१ सय ६१ स्थानीय तहमा बैंक जान नसक्ने

यज्ञ बञ्जाडे

काठमाडौं — सबै स्थानीय तहमा वाणिज्य बैंक पुर्‍याउने सरकारको योजना तत्काल पूरा नहुने भएको छ । वाणिज्य बैंकहरूले करिब १ सय ६१ स्थानीय तहमा तत्कालै शाखा स्थापना गर्न नसक्ने बताएपछि यस्तो अवस्था आएको हो ।

सबै स्थानीय तहमा वाणिज्य बैंक पुर्‍याउने सरकारको योजना तत्काल पूरा नहुने भएको छ । वाणिज्य बैंकहरूले करिब १ सय ६१ स्थानीय तहमा तत्कालै शाखा स्थापना गर्न नसक्ने बताएपछि यस्तो अवस्थाआएको हो ।

अधिकांश स्थानीय तहमा सडक, बिजुली, टेलिफोन, सुरक्षालगायत आधारभूतपूर्वाधार नपुगेकाले बैंकशाखा स्थापना गर्न सम्भव नभएको नेपाल बैंकर्स संघले जनाएको छ । यसबारे राष्ट्र बैंकमार्फत सरकारलाई जानकारी दिइसकेको छ ।

चालु आर्थिक वर्षको बजेट वक्तव्यमा ७ सय ४४ वटै स्थानीय तहमा कम्तीमा एउटा वाणिज्य बैंकको शाखा पुर्‍याउने घोषणा गरिएको थियो । पछि ९ वटा तह थपेर यो संख्या ७ सय ५३ पुर्‍याइएको हो । थपिएका स्थानीय निकायहरूमा बैंक भए/नभएको बारे केही बताइएको छैन । सुरुको ७ सय ४४ स्थानीय निकायमध्ये ३ सय ३३ तहमा बैंक पुगिसकेकाले बाँकी ४ सय ११ स्थानमा शाखा स्थापना गर्न बैंकहरूलाई निर्देशन दिइएको हो । मुलुक संघीय संरचनामा गएपछि ठूलो बजेट जाने भएकाले हरेक स्थानीय निकायमा कम्तीमा एउटा वाणिज्य बैंक पुर्‍याउन सरकारले निर्देशन दिएको हो ।

यसअघि व्यवस्थापिकाको संसदीय समितिले दुई महिनाभित्र सबै स्थानीय तहमा शाखा स्थापना गर्न अर्थ मन्त्रालय र राष्ट्र बैंकलाई निर्देशन दिएको थियो । सोही निर्देशनपछि बैंकहरूले २ सय ४४ स्थानीय तहमा शाखा स्थापना गर्न सकिने बताएका थिए । पछि बैंकहरूले थप १४ स्थानीय तहमा पनि शाखा खोल्ने चाहना राखेपछि यो संख्या २ सय ५८ पुगेको थियो । अहिले तीमध्ये ८ तहमा तत्काल शाखा खोल्न नसकिने संघले जनाएको छ । यसको जानकारी राष्ट्र बैंक पठाइसकिएको स्रोतले बताएको छ ।

संघका अनुसार तत्काल २ सय ५० स्थानीय तहमा शाखा खोल्न सकिन्छ र त्यसकालागि बैंकहरूले प्रक्रिया सुरु गरसिकेका छन् ।

बैंकहरूले राष्ट्र बैंक पठाएको पछिल्लो तथ्यांकअनुसार हालको अवस्थामा १ सय ६१ स्थानीय तहमा बैंकहरू जान तयार छैनन् । ती तहमा बैंक पुर्‍याउनका लागि अत्यावश्यक पूर्वाधार चाहिने भएकाले सरकारले ठूलो लगानी गर्नुपर्ने देखिएको छ ।

यसअघि शाखा खोल्न प्रस्ताव भएर पनि अहिले बैंकहरू जान नमानेका ८ तहमध्ये अछामको बन्निगढी जयगढ, बझाङको केदारस्यु, बाकेको डुडुवा, दार्चुलाको लेकाम, धादिङको खानियाबास, डोटीको आदर्श, सोलुखुम्बुको दुधकौशिका र ताप्लेजुङको सिरिजंघा छन् । ती स्थानमा बाटो, बिजुली, इन्टरनेट, सुरक्षालगायत आधारभूत पूर्वाधार पनि नपुगेकाले बैंकहरू शाखा खोल्न नसक्ने अवस्थामा रहेको संघले जनाएको छ । ‘केही स्थानीय निकायमा त बैंक बस्ने घर पनि छैन,’ स्रोतले भन्यो, ‘यसकारण सरकारसँग अत्यावश्यक पूर्वाधारको माग गरेका छौं, सरकारबाट कुनै जवाफ आएको छैन ।’

सरकारले स्थानीय तहमा शाखा खोल्न निर्देशन दिएपनि आवश्यक पूर्वाधारनिर्माणमा चासो नदिएकाले बैंकहरूलाई अप्ठेरो भएको ती अधिकारीले बताए ।

२७ वटा बैंकले मात्र राष्ट्र बैंकको निर्देशनअनुसार २ सय ५० स्थानमा शाखा स्थापना गर्न प्रस्ताव गरेका छन् । प्रस्तावित शाखा सञ्चालन भएपछि ६ सय स्थानीय निकाय वा करिब ८० प्रतिशत क्षेत्रमा बैंक पुग्ने संघले जनाएको छ ।

उता बैंकहरूलाई स्थानीय निकायमा शाखा खोल्न प्रोत्साहन गर्न राष्ट्र बैंकले सम्बन्धित बैंकलाई सरकारी कारोबारलगायत विशेष सुविधा दिएको छ । जसमध्ये कुनै पनि शाखा नभएको स्थानीय तहमा स्थापना भई सञ्चालनमा आउने पहिलो वाणिज्य बैंकको शाखालाई स्थानीय निकायसम्बन्धी सम्पूर्ण सरकारी कारोबार सञ्चालन गर्न दिने र त्यसका लागि आवश्यक व्यवस्था केन्द्रीय बैंकले गर्नेछ ।
बैंक तथा वित्तीय संस्थाले स्थानीय निकायमा शाखा सञ्चालन गर्दा राष्ट्र बैंकको पूर्वस्वीकृति लिनु पर्दैन । गाउँपालिकामा वाणिज्य बैंकले शाखा खोलेपछि त्यस स्थानीमा तीन वर्षसम्म अर्को कुनै बैंकले शाखा खोल्न नपाउने व्यवस्था राष्ट्र बैंकले गरेको छ ।

स्थानीय निकायमा अस्वस्थ प्रतिस्पर्धा नहोस् भन्ने उद्देश्यले पहिलो शाखा खुलेपछि ३ वर्षसम्म अर्को बैंकले शाखा खोल्न नपाउने व्यवस्था गरिएको हो ।

प्रकाशित : कार्तिक १९, २०७४ ०९:३०
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

एभिएसन म्युजियम सञ्चालनमा

सुरज कुँवर

काठमाडौं — नेपालमै पहिलोपटक एभिएसन म्युजिम सञ्चालन गर्ने कैलालीको वेद उप्रेती ट्रस्टले शनिबारदेखि राजधानीको सिनामंगलमा दोस्रो विमान संग्राहालय सञ्चालनमा ल्याएको छ ।

टर्किस एयरलाइन्सको उड्न अयोग्य जहाज खरिद गरी डडेल्धुराका पाइलट वेद उप्रेतीले ‘एभिएसन म्युजियम’ सञ्चालनमा ल्याएका हुन् । एयरलाइन्ससँग कति मूल्यमा बाहिरी भाग खरिद गरिएको हो, उनले खुलाएनन् ।

नागरिक उड्डयन प्राधिकरणसँगको सहकार्यमा ट्रस्टले करिब ७ करोड लगानीमा म्युजियम सञ्चालनमा ल्याएको हो । टर्कीको राजधानी इस्तानबुलबाट काठमाडौंका लागि उडेको टर्किस ध्वजाबाहक यो विमान ०७१ फागुन २० गते अवतरणका क्रममा दुर्घटनामा परेको थियो । आठ महिनामात्रै उडेको एयरबस कम्पनीको ३३०–३०० सिरिजको यो विमान विश्वभर कतै पनि संग्रहालयमा प्रयोगमा छैन । ‘नेपालमै नयाँ पर्यटकीय गन्तव्यका रूपमा ल्याइएको यो मोडलको विमान विश्वभरका कुनै पनि एभिएसन संग्रहालयमा छैन,’ हाल इन्डोनेसियाको लायनमा एयरमा आबद्ध क्याप्टेन उप्रेतीले भने । यो विमान गत वर्ष टर्किस टेक्निकसँग ट्रस्टले किनेको थियो । यो विमान काठमाडौंमा मर्मत गर्न जहाजको मूल्य करिब २६ अर्ब नेपाली रुपैयाँ हाराहारी खर्च र कम्तीमा एक वर्ष सयम लाग्ने भएपछि टर्किसले विमान बिमा गर्ने कम्पनीबाट दाबी भुक्तानी लिएको थियो । टर्किसले पुन: बिमा कम्पनीबाट यो विमान लिलामी भाउमा खरिद गरेको थियो ।

ट्रस्टलाई प्राधिकरणले सिनामंगलमा आफ्नो स्वामित्वमा रहेको ८ हजार वर्गमिटर जग्गा १० वर्षका लागि भाडामा उपलब्ध गराएको छ । त्यसको भाडा प्रतिमहिना प्रतिवर्गमिटर ६ सय रुपैयाँ तोकिएको छ । यसबाहेक ट्रस्टले प्राधिकरणलाई आन्तरिक पर्यटकहरूको टिकटबाट पनि थप दस्तुर तिर्नुपर्नेछ । ट्रस्टले अहिले संग्रहालयमा घुम्न आउने नेपाली नागरिकका लागि २ सय ५०, विद्यार्थीहरूका लागि १ सय २५ र विदेशीका लागि ५ सय रुपैयाँ टिकट शुल्क तोकेको छ । कक्षा नौदेखि १२ सम्मका विद्यार्थीहरूलाई विद्यालयको सिफारिसका आधारमा नि:शुल्क टिकट उपलब्ध हुनेछ । अन्तर्राष्ट्रिय उड्डयन संगठन (आइकाओ) ले विश्वभर सञ्चालन गर्दै आएको आगामी पुस्ताका नागरिक उड्डयनकर्मी कार्यक्रम (एनग्याप) अन्तर्गत यो संग्रहालय सञ्चालन गरिएकाले माध्यमिक र उच्चमाध्यमिक तहका विद्यार्थीहरूका लागि टिकट शुल्क छुट दिइएको हो ।

विश्वभर हवाई क्षेत्रमा दक्ष जनशक्तिको अभाव भइरहेकाले आइकाओले जारी गरेको आगामी पुस्तालक्षित कार्यक्रमको मोडलअनुरूप यो संग्रहालय सञ्चालनमा ल्याइएको हो । नेपाल पनि अन्तर्राष्ट्रिय उड्डयन संगठन (आइकाओ) को सदस्य राष्ट्र भएकाले प्राधिकरणको सहकार्यमा यो संग्रहालय सञ्चालनमा ल्याइएको प्राधिकरणका प्रवक्ता वीरेन्द्रप्रसाद श्रेष्ठले बताए । नेपाली हवाई उद्योगमा पनि क्याप्टेन/प्रशिक्षक पाइलट लगायतको अभाव बढ्दो छ ।

प्राधिकरणले ट्रस्टलाई जग्गा उपलब्ध गराउने, विद्युत्, सडक, खानेपानीलगायत सरकारी कार्यालयसँग जोडिएका काममा सघाउने मात्रै छ । यसको यो संग्रहालयमा आर्थिक लगानी भने छैन । तर ट्रस्टले आगन्तुकलाई लगाउने टिकट शुल्कलगायतमा प्राधिकरणसँग समन्वय गर्नुपर्ने हुन्छ । पर्यटनमन्त्री अध्यक्ष रहेको प्राधिकरणको बोर्ड बैठकले यसबारे समन्वय गर्नुपर्ने हुन्छ ।
शनिबारदेखि संग्रहालय सञ्चालनमा ल्याइए पनि प्राधिकरणको बोर्ड बैठकले टिकट दरबारे निणर्य गरिनसकेकाले ट्रस्टले केही दिन माध्यमिक र उच्च माध्यमिक तहका विद्यार्थीहरूलाई सित्तैमा अवलोकन मात्रै गराउनेछ ।

बोर्ड बैठकबाट टिकट शुल्कबारे निणर्य भइसकेपछि मात्रै सर्वसाधारणले पनि अवलोकन गर्न पाउनेछन् । केही दिनमै यसबारे टुंगो लागिसक्ने क्याप्टेन उप्रेतीले बताए । ४ सय हाराहारी यात्रु सिट क्षमताको यो विमानभित्र ककपिट स्रोत व्यवस्थापन, एयरहोस्टेस तालिम, हवाई उडान सुरक्षाबारे सेमिनार गर्न सकिने एउटा हलसहित सातवटा भाग छन् । यो एयरबसको लम्बाइ २ सय ८ फिट, उचाइ ५५ फिट र पखेटाको चौडाइ १ सय ९७ फिट छ । संग्रहालयमा ट्रस्टले रसुवामा दुर्घटनामा परेको फिसटेलको हेलिकप्टर पनि राखेको छ । उप्रेतीले मर्मत गरेर उडाउन नमिल्ने टर्किसको एयरबस खरिद रकमबारे दुई पक्षीय सम्झौताअनुसार, खरिद रकम सार्वजनिक गरेका छैनन् ।

उप्रेतीले तीन वर्षअघि कैलालीको धनगढीमा डेढ करोड रुपैयाँ लगानीमा स्थापना गरेको एयरक्राफ्ट म्युजिम त्यस भेगमा नयाँ पर्यटकीय गन्तव्य हो । बन्द भएको नेपाली एयरलाइन्स कस्मिक एयरको १ सय १० सिट क्षमताको फोकर विमानलाई उनले काठमाडौंबाट तीन टुक्रा बनाई लरी ट्रकमा राखेर म्युजियम स्थापना गरेका थिए ।

प्रकाशित : कार्तिक १९, २०७४ ०९:३०
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT