व्यापार घाटा ८ खर्ब नाघ्यो

रेमिट्यान्स ६ खर्ब ३३ अर्ब मात्रै
यज्ञ बञ्जाडे

काठमाडौं — चालु आर्थिक वर्षको एघार महिनामै मुलुकको व्यापार घाटा सवा ८ खर्ब रुपैयाँ पुगेको छ । सुरुका महिनादेखि नै आयात उच्च दरले बढेपछि यो वर्ष वार्षिक व्यापार घाटा ८ खर्ब नाघ्ने आकलनहरू गरिएका थिए ।

तर, एघार महिनामै व्यापार घाटा ८ खर्ब २७ अर्ब ९५ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । यसका आधारमा वार्षिक व्यापार घाटा झन्डै ९ खर्ब रुपैयाँ पुग्ने देखिन्छ । ०७३ जेठको तुलनामा चालु आवको सोही अवधिको व्यापार घाटा ३३ प्रतिशतले बढेको छ । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यो १.६ प्रतिशतले बढेको थियो । निर्यातको तुलनामा आयात उच्च दरले बढेपछि व्यापार घाटा चुलिएको हो । 

गत जेठसम्म निर्यात करिब १० प्रतिशतको वृद्धिसहित ६८ अर्ब ६२ करोड रुपैयाँ भएको छ । उक्त अवधिमा ८ खर्ब ९६ अर्ब ५७ करोड रुपैयाँको वस्तु आयात भएको छ । अघिल्लो वर्षको तुलनामा जेठसम्म आयात ३०.९ प्रतिशतले बढेको राष्ट्र बैंकद्वारा मंगलबार सार्वजनिक जेठ महिनाको समग्र आर्थिक तथा वित्तीय स्थितिमा उल्लेख छ । 

चालु आर्थिक वर्षको ११ महिनासम्म रेमिट्यान्समार्फत ६ खर्ब ३३ अर्ब ४२ करोड रुपैयाँ मुलुक भित्रिएको छ । गत वर्षको सोही अवधिमा तुलनामा यो ५.८ प्रतिशत बढी हो । ०७३ जेठसम्ममा यस्तो वृद्धिदर ८.६ प्रतिशत थियो । एघार महिनासम्म मुलुक भित्रिएको रेमिट्यान्स रकम उक्त अवधिको कुल व्यापार घाटाभन्दा झन्डै २ खर्ब रुपैयाँले कम हो । रकमका आधारमा रेमिट्यान्स आप्रवाह बढेको देखिए पनि पछिल्ला महिनाहरूमा यसको वृद्धिदर घट्दो क्रममा छ । यही समयमा विदेशी मुद्राका आम्दानीका अन्य स्रोतहरू पर्यटन, निर्यातलगायतमा अपेक्षित सुधार हुन नसक्दा अर्थतन्त्रको बाह्य क्षेत्रमा दबाब परेको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ । यसैकारण दुईबाहेक बाँकी सबै महिनामा चालु खाता ऋणात्मक छ । 

अघिल्लो वर्षको एघार महिनामा १ खर्ब ३० अर्ब ८ करोड रुपैयाँले बचतमा रहेको चालु खाता गत जेठसम्म १ अर्ब ७२ करोड रुपैयाँले घाटामा छ । यसको प्रत्यक्ष असर शोधनान्तर स्थितिमा पनि देखिएको छ । अघिल्लो वर्षको एघार महिनासम्ममा १ खर्ब ७१ अर्ब १५ करोडले बचतमा रहेको शोधनान्तर जेठसम्म ७४ अर्ब २६ करोड रुपैयाँले मात्र बचतमा छ ।

तर, रोजगारीका लागि विदेसिनेको संख्यामा आएको कमीअनुसार रेमिट्यान्स आप्रवाह नघटेको र प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानीमा वृद्धि भइरहेकाले असन्तुलित वित्तीय क्षेत्र सन्तुलनमा आउने राष्ट्र बैंकले दाबी गरेको छ । ‘विदेश जाने कामदारको संख्यामा कमी आए पनि विप्रेषण आप्रवाह सुदृढ अवस्थामा रहेको र प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानीमा वृद्धि भइरहेकाले पनि वित्तीय अवस्था सहज हुँदै जाने देखिएको छ,’ राष्ट्र बैंकले भनेको छ । 

यो वर्ष बजार मूल्य वृद्धिमा भने नाटकीय ढंगले सुधार देखिएको छ । एकातिर बजारमा उपभोक्ताले सस्तोमा वस्तु खरिद गर्न पाएका छैनन् तर राष्ट्र बैंकको तथ्यांकले भने खाद्य पदार्थको मूल्य वृद्धि १ प्रतिशतले ऋणात्मक रहेको जनाएको छ । त्यसमध्ये जेठमा तरकारी र दलहन गेडागुडीहरूको मूल्य क्रमश: १६.३ र १७.५ प्रतिशतले घटेको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ । 

०७४ जेठमा वार्षिक विन्दुगत उपभोक्ता मूल्यवृद्धि २.८ प्रतिशत छ । ०७३ जेठमा यस्तो मूल्य वृद्धि ११.१ प्रतिशत थियो । गत वर्षको उच्च आधार मूल्य र आपूर्ति व्यवस्थामा आएको सुधारका कारणले यो वर्ष मूल्य वृद्धिमा सुधार भएको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ । समीक्षा अवधिमा गैरखाद्य मुद्रास्फीति ५.८ प्रतिशत छ । ०७३ जेठसम्म यो समूहको मूल्य वृद्धिदर साढे १० प्रतिशत थियो । ‘यस समूहअन्तर्गतको लत्ताकपडा तथा जुत्ता, घरायसी सामान तथा सेवा, सञ्चार र स्वास्थ्यलगायतका वस्तुहरूको मूल्य वृद्धिदर गत वर्षको तुलनामा न्यून रहेकाले गैरखाद्य वस्तुहरूको मूल्य वृद्धि कम रहन गएको हो,’ राष्ट्र बैंकले भनेको छ ।

प्रकाशित : श्रावण ४, २०७४ ०९:०५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

२७ प्रतिशतले बढ्यो राजस्व

लक्ष्यभन्दा ४६ अर्ब बढी संकलन
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौं — सरकारको राजस्व संकलन यस वर्ष पनि उत्साहजनक देखिएको छ । महालेखा नियन्त्रकको कार्यालयको तथ्यांकअनुसार अघिल्लो वर्षको तुलनामा आर्थिक वर्ष २०७३/७४ मा २७ प्रतिशत बढी राजस्व संकलन भएको छ ।

अर्थमन्त्री ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्कीले मंगलबार पत्रकार सम्मेलन गरी लक्ष्यको १ सय ८ प्रतिशत राजस्व संकलन भएको जानकारी दिए । ‘आर्थिक वर्ष २०७३/७४ मा ६ खर्ब ११ अर्ब ७६ करोड ७८ लाख ९६ हजार संकलन भएको प्रारम्भिक तथ्यांकबाट देखिएको छ । 

५ खर्ब ६५ अर्ब ८९ करोड ६५ लाख संकलन गर्ने लक्ष्य राखिएको थियो,’ कार्कीले भने, ‘आर्थिक वर्ष २०७४/७५ को बजेट प्रस्तुत गर्दा संकलनको संशोधित अनुमानअनुसार ५ खर्ब ८० अर्ब ९८ करोड ८६ लाख ३५ हजार संकलन हुने अनुमान गरिएको थियो । 

संकलन भएको लक्ष्यको तुलनामा १ सय ८ र संशोधित अनुमानको तुलनामा १ सय ५ प्रतिशत हो ।’ आर्थिक वर्ष २०७३/७४ मा संकलन भएको वृद्धि उत्साहजन भएको उनले बताए । 

संकलितमध्ये कर ५ खर्ब ५३ अर्ब ९० करोड ७० लाख ६८ हजार अर्थात् संकलित कुलको ९०.५४ प्रतिशत छ । यो रकम लक्ष्यको तुलनामा १ सय ८ र गत वर्षको तुलनामा ३१.५४ प्रतिशतले बढी भएको अर्थ मन्त्रालयले जनाएको छ । यसैगरी गैरकर आर्थिक वर्ष २०७३/७४ मा ५७ अर्ब ८६ करोड ८ लाख संकलन भएको छ । गैरकर लक्ष्यको तुलनामा १ सय ४.६२ प्रतिशत हो । 

संकलित कर मा मूल्य अभिवृद्धि कर (भ्याट) बाट १ खर्ब ६१ अर्ब १२ करोड ७६ लाख १४ हजार अर्थात् २६.३३ प्रतिशत, आयकरबाट १ खर्ब ५१ अर्ब ३६ करोड ३० लाख २५ हजार अर्थात् २४.७४ प्रतिशत, भन्सार महसुलबाट १ खर्ब १२ अर्ब २२ करोड ३८ लाख ०२ हजार अर्थात् १८.३४ प्रतिशत र अन्त:शुल्कबाट ८४ अर्ब २३ करोड १४ लाख ८० हजार अर्थात् १२.८ प्रतिशत संकलन भएको अर्थमन्त्री कार्कीले जानकारी दिए ।

‘उपयुक्त शीर्षकहरूमा संकलन भएको कर अघिल्लो आर्थिक वर्षका तुलनामा क्रमश: ३१.६३ प्रतिशत, २८.९२, ३६.५९ र २८.५१ प्रतिशतले बढी भएको जानकारीसमेत गराउन चाहन्छु,’ कार्कीले भने, ‘गैरकरतर्फ सवारी साधन करबाट ८ अर्ब ८० करोड ८३ लाख ३५ हजार अर्थात् १.४४, घरजग्गा रजिस्ट्रेसनबाट १८ अर्ब २० करोड ८० लाख ९८ हजार अर्थात् २.९७ र अन्य करबाट १६ अर्ब ०३ करोड ३३ लाख ३५ हजार अर्थात् २.६२ प्रतिशत संकलन भएको छ ।’ 

आर्थिक वर्ष २०७३/७४ मा लक्ष्यभन्दा बढी संकलन हुनुले नेपालको कराधारको विस्तार र कर प्रणाली सुढृद हुँदै गएको संकेत गरेको उनले बताए । ‘विगत केही वर्षदेखि करका दरहरूमा ठूलो संरचनागत परिवर्तन गरिएको छैन । सम्बन्धित नीतिहरूमा पनि ठूलो परिवर्तन गरिएको छैन,’ उनले भने, ‘करको दायरा विस्तार, कर परिपालनाको स्तर अभिवृद्धि, प्रशासनमा प्रविधि उन्मुख सेवाको विकास र विस्तार, चुहावट नियन्त्रण र प्रशासकीय सुधार गरी संकलनको लक्ष्य हासिल गरिएको छ ।’ आव २०६८/६९ देखि २०७३/७४ सम्म को वार्षिक वृद्धिदर औसत २१.२१ प्रतिशत कायम भएको उनले बताए ।

‘आर्थिक वर्ष २०७३/७४ मा नयाँ करदाता विस्तार, ६.९५ को आर्थिक वृद्धिले सिर्जना गरेको अनुकूल आर्थिक गतिविधि, पुनर्निर्माणका क्रियाकलापमा भएको लगानी विस्तार, भन्सार विन्दुहरूमा सुरुवात गरिएको नयाँ प्रणाली, कर अनुसन्धान तथा परीक्षणको प्रभाव, लगानीयोग्य अनुकूल वातावरणको निर्माण, निर्वाचनका कारण वृद्धि भएको आर्थिक क्रियाकलाप तथा बन्द हडतालरहित वातावरण, प्रशासनको विस्तारित व्यावसायिक क्षमताजस्ता कारणले संकलन लक्ष्यभन्दा बढी रहेको अवगत गराउन चाहन्छु,’ उनले भने । यस आर्थिक वर्ष भने ७ खर्ब ३० अर्ब ५ करोड ५५ लाख संकलन गर्ने लक्ष्य राखिएको छ । यो लक्ष्य अघिल्लो आर्थिक वर्षको तुलनामा २९ प्रतिशत र संकलन भइसकेको रकमको तुलनामा १९.३५ प्रतिशतले बढी रहेको अर्थमन्त्री कार्कीले जानकारी दिए ।

प्रकाशित : श्रावण ४, २०७४ ०९:०५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT