एवं मकवानपुर जिल्ला अध्यक्ष गोपाल गौतम भने । जिल्लामा वार्षिक करिब ५ देखि ७ हजार टन अदुवा उत्पादन हुने गरेको छ । जिल्लामा उत्पादन भएका मध्ये ५ प्रतिशत मात्र अदुवा स्वदेशमा खपत हुन्छ । ९५ प्रतिशत भारत निकासी हुने गर्छ ।

‘विविध कारण देखाएर भारतले असारको दोस्रो सातादेखि अदुवा निर्यातमा रोक लगाएकाले अदुवा उत्पादक कृषक र व्यापारी मारमा परेका छन्,’ जिल्ला कृषि कार्यालय प्रमुख निर्मल गदालले भने, ‘भारतमा आउने चीनका अदुवामा विषादी भेटिएको भन्दै नेपाली अदुवा पनि भारत निकासीमा रोक लगाइएको चर्चा छ ।’ सरकारले अदुवालाई निकासीजन्य कृषि बालीमा पहिलो नम्बरमा राखे पनि निर्यातका लागि सकारात्मक भूमिका निर्वाह गरेको छैन । अदुवाको उत्पादनको सिजनमा किसानले बिक्री वितरण गर्नसमेत पाएका छैनन् ।

भारतमा पनि अदुवा विगतका वर्षहरूभन्दा बढी उत्पादन भएको छ । आफ्नो देशको उत्पादनलाई संरक्षण गर्ने उद्देश्यले भारत सरकारले विभिन्न बहाना बनाएर नेपालबाट अदुवा निर्यातमा रोक लगाउने गरेको छ । अदुवा उत्पादनको हिसाबले मकवानपुर देशमै पाँचौं र गुणस्तरको हिसाबले पहिलो नम्बरमा रहेको छ । अहिले किसानहरूलाई अदुवा भण्डारण गर्ने ठाउँको अभावले समस्या भएको छ । नेपाली बजारमा मूल्य निर्धारण दिल्लीले गर्ने गरेको केन्द्रीय सदस्य गौतमले बताए । अदुवा भारत निकासी नभएर हेटौंडा १० का व्यापारी बद्री साहको गोदाममा ३० टनभन्दा बढी अदुवा थन्किएको छ । ‘२ टनभन्दा बढी अदुवा कुहिसक्यो,’ साहले भने । असारको पहिलो सातासम्म अदुवा प्रतिकेजी ४० रुपैयाँमा व्यापारीहरूले कृषकसँग खरिद गर्थे । अहिले २० रुपैयाँ प्रतिकेजीमा पनि व्यापारीले अदुवा खरिद गर्दैनन् । मकवानपुरको नामटार, सुकौरा, बुढीचौर, गढी, आमभञ्ज्याङ, मनहरी, पदमपोखरी, हटिया, हर्नामाडी, चुरियामाई, शिखरपुर, ठिंगन र बेतिनी अदुवा उत्पादन हुने मुख्य स्थानहरू हुन् । मकवानपुरमा करिब तीन हजार घर परिवारले अदुवा खेती गर्छन् । अदुवाको उत्पादन राम्रो भए पनि बजार भाउले गर्दा अदुवा उत्पादक कृषकहरू समस्यामा परेका छन् ।


प्रकाशित : असार ३०, २०७४ ०९:४४
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कुलो भत्केपछि पूरै फाँट बाँझो

खानेपानी पाइप चुडाल्दा सेती नदीको धमिलो पानी पिउनुपर्ने बाध्यता
कान्तिपुर संवाददाता

बझाङ — पहिरोले सिँचाइ कुलो भत्काएपछि असार पहिलो साता नै हरियो भइसक्ने थलारा गाउँपालिकास्थित कुचो जिउलो (धान फल्ने फाँट) साउन लाग्न लाग्दासम्म बाँझै छ । अप्ठ्यारो पहरा भएको ठाउँमा पहिरोले कुलो लगेपछि ८८ परिवार धान रोप्न नपाएर चिन्तित छन् ।

साबिक पाराकाट्ने गाविस कुचमा रहेको करिब ३ सय रोपनी जग्गा सिञ्चित गर्ने कुलो जेठको पहिलो साता झरेको पहिरोले भत्काएको थियो । स्थानीयले श्रमदानबाट प्लास्टिकको पाइप हालेर केही दिन पानी चलाए पनि २ साताअघिको पहिरोले पाइप नै चुडालिदिएपछि किसान समस्या परेका हुन् ।

जिल्लाकै राम्रो धान फल्ने जिउलोका रूपमा चिर्चित कुच सिँचाइ आयोजनाको मुहान थलारी गाढमा छ । नहर भत्किएको ठाउँ छेडेपड भन्ने ठाउँमा एकदमै चट्टानी भूभाग रहेको र लगातार पहिरो खसिरहेकाले पानी लैजाने अर्को विकल्प नभएको स्थानीय विकास थापाले बताए ।

उनले भने, ‘असार पहिलो साता नै रोपाइँ सकेर किसान यताउता लाग्थे । साउन लागिसक्दा पनि रोपाइँ नहुँदा किसान मर्कामा परेका छन् ।’ बझाङमा मात्र पाइने सुगन्धित हंसराज धान फल्ने यो फाँटका किसान रोपाइँ गर्न ढिला भएपछि निकै आत्तिएको उनले बताए ।

यस्तै सिँचाइ कुलोको समानान्तर निर्माण गरिएको कुच खानेपानी आयोजनाका पाइप पनि पहिरोले बगाएको छ । पाइप बगाएपछि गाउँवासीले बर्खामा नदीको भल पानी खानेपानीका रूपमा प्रयोग गरिरहेको स्थानीय इन्द्राथापाले बताइन् ।

‘२ महिना हुन थाल्यो वर्षातको भल पानी पिइरहेका छौं,’ उनले भनिन्, ‘पानी नपरेको दिन सेती नदीको धमिलो पानी पिउनुपर्छ ।’ दूषित पानीको प्रयोगले झाडापखाला, टाइफाइड, आउ, जन्डिसजस्ता समस्या बढ्न थालेकोउनले बताइन् ।

ठूलै चट्टान खसेका कारण कुलो मर्मतमा कठिनाइ भएको बताउँदै डिभिजन सिँचाइका प्रमुख भिलानन्द यादवले स्थायी रूपमा पछि मर्मत गर्ने गरी अहिले प्लास्टिककै पाइप हालेर रोपाइँ सञ्चालन गर्न आफूहरू प्रयासरत रहेको बताए । उनले पानी परिरहेका कारण तत्काल स्थायी संरचना निर्माण गर्न समस्या भइरहेको बताए ।

प्रकाशित : असार ३०, २०७४ ०९:४४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT