कुखुरा प्रतिबन्धपछि मासु तस्करी

ठाकुरसिंह थारु

बाँके — बर्डफ्लूको उच्च जोखिमका कारण भारतबाट कुखुरा र पक्षीजन्य वस्तु आयातमा प्रतिबन्धपछि मासु बनाएर नेपालगन्ज तस्करी हुने गरेको पाइएको छ । आइतबार भारतको दिल्लीबाट नेपालगन्ज ल्याउँदै गरेको ठूलो परिणामको कुखुराको मासु भन्सारमा बरामद भएपछि तस्करीको नयाँ तरिका सार्वजनिक भएको हो ।

भारतीय नम्बर प्लेटको एचआर ५५ एन ५२४० नम्बरको ट्रकमा ल्याउँदै गरेको ११ हजार २ सय किलो ब्रोइलर कुखुरा र १ हजार २ सय किलो बंगुरको मासु भन्सार कर्मचारीले नियन्त्रणमा लिएको हो । 

भन्सार कार्यालयका अनुसार नेपालगन्जका दिलीप सोनकारले उक्त परिमाणको मासु भित्र्याउन लागेको थियो । उनले आलु र केराउको भन्सार गराएर प्रतिबन्धित भारतीय मासु तस्करी गर्न खोजेका थिए । भन्सारका कर्मचारीलाई शंका लागेपछि जाँच गर्दा ठूलो परिणाममा मासु भेटिएको थियो । प्याकेजिङ गरेर ल्याउँदै गरेको मासु सीमास्थित पशु क्वरेनटाइनको रोहबरमा नष्ट गर्ने बताइएको छ । यसअघि पनि तरकारीको भन्सार गराएर भारतीय कुखुराको मासु तस्करी भएको हुन सक्ने शंका गरिएको छ । 

भन्सार प्रमुख जनार्दन आचार्यले प्रतिबन्धित भारतीय कुखुराको मासु जाँच क्रममा नियन्त्रणमा लिएको बताए । ‘आलु र केराउको भन्सार गराउन खोज्ने तर फरक वस्तु भेटिएपछि नियन्त्रणमा लिएका हौं । मासु भएका कारण लिलाम गर्न मिल्दैन । त्यसलाई नष्ट गर्छौं,’ उनले भने, ‘त्यसबारे थप अनुसन्धान भइरहेको छ ।’ त्यसो त खुला सीमाका कारण भारतबाट दैनिकजसो कुखुरा तस्करी हुने गरेकै छ । जसका कारण सीमावर्ती जिल्लाहरू बर्डफ्लुको उच्च जोखिममा रहेका छन् । भरिया प्रयोग गरी भारतबाट कुखुरा तस्करी हुने गरेको हो । प्रहरीले भारतबाट ल्याइएका कुखुरा दैनिकजसो बरामद गर्दै आएका छन् । तर, तस्करी घटेको छैन । 

नेपालमा मासुको माग अत्यधिक रहेको तर कुखुरा उत्पादन कम हुने भएका कारण भारतीय सहरबाट तस्करी भएका कुखुरा मासुको भर नेपाली बजार पर्नुपरेको हो । त्यस्तै भारतमा कुखुराको मासुको मूल्य सस्तो हुने भएका कारणले पनि तस्करी फस्टाउँदै गएको छ । 

ग्रामीण नाकाबाट पनि प्रतिबन्धित कुखुराको मासु तस्करी हुने गरेको स्थानीय बताउँछन् । तर, यसपल्ट भने नेपालगन्ज भन्सारबाटै त्यसरी नै तस्करी हुने गरेको तथ्य सार्वजनिक भएको छ । 

यसैगरी भारतबाट कुखुराको चल्लाको चोरी तस्करी नरोकिएपछि यहाँका कुखुरापालन व्यवसायीहरू समस्यामा पर्दै आएका छन् । पारिबाट तस्करी गरिएका पक्षीजन्य वस्तुहरू सस्तोमा पाइने भएकाले स्थानीय किसानलाई मूल्यमा प्रतिस्पर्धा गर्न समस्या हुने गरेको छ । भारतको गोरखपुरबाट प्रतिगोटा ९ देखि १५ रुपैयाँसम्म किनेर ल्याइएका चल्ला सीमावर्ती गाउँमा ३० देखि ५० रुपैयाँसम्म बिक्री हुने गरेको छ । पक्षीजन्य वस्तु भारतबाट चोरी पैठारी गर्नेलाई २५ हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना गर्न सक्ने कानुनी व्यवस्था छ । 

प्रकाशित : आश्विन ३०, २०७४ ०८:५७
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

मलको मौज्दात सकिँदै

शंकर आचार्य

पर्सा — नियमित आपूर्ति नहुँदा देशव्यापी रूपमै रासायनिक मलको मौज्दात सकिन लागेको छ । भारत तथा तेस्रो मुलुकबाट तत्कालै मल आयात हुने सम्भावना नरहेकाले आउँदो हिउँद सिजनको गहुँ तथा मुसुरोजस्ता रवि तथा दलहन बालीलाई मलको चरम अभाव हुने देखिन्छ ।

कृषि सामग्री कम्पनीको वीरगन्ज, विराटनगर, भैरहवा, नेपालगन्ज र धनगढी गरी ५ क्षेत्रीय कार्यालय तथा मातहतका जिल्ला कार्यालयको समेत गरी हाल मुलुकभरि युरिया मलको १ हजार १ सय ५० टन र डीएपी मलको ३ सय ५० टन मात्र मल मौज्दात रहेको कम्पनी स्रोतले बताएको छ । हिउँद सिजनमा मुलुकका किसानको माग धान्न कम्तीमा ३ लाख टन युरिया र२ लाख टन डीएपी मलआवश्यक पर्छ ।

स्रोतका अनुसार कम्पनीले ग्लोबल टेन्डरबाट विल्सन कम्पनीमार्फत २५ हजार टन युरिया मल ल्याउन लागेको भए पनि कोलकाता बन्दरगाहमा आएर अडकिएको छ । त्यहाँबाट नेपालमा मल आउन सकिरहेको छैन ।

कम्पनीले अर्को ग्लोबल टेन्डरबाट सामसङ कम्पनीमार्फत ३० हजार टन युरिया र २५ हजार टन डीएपी गरी ५५ हजार टन मल ल्याउन लागेकामा प्राविधिक कारण बताउँदै कम्पनीले सामसङको उक्त टेन्डर रद्द गरिसकेको छ । कम्पनीले उक्त टेन्डर रद्द गरी नेपाल सरकार आफंैले भारतबाट भारतसँग सोझै (जीटुजी प्रणालीबाट) खरिद गरी मल ल्याउन खोजेकामा त्यसमा पनि कम्पनीले सफलता पाउन सकिरहेको छैन ।

यसका लागि कम्पनीका प्रबन्ध सञ्चालक अमरराज खैर मन्त्रालयका कर्मचारीहरूको टोली लिएर भारत गए पनि भारत सरकार भने नेपालले खोजेजति मल दिन तयार नभएको स्रोतको दाबी छ । ‘अहिले भारत आफैंलाई मल नपुग्ने हुँदा नेपालले मागे जति नभई तत्काललाई ७ हजार ५ सय टन युरिया मल दिन मात्र सक्ने उसले स्पष्ट पारिसकेको छ,’ स्रोतले भन्यो, ‘यति मलको पेमेन्ट नेपालले गरिसकेकाले त्यसअनुसार १ रेल्वे र्‍याक युरिया मल कम्पनीको विराटनगर क्षेत्रीय कार्यालयका लागि जोगबनी आइसकेको छ, वीरगन्ज र भैरहवा क्षेत्रीय कार्यालयका आउने १/१ र्‍याक मल अझै आउन सकेको छैन ।’

अब कम्पनीले थप मल आयात गर्न चाहे तत्कालै ग्लोबल टेन्डर गरेमा पनि टेन्डर स्वीकृत गरी सार्वजनिक खरिद ऐनको आवश्यक प्रक्रिया पूरा गरी तेस्रो मुलुकबाट मल आयात गर्न कम्तीमा ९० दिन लाग्नेछ । यसरी माघ नलागी मल आउन नसक्ने भएकाले किसानको गहुँ, मुसुरो बालीलाई मलको अभाव हुने पक्का छ । यसबाहेक प्रधानमन्त्री कृषि आधुनिकीकरण परियोजनाका लागि चाहिने रासायनिक मलको माग पनि कम्पनीले धान्न सक्ने छैन ।

कम्पनीको मलको अभाव सुरु भइसकेको मौका छोपी निजी क्षेत्रका उद्योगहरूले उत्पादन गरेको सिंगल सुपर फस्फेट, डबल सुपर फस्फेटजस्ता कम गुणस्तरका मलहरू बजारमा धमाधम बिक्री भइरहेको छ ।

मलको कारोबार गर्ने अर्को सरकारी संस्थान साल्ट ट्रेडिङ कर्पोरेसनसँग पनि हाल पर्याप्त मल मौज्दात नरहेको र उसले मल आयातका लागि सोमबार मात्र ग्लोबल टेन्डर आहवान गर्दै छ । उसको मल आयातको पनि सम्पूर्ण प्रक्रिया पूरा गरी मल ल्याउँदा माघ मध्य वा फागुनको सुरुतिर मात्र मल आइपुग्ने सम्भावना छ ।

वीरगन्ज क्षेत्रमा पनि अभाव
कम्पनीको वीरगन्ज क्षेत्रीय कार्यालय तथा मातहतका जिल्ला कार्यालहरूमा पनि मलको अभाव छ । कार्यालय प्रमुख अजयकुमार श्रीवास्तवका अनुसार हाल कम्पनीको क्षेत्रीय कार्यालय वीरगन्ज तथा मातहतका जिल्लाहरूमा २ सय ४३ टन युरिया, १ सय ७४ टन डीएपी र १ हजार ३ सय ३९ टन पोटास मलको मौज्दात छ ।

ग्लोबल टेन्डरमार्फत विल्सन कम्पनीले ल्याउन लागेको २० हजार टन डीएपी मल कोलकाता बन्दरगाहको जामले लामो समयदेखि त्यहाँ अडकिएको र त्यो किन आउन नसकेको भनी आफूले पनि बुझ्न नसकेको उनले बताए । वीरगन्ज, विराटनगर र भैरहवाका लागि १/१ गरी ७ हजार ५ सय टन युरिया मल आउनुपर्नेमा विराटनगरको मल मात्र आइपुगेको उनले बताए ।

गत वर्ष सरकारले कम्पनीको मलको मूल्य घटाएपछि मलको माग अत्यधिक बढेर धान्न गाह्रो भएको श्रीवास्तव बताउँछन् । ‘चालु आवको पहिलो चौमासिकका लागि वीरगन्ज क्षेत्रीय कार्यालयले परिचालन गर्ने लक्षित मलको ठूलो हिस्सा ३ महिना पनि नपुग्दै परिचालन गरिसकेका छौं,’ उनले भने, ‘यस अवधिमा लक्ष्यको करिब ७९ प्रतिशत युरिया, करिब ५८ प्रतिशत डीएपी र १ सय ५ प्रतिशत पोटास मल परिचालन भइसकेको छ ।’

प्रकाशित : आश्विन ३०, २०७४ ०८:५७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT