तरकारीको भाउ दोब्बर

-बजार अराजक बन्दै गयो : उपभोक्ता अधिकारकर्मी
-भाउ एक/दुई दिनमै घट्छ : तरकारी व्यवसायी
-अनुगमन भइरहेको छ : आपूर्ति विभाग
राजु चौधरी

काठमाडौं — तराईमा ठूलो बाढी आएको भोलिपल्ट आइतबार गल्फुटारका गोपाल शर्मा तरकारी किन्न बिगमार्ट पुगे । प्रतिकिलो ६० रुपैयाँको ट्याग राखिएको तरकारी जोखेर भुक्तानी गर्न लाग्दा कर्मचारीले नयाँ मूल्यसूची आएको भन्दै ८१ रुपैयाँ पर्ने बताइन् ।

‘प्याकेटमा ६० रुपैयाँ उल्लेख भए पनि ८१ रुपैयाँ तिर्न बाध्य भएँ,’ उनले भने, ‘बाढी–पहिरोका कारण मूल्य बढेको भनेपछि तिर्नैपर्‍यो ।’ यो घटना उदाहरण मात्रै हो । बाढी–पहिरोको बहानामा तरकारीको भाउ आचाक्ली महँगिएको छ ।

कालिमाटी फलफूल तथा तरकारी बजार विकास समितिको तथ्यांकअनुसार करिब दुई सातायता हरियो तरकारी भाउ थोक मूल्यमै २ सय २७ प्रतिशतले बढेको छ । थोक मूल्यमै भाउ बढेपछि खुद्रा व्यापारीहरूले पनि मनोमानी रूपमा मूल्य बढाउँदै आएका छन् । 

एक सय रुपैयाँमा मुस्किलले एक किलो तरकारी किन्न सकिन्छ । व्यवसायीले पसलपिच्छे फरक मूल्यमा बिक्री गरेका छन् । बजारमा खुल्लामखुला ठगी भए पनि सम्बन्धित निकाय भने मौन बसेको छ । बजार अनुगमन, नियमन र हस्तक्षेप गर्ने अधिकार आपूर्ति व्यवस्थापन तथा उपभोक्ता हित संरक्षण विभागको हो । तर, विभागले प्रभावकारी रूपमा अनुगमन गरेको देखिँदैन । बजारभाउ बढ्नुमा सरकारी निकाय भागिदार भएको उपभोक्ताकर्मीहरू बताउँछन् ।

‘गोलभेडा, भिन्डी, भान्टा सर्लाहीको लालबन्दीबाट आयात हुन्छ । बिपी राजमार्गबाट भित्रिन्छ । उपत्यकाका लागि पाँचखाल, धादिङ, नुवाकोटबाट पनि भित्रिन्छ । ती बाटोमा कुनै अवरोध देखिँदैन,’ राष्ट्रिय उपभोक्ता मञ्चका अध्यक्ष प्रेमलाल महर्जनले भने, ‘तर, भाउ अस्वाभाविक रूपमा अकासिएको छ । व्यवसायीहरू संवेदनशील देखिएनन् । बजार अराजक बनेको छ ।’

तरकारीको मूल्य बढ्नुमा विभागसँगै तरकारी बजार विकास समिति पनि उत्तिकै जिम्मेवार भएको उनले बताए । समिति स्वयंले नियमन र नियन्त्रण गर्नुपर्नेमा व्यवसायीलाई साथ दिएको उनको आरोप छ । ‘समिति घरभाडा र व्यपारीको निर्देशनमा बस्नेबाहेक अन्य काम गरेको छैन । विभाग पनि मूकदर्शक बनेको छ,’ महर्जनले भने । नेपाल फलफूल तथा तरकारी व्यवसायी महासंघका अध्यक्ष खोमप्रसाद घिमिरेले मागअनुसार आयात हुन नसक्दा तरकारीको मूल्य बढेको बताए । तरकारी भित्रिने क्रम जारी रहेकाले दुई/तीन दिनमै सहज हुने उनले दाबी गरे ।

‘बाढी र पहिरोका कारण तरकारी बोकेका ट्रक/गाडीहरू राजमार्गमै छन् । केही भित्रिने क्रममा छन्,’ उनले भने, ‘अबको दुई–तीन दिनमा तरकारीको भाउमा सुधार आउँछ ।’ उनका अनुसार कालिमाटी तरकारी बजारमा दैनिक ४ सय टन मात्रै भित्रिएको छ । यसअघि दैनिक करिब ७ सय टनसम्म भित्रिन्थ्यो । व्यवसायीका अनुसार बाढी प्रभावित क्षेत्रबाट करिब १० प्रतिशत मात्रै तरकारी आयात हुन्छ । बाँकी तरकारी भारतलगायत उपत्यका आसपासबाट भित्रिन्छ । ‘काभ्रे, धादिङ, मकवानपुरमा राम्रो उत्पादन छ । विगतको भन्दा उत्पादनमा सुधार भएको छ,’ उनले भने, ‘बाढीले केही असर परे पनि तरकारीको मूल्य बढदैन ।’ 

समितिको तथ्यांकअनुसार भिन्डी, परवर, धनियाँ, प्याज, लौका, घिरौंला, बन्दा, गोलभेडा, आलु, भटमास, काउली, फर्सीलगायत तरकारीको मूल्य अकासिएको छ । दुई साताअघि किलोको २२ रुपैयाँ (थोक मूल्य) पर्ने भिन्डी हाल २ सय २७ प्रतिशतले बढेर ७२ रुपैयाँ पुगेको छ । प्रतिकिलो ३३ रुपैयाँ पर्ने परवर हाल १ सय ३६ प्रतिशतले बढेर ७८ रुपैयाँ पुगेको छ । 

किलोको २८ रुपैयाँ पर्ने झिगुनी बढेर ५८ रुपैयाँ पुगेको तथ्यांकमा छ । किलोको १ सय ५ रुपैयाँ पर्ने धनियाँ बढेर १ सय ९५ रुपैयाँ पुगेको छ । किलोको ४५ रुपैयाँ पर्ने गोलभेडा ७२ रुपैयाँ, ३४ रुपैयाँ पर्ने प्याज बढेर ५४ रुपैयाँ पुगेको जनाएको छ । समितिका अनुसार कालिमाटी तरकारी बजारले उपत्यकाको ७० प्रतिशत माग धान्छ । सामान्य अवस्थामा कालिमाटी तरकारी बजारमा दैनिक ७ सय टन तरकारी भित्रिन्छ । हाल न्यून मात्रामा भित्रिएको छ । 

विभागका अनुगमन शाखा निर्देशक लक्ष्मण श्रेष्ठले माग र आपूर्तिको सन्तुलन नमिल्दा केही महँगो भएको बताए । तरकारी क्षेत्रमा अनुगमन गर्न एउटा छुट्टै टोली गठन भएको उनले बताए । ‘हाल तरकारीको माग अधिक रूपमा बढेको छ । तर, आपूर्ति न्यून छ,’ उनले भने, ‘माग र आपूर्तिको सन्तुलन नमिल्दा मूल्य बढेको हो ।’ आपूर्ति विभागले कमसल र कालोबजारी भए/नभएको अनुगमन गर्ने उनले बताए । 

‘व्यापारीले कालोबजारी र ठगी गरेको प्रमाणित भए कालोबजारी ऐनअनुसार कारबाही हुन्छ,’ श्रेष्ठले भने ।

समितिका अनुसार २८ रुपैयाँ पर्ने लौका बढेर ४२ रुपैयाँ, किलोको ५२ रुपैयाँ पर्ने बोडी बढेर ७८ रुपैयाँ, १३ रुपैयाँ पर्ने बन्दा बढेर १९ रुपैयाँ पुगेको छ । यस्तै ४८ रुपैयाँ पर्ने घिउसिमी बढेर ८२ रुपैयाँ, ४२ रुपैयाँ पर्ने घिरौंला ५८, २२ रुपैयाँ पर्ने सेतो आलु २८, १ सय ६५ रुपैयाँ पर्ने च्याउ १ सय ९५ रुपैयाँ पुगेको समितिको तथ्यांकमा छ । उत्यकामा मुख्यत: धादिङ, नुवाकोट, काभ्रे, चितवन, मकवानपुरलगायत तराईका जिल्लाबाट पनि तरकारी भित्रिन्छ ।

प्रकाशित : भाद्र १, २०७४ ११:११
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

चिनियाँ उपप्रधानमन्त्री वाङ फर्किए

परराष्ट्रमन्त्री महराले बिदाई गरे
निकै खुशी भएर फर्केका छन् : वाङ परराष्ट्र अधिकारी
चन्द्रशेखर अधिकारी

काठमाडौं — चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङका विशेष प्रतिनिधीको रुपमा आएका उपप्रधानमन्त्री वाङ याङ तीन दिने नेपालको औपचारिक भ्रमण सम्पन्न गर्दै स्वदेश फर्केका छन् । वाङ सार्क सदस्य तथा चीनको आर्थिक साझेदार छिमेकी मुलुक पाकिस्तानको ७१ औं स्वतन्त्रता दिवसमा सहभागी भएर नेपाल सोमबार साँझ आइपुगेका थिए । उनले तीन रात होटल सोल्टीमा बिताए ।

उनी राजनीतिक र रणनीतिक भेटघाटमा सक्रिय रहे । अधिकांशलाई होटल सोल्टीमा नै भेटे । दुईपक्षीय उच्चस्तरीय वार्ता पनि उनी रहेकै होटलमा सम्पन्न भयो । नेपाल र चीनबीच भएका यसअघिका सहमति र सम्झौता अघि बढाउन तीन फरफफरक सम्झौतामा हस्ताक्षर भए । शिष्टाचार भेटका लागि उनी बालुवाटार र शितल निवास पुगे । सबै भेटमा चीनको नेपाललाई उच्च प्राथमिकतामा राखेको भन्दै विकास प्रक्रियामा सघाउन र लगानी गर्न चीन सधैं तयार रहेको उनले बताए ।

पूर्व प्रधानमन्त्रीद्वय पुष्पकमल दाहाल र केपी ओलीसँग सोल्टिमा भएको भेटमा उनले नेपाल र चीनको सम्बन्ध तथा दलिय सम्बन्धलाई स्मरण गर्दै भनेका थिए, ‘राजनीतिक स्थायीत्व दलिय सहकार्यबाट हुने छ । यसमा नेपाल अघि बढेको छ । राजनीतिक स्थायीत्व पछि नेपाल चीन सम्बन्ध झन् उचाईमा पुग्नेछ ।’

उनले भेटवार्तामा नेपाललाई चीनले कति महत्व दिन्छ भन्ने विषय आफ्ना काठमाडौं बसाईले पुष्टिगरेको बताउँदै भने, ‘म पाकिस्तानमा एक रात बिताए तर नेपालमा तीन रात । यसबाट पनि स्पष्ट हुन्छ हामी नेपाललाई कति नजिक ठान्छौं र महत्व दिन्छौं ।’ 

भारत र चीनबीच दोक्लममा आमने सामने मात्र होइन उनी यहाँ रहेकै दिन लद्दाखमा ढुंगा हानाहानको अवस्था सृजना भएको समचार आएको थियो । यो समयमा भएको उक्त भेटवार्ताको निकै अर्थ रहने अधिकारीहरुले बताएका छन् । भित्री छलफल बारे सबै धारणा बाहिर आइनसके पनि उनले प्रतिपक्ष दलका प्रमुख नेतासँग गरेको एक्लाएक्लै वार्ता र सबै भेटमा नेपालको असंलग्नता कूटनीतिको प्रशंसा आफैंमा अर्थपूर्ण छ । 

वाङ आउनु पाँच दिन अघिमात्र परराष्ट्र मन्त्रालयले पत्रकार सम्मेलन नै गरेर नेपाल भारत र चीनको मामिलामा तटस्थ बसेको जानकारी दिंदै शान्ति पूर्ण वार्ताको लागि दुवै मुलुकलाई आग्रह समेत गरेको थियो । उनी आउनु दुई दिन अघि भारतीय विदेश मन्त्री सुष्मा स्वराजले उनले भेटेका सबै ब्यक्तिलाई भेटेर फर्केकी थिइन् ।

निकै प्रशन्न मुद्रामा स्वदेश फिरेका वाङलाई उपप्रधान तथा परराष्ट्रमन्त्री कृष्णबहादुर महराले बिदाई गरेका थिए । उनको स्वागत संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्यानमन्त्री जितेन्द्र देवले गरेका थिए । बिदाई गर्नुअघि त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा महरासँग वाङले आपसी छलफल समेत गर्दै नेपाल र चीन सम्वन्धमा यो भ्रमण एक मत्वको कडिमा रहेको बताए । भ्रमण निकै सफल र सवल रहेको बताउदै दुईपक्षीय सम्वन्ध थप उचाईमा पुगेको महरालाई सुनाउँदै नेपालको कूटनीतिको प्रशंसा जाँदाजाँदै पनि गरेको बिदाईमा सहभागि अधिकारीले जानकारी दिए ।
  

प्रकाशित : भाद्र १, २०७४ ११:११
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्