पूर्वी पहाडको मुद्दा तमोर

शाहीमान राई

पाँचथर — प्रदेश १ मा तमोर जलविद्युत् आयोजनाको निर्माणलाई पूर्वी पहाडी पाँच जिल्लाका उम्मेदवारले प्रमुख मुद्दा बनाएका छन् । अरुण तेस्रोपछि पूर्वी नेपालको सबैभन्दा ठूलो जलविद्युत् आयोजना हुने भएकाले आर्थिक समृद्धिका लागि यसलाई प्रमुखता दिइएको हो ।

नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले सम्भाव्यता अध्यायन गरी विस्तृत सर्वेक्षण गरिरहेको ७ सय ६२ मेगावाट क्षमताको तमोर आयोजना निर्माण गर्ने पाँचथर, इलाम, ताप्लेजुङ, धनकुटा र तेह्रथुमबाट उम्मेदवार बनेका दलका नेताहरूले प्रमुख चुनावी नारा बनाएका हुन् । ‘प्रदेश १ को आर्थिक समृद्धिको आधार हो,’ वाम गठबन्धनका तर्फबाट प्रतिनिधिसभा सदस्य उम्मेदवार वसन्त नेम्बाङले भने, ‘तमोर नदीबाट विद्युत् उत्पादन गर्ने हाम्रो मुख्य एजेन्डा हो ।’

एमाले केन्द्रीय सदस्य तथा ऊर्जा विभाग सचिवसमेत रहेका वसन्त नेम्बाङ ऊर्जा व्यवसायी हुन् । उनका प्रतिद्वन्द्वी लोकतान्त्रिक गठबन्धनका तर्फबाट उम्मेदवार नेपाली कांग्रेसका केन्द्रीय सदस्य भीष्मराज आङदेम्बेले पनि कृषि, सिँचाइ, पर्यटन र जलविद्युत् उत्पादनका निम्ति तमोर आयोजना निर्माण जरुरी ठान्दै मुख्य चुनावी मुद्दा बनाएका छन् । कांग्रेस, एमाले, माओवादी, संघीय समाजवादी फोरम, लिम्बुवानलगायत साना दलले समेत तमोरलाई प्रमुखता दिएका छन् ।

तेह्रथुमको म्याङलुङ नगरपालिकाको ओख्रे र पाँचथरको कुम्मायक गाउँपालिकाको स्यावरुम्बास्थित लुम्बुवाघाटमा दुई सय मिटर अग्लो उच्चबाँध निर्माण गरी विद्युत् उत्पादन हुनेछ । सन् १९८५ मार्चमा जापानी संस्था जाइकाले ‘मास्टर प्लान स्टडी अन कोसी रिभर वाटर रिसोर्सेस डेभ्लपमेन्ट प्रोजेक्ट’ अन्तर्गत पहिलोपटक तमोर आयोजना निर्माणका लागि अध्ययन गरी प्रस्ताव पेस गरेको थियो ।

विद्युत् प्राधिकरणको प्रारम्भिक अध्ययन प्रतिवेदनले भौगोलिक स्थिति, सामाजिक प्रभाव, वातावरणीय अनुकूलता, प्राविधिक र आर्थिक हिसाबले तमोर उच्च बाँध जलविद्युत् आयोजना उपयुक्त हुने देखाएको छ ।

प्रकाशित : मंसिर ७, २०७४ ०९:१५
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

वाम मतदाता तान्न कांग्रेस तल्लीन

काशीराम डाँगी

रोल्पा — कांग्रेसका पूर्वसांसद सुरेन्द्र हमाललाई पार्टीको चुनावी गतिविधिमा वृद्धि गराउने रणनीति बनाउनमै भ्याइनभ्याइ छ । कसलाई कहाँ र कसरी खटाउने भन्नेमै उनी लागिपरेका छन् । महिना दिनदेखि यसै काममा लाग्दै आएको उनले बताए ।



चुनावी अभियान लिएर नियमित गाउँ घुमघाम र कार्यकर्ता भेटघाटमा व्यस्त रहँदै आएका उनी केन्द्रीय तहको नेतृत्वसमेत समन्वय गर्छन् । मंसिर १० मा हुने पहिलो चरणको निर्वाचनका लागि आफ्नै पार्टीका उम्मेदवारलाई जिताउन उनी उत्साहित भएरै अभियानमा जुटेका छन् ।

रोल्पामा कांग्रेसका संस्थापक सभापति हमाल विगतमा दुईपटक सांसद बनिसकेका हुन् । ०५१ र ०५६ मा भएका संंसदीय निर्वाचनमा उनी रोल्पाबाट निर्वाचित भएका थिए । पटक/पटक सहायक मन्त्री र राज्यमन्त्री भइसकेका उनी निकै पछि पार्टी सभापति जिताउन निर्वाचनमा खटिएका छन् । प्रतिनिधिसभाका लागि रोल्पाबाट पार्टी सभापति अमरसिंह पुनलाई उम्मेदवार बनाएपछि बिनाहिच्किचाहट हमाल प्रचार अभियानमा जुटेका हुन् । ‘यसपटक कांग्रेसको पालो हो भन्ने नारा लिएर हामी मतदातामाझ पुगेका छौं । र, सफलता मिल्ने आशामा पनि छौं,’ हमालले भने ।

वाम तालमेलपछि रोल्पामा गठबन्धनले तीव्र रूपमा चुनावी गतिविधि बढाएपछि पूर्वसांसद हमालसहितको जिल्ला नेतृत्व चुनावी अभियानमा छ । प्राय: सबै गाउँपालिकास्तरीय सभामा पुगेका हमालले भने, ‘०४८ मा जस्तै सबै वाम एक ठाम भन्ने नारा एमाले र माओवादी एकातिर भए पनि हामी हाम्रो जित सुनिश्चित गर्न कस्सिएर लागेका छौं ।’ उनले पार्टीले यसपटकको निर्वाचनमा ‘अहिले कांग्रेसको पालो’ भन्ने नारा अघि सारेको र त्यसैका लागि कार्यकर्ता परिचालन गरिएको बताए । कांग्रेसले लोकतन्त्रलाई जोगाउन वाम गठबन्धनलाई पछि पार्दै आफ्नो जित गराउनसमेत मतदातालाई आग्रह गरेको छ ।

वाम तालमेलपछि माओवादी केन्द्रका नेता एवं पूर्वअर्थमन्त्री वर्षमान पुनलाई साझा उम्मेदवार बनाइएको छ । कांग्रेसले उनीसँग प्रतिस्पर्धामा जिल्ला सभापति एवं सिंचाइ राज्यमन्त्री अमरसिंह पुनलाई अघि सारेको हो । हमालका अनुसार १० वर्षे सशस्त्र द्वन्द्वमा हतियारसहित ‘युद्ध’ मा होमिएको माओवादीलाई कांग्रेसले नै शान्ति प्रक्रियामार्फत निशस्त्र बनाएकाले द्वन्द्वको घाउ पुर्न पनि अब नेतृत्व लिने निष्कर्षसाथ आफूहरू चुनावमा खटेको बताए ।

द्वन्द्वका बेला प्राय: राजधानीमै बसेका हमाल शान्ति प्रक्रियापछि भने रोल्पामा आए । ‘म आफ्नो जिल्लामै बस्न चाहन्छु,’ हमालले भने, ‘यो मेरो जन्मभूमि मात्र होइन, मलाई माया गर्ने कार्यकर्ता र जनता बस्ने ठाउँ हो ।’ उनीसँगै चुनावी अभियान सफल पार्न कांग्रेस सभापति तथा प्रतिनिधिसभा उम्मेदवार पुनलाई पूर्वसांसद लेखनाथ आचार्य, पूर्वसहायक मन्त्री भीमकुमारी पुन, पार्टी पूर्वसभापतिहरू कृष्णबहादुर घर्तीमगर र माधव आचार्यले समेत साथ दिएका छन् ।

कांग्रेस उम्मेदवार पुन रोल्पाको दुर्गम गाउँ राँक निवासी हुन् । ‘म २५ वर्षसम्म निर्माण व्यवसायमा लागेँँ । अहिले भने त्यो छोडेर पूर्णकालीन राजनीतिमा आएको छु,’ सिंचाइ राज्यमन्त्री पुनले भने, ‘कांग्रेस नेतृत्वले जिते रोल्पालगायत हजारौं द्वन्द्वपीडितलाई न्यायको अनुभूति दिलाउनु छ । म त्यही काम गर्छु ।’

उनीसँग माओवादी पूर्वलडाकुका कमान्डर तथा पूर्वअर्थमन्त्री वर्षमान चुनावी मैदानमा छन् । वर्षमान वाम गठबन्धनका साझा उम्मेदवार हुन् । उनीसँग प्रतिस्पर्धी चुनाव बनाउन कांग्रेस अगुवाले साथ दिएपछि रौनकतामा थप रोचकता देखिने निश्चित छ । कांग्रेसले प्रदेशसभामा जिल्लाका नेताहरू शेरबहादुर महरा र खगेन्द्र हमाललाई उम्मेदवार बनाएको छ ।

मतदाता फुटाउने रणनीति
माओवादीपछि रोल्पामा दोस्रो ठूलो शक्ति मानिएको कांग्रेसले चुनावमा जित हासिल गर्न वाम मतदातालाई आकर्षित गर्ने भिन्नै रणनीति अपनाएको छ । ‘माथिबाट वाम गठबन्धन भएको एकोहोरो निर्देशन दिए पनि स्थानीय तहमा मतदाता एकढिक्का भएका छैनन् । वाम गबठन्धनप्रति असन्तुष्टले हामीलाई नै मत दिनेछन् ।’ प्रदेशसभाका लागि रोल्पाबाट समानुपातिक उम्मेदवार नेविसंघका पूर्वमहामन्त्री मनोजमणि आचार्य भन्छन्, ‘वाम मतदाता रुष्ट देखियो, तिनको मत हामीलाई आउनेमा आशावादी छौं ।’

हमालले पनि एमाले र माओवादी कार्यकर्ताबीच ‘मनमुटाव’ रहेको दाबी गरे । ‘हिजो युद्धका बेला कुटाइ खाएका एमाले कार्यकर्ताले कसरी भोट देलान् ? त्यसैले हामीलाई नै मत आउने देखिएको छ,’ हमालले भने । उनका अनुसार वाम तालमेल गरी रोल्पामा उम्मेदार छान्दा एमालेलाई पूर्ण रूपमा ‘बाइपास’ गरिएकाले उनीहरूलाई कांग्रेसतर्फ आकर्षित गर्न सजिलो भएको छ । उनले भने, ‘जिल्लामै तेस्रो ठूलो शक्ति एमालेलाई प्रतिनिधि र प्रदेशसभामै उम्मेदवार नदिएकाले एमालेको ठूलो तप्का असन्तुष्ट छ ।’

धनराज रोल्पा आए
मगरको बाक्लो बसोबास रहेको रोल्पामा कांग्रेसले विपक्षी मतदातालाई तान्न अर्को उपायसमेत अपनाएको छ । कांग्रेसले पूर्वसांसद तथा केन्द्रीय सदस्य धनराज गुरुङलाई गाउँगाउँ पुर्‍याएर वक्तामा रूपमा उभ्यायो । जातीय राज्यको विपक्षमा धारणा राख्दै आएका गुरुङलाई रोल्पामा बोलाएर कांग्रेसले एमाले र माओवादीका कतिपय मतदातालाई प्रभावित पार्न खोजेको स्पष्ट छ ।

प्रकाशित : मंसिर ७, २०७४ ०९:१५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT