मयुरधाप औद्योगिक क्षेत्रमा तारबार

प्रताप विष्ट

हेटौंडा — सरकारले मुलुकमा नै रोजगारी सिर्जना गर्ने उद्देश्यले तीन नम्बर प्रदेशको हेटौंडा उपमहानगरपालिका १४ को मयुरधापमा स्थापना गर्न लागेको नयाँ औद्योगिक क्षेत्रको जमिनमा तारबार र डीपीआर गर्ने कार्य अन्तिम चरणमा पुगेको छ ।


सरकारले नयाँ औद्योगिक क्षेत्रको जमिन अतिक्रमण र उत्खनन रोक्न तारबार लगाएको हो । करिब २ सय १० बिघा जमिनमा तारबार लगाउने कार्य अन्तिम चरणमा पुगेको हेटौंडा औद्योगिक क्षेत्र व्यवस्थापन लिमिटेडका प्रबन्धक नेपालभूषण वैद्यले बताए । ‘७५ प्रतिशत जमिनमा तारबार लगाउने कार्य सम्पन्न भइसकेको छ, २५ प्रतिशत जमिनमा मात्र तारबार लगाउन बाँकी छ,’ उनले भने । जेभी जाभा निर्माण कम्पनीले सिमेन्टको पोलसहित काँडेतार लगाउन ४९ लाखमा रुपैयाँमा ठेक्का लिएको थियो । गत साउन महिनादेखि तारबार लगाउने कार्य सुरु गरिएको थियो । कम्पनीले बिहीबारसम्म १ हजार ७ सयवटा पोल गाडेर काँडेतार तानिसकेको छ । ‘मंसिर महिनाभित्र तारबारको काम सकिन्छ,’ कम्पनीका सञ्चालक डीबी राउतले भने । 
उक्त नयाँ औद्योगिक क्षेत्रको तारबार मात्र होइन डीपीआरको काम पनि अन्तिम चरणमा पुगिसकेको छ । नेपाल औद्योगिक क्षेत्र व्यवस्थापन लिमिटेडले डीपीआरको काम गर्न सीआरएस, जर्सा र ईसीएन कम्पनीलाई दिएको थियो । ‘डीपीआर गर्न जिम्मा दिएको कम्पनीले काम अन्तिम चरणमा पुर्‍याइसकेको जानकारी दिएको छ,’ नेपाल औद्योगिक क्षेत्र व्यवस्थापन लिमिटेडका योजना तथा विकास विभागका निर्देशक सञ्जय मानन्धरले भने, ‘मयुरधाप औद्योगिक क्षेत्रको डीपीआरसँगसँगै तारबारको काम पनि सकिन्छ ।’ २ सय १० बिघा जमिनको जग्गाधनी पुर्जा औद्योगिक क्षेत्र व्यवस्थापन लिमिटेडलाई औद्योगिक क्षेत्र स्थापनाका लागि यसअघि लालपुर्जा उपलब्ध गराइसकेको छ । मयुरधापको उक्त ऐलानी जमिन औद्योगिक क्षेत्र व्यवस्थापन लिमिटेडको स्वामित्वमा गराउन मन्त्रिपरिषद् बैठकले निर्णय गरेको थियो । 
उद्योग मन्त्रालयले औद्योगिक क्षेत्र व्यवस्थापन लिमिटेडलाई प्रदेशहरूमा स्थापना गर्ने नयाँ औद्योगिक क्षेत्रको डीपीआर तयार गर्न ४५ करोड रुपैयाँ विनियोजन गरेको थियो । नयाँ औद्योगिक क्षेत्रको अध्ययन प्रतिवेदन र पूर्वाधार निर्माणका कार्यहरू गर्न कम्तीमा २ वर्ष लाग्न सक्छ,’ प्रबन्धक वैद्यले भने । उक्त नयाँ औद्योगिक क्षेत्रमा सयवटा उद्योग स्थापना हुन सक्छन् । 
‘पूर्वमा मयुरधापको बस्ती, पश्चिममा कालापानी, उत्तरमा १६ नम्बर वडा र दक्षिणमा उत्तरपानी पर्ने उक्त चार किल्लाभित्र रहेको चुरे खहरेको उकास जमिनमा नयाँ औद्योगिक क्षेत्र स्थापना गर्न लागिएको हो । वर्षौं अगाडिसम्म त्यही जमिन भएर चुरेको खहरे बग्ने गरेको थियो । अहिले धार बदलेर खहरे अन्यत्रबाट बगेकाले उक्त जमिन सुरक्षित रहेको हो । बुटयानहरूले ढाकेको उक्त जमिनमा ठूला रूख छैनन् । चुरेको खहरेको डर पनि छैन । खाली रहेको उक्त जग्गा समथर पनि रहेको छ । राजमार्गसँग जोड्न सडक पुर्‍याउन पनि समस्या नहुने र बिजुली पनि सहज ढंगले पुर्‍याउन सकिने भएकाले औद्योगिक क्षेत्र स्थापना गर्न उपयुक्त थलो रहेको उद्योग संघ मकवानपुरका अध्यक्ष नवराज अर्यालले भने, ‘अनुत्पादक जग्गा उपयोगमा पनि आउने, औद्योगिक क्षेत्रलाई आवश्यक पर्ने पूर्वाधारहरू उक्त स्थानमा निर्माण गर्न सहज हुन्छ ।’
हेटौंडा औद्योगिक क्षेत्र नजिक नै रहेकाले पनि उक्त स्थानमा औद्योगिक क्षेत्र स्थापना गर्न सहज हुने औद्योगिक क्षेत्र व्यवस्थापन लिमिटेडका प्रबन्धक वैद्यले भने । ३ नम्बर प्रदेशको राजधानी पनि हेटौंडा बन्ने सुनिश्चित बन्दै गएकाले प्रदेशस्तरीय औद्योगिक क्षेत्र स्थापना हुँदा झन् विकासको गति अगाडि बढ्ने यहाँका बासिन्दाहरूले अपेक्षा गरेका छन् । 
सरकारले उक्त स्थानमा औद्योगिक क्षेत्र स्थापना गर्न लागेकाले यस क्षेत्रका बासिन्दाहरू हर्षित भएका छन् । उद्योग स्थापना भएपछि यस वरिपरिका बस्ती चुरियामाई र पदमपोखरीको विकास हुनुको साथै स्थानीयवासीले सहज ढंगले रोजगारी पाउने आशा पनि लिएका छन् । हेटौंडा औद्योगिक क्षेत्रमा जमिनको अभावले उद्योग स्थापना गर्न नपाएका लगानीकर्ताहरू मयुरधापमा स्थापना हुने औद्योगिक क्षेत्रमा जमिन लिएर उद्योग खोल्ने सोचमा पनि छन् । सरकारले औद्योगिक क्षेत्रको दुई वर्षभित्र पूर्वाधार निर्माण गरेर सञ्चालनमा ल्याउने जनाएको छ । 
अमेरिकी सरकारको सहयोगमा २०२० सालमा २ सय १२ बिघा जमिनमा हेटौंडा औद्योगिक क्षेत्र स्थापना गरेको थियो । ५४ वर्षपछि हेटौंडा औद्योगिक क्षेत्र नजिककै २ सय १० बिघा जमिनमा औद्योगिक क्षेत्र स्थापना गर्न लागेका हो । 
मयुरधापमा स्थापना हुने औद्योगिक क्षेत्रले हेटौंडाको महत्त्व अझ बढाउने मकवानपुर उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष राजकुमार न्यौपानेले बताए । ‘उक्त स्थानमा औद्योगिक क्षेत्र स्थापना गर्न मकवानपुर उद्योग वाणिज्य संघलगायत यहाँका उद्योगी र व्यवसायीहरूले सहयोग गर्नेछन्,’ उनले भने ।

 

प्रकाशित : मंसिर १०, २०७४ ०८:३५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

साँघुरो भो विमानस्थल

जनक नेपाल, प्रकाश अधिकारी

सुर्खेत — प्रतिनिधिसभा तथा प्रदेशसभा निर्वाचनका लागि प्रदेश ६ को सुरक्षा बैठक कात्तिक २८ गते प्रदेश ५ को नेपालगन्जमा गरियो । निर्वाचन आयोगले मतदाता शिक्षासम्बन्धी अनुशिक्षण पनि नेपालगन्जमै भए ।

साँघुरो विमानस्थलले ठूला जहाजको अवतरण कठिन भएपछि सुर्खेत–काठमाडौं सीधा हवाई सम्पर्क हुन सकेको छैन । त्यसैले प्रदेश ६ को प्रस्तावित राजधानी सुर्खेतले नेपालगन्ज विमानस्थलको भर पर्नुपरेको छ ।
साँघुरो विमानस्थलका कारण ठूला जहाजको उडान हुँदैन । त्यसैले सुर्खेत विमानस्थलबाट हेलिकप्टर, सिंगल इन्जिन र टवनअटर जहाजको मात्र उडान भइरहेका छन् । काठमाडांै जाने–आउने यात्रु नेपालगन्जबाट उड्न बाध्य छन् । प्रदेशका पहाडी तथा हिमाली जिल्लामा हवाई सेवा विस्तारमा पनि साँघुरो विमानस्थल बाधक बनेको छ ।
पर्याप्त धावनमार्ग अभावका कारण सुर्खेत विमानस्थलले उड्डयन सेवा दिन नसकेको हो । विमानस्थलमा उडान तथा अवतरणमा भौगोलिक रोकावट (एप्रोच प्याटर्न) ले कर्णाली क्षेत्रका जिल्लामा समेत नियमित उडानसमेत प्रभावित हुने गरेको छ । त्यसैले अधिकांश सिंगल इन्जिन जहाजले मात्र सुर्खेत–कर्णाली हवाई सम्पर्क जोडेका छन् । 
विमानस्थल वरिपरि नजिकै अग्ला डाँडाकाँडाका कारण ठूला जहाज अवतरणमा समस्या छ । विमानस्थलको उत्तर–दक्षिण रनवेका कारण विमानलाई उडान र अवतरणमा कठिनाइ भएको सुर्खेत नागरिक उड्डयन कार्यालय प्रमुख विनोद पन्तले बताए । विमानस्थल नजिकका धुलियाबिट, चनौटे, गाग्रेताल र नेवारका डाँडाकाँडाले उडान तथा अवतरणमा अवरोध पुर्‍याएको उल्लेख गर्दै उनले भने, ‘अग्लाअग्ला पहाडले ठूला जहाजलाई उडानमा प्राविधिक समस्या भयो । एप्रोच 
प्याटर्नका कारण धावनमार्ग बढाउनसमेत नसकिने स्थिति छ ।’
विमानस्थलको धावनमार्ग उत्तर दक्षिण दिशामा हुँदा विस्तार गर्न कठिनाइ भएको हो । अहिले धावनमार्गको लम्बाइ १ हजार २ सय ५५ र चौडाइ ३० मिटर छ । पर्याप्त धावनमार्ग नहुँदा ठूला विमान कम्पनीले सुर्खेत–काठमाडौं उडान भर्न नसकेका हुन् । नागरिक उड्डयन कार्यालयले ठूला जहाज ल्याउन निजी वायु सेवा कम्पनीलाई पत्राचार गरेको थियो । आग्रहअनुसार, बुद्ध एअरले ०७० सालमा १८ सिटे जहाजबाट साताको तीन दिन सुर्खेत–काठमाडौं उडान भरेको पनि हो । तर, रनवेको समस्या देखाउँदै उसले आठ महिनामै सेवा बन्द गर्‍यो । बुद्ध एअरका ४२ सिटे र यतीको २९ सिटे जहाजले पनि रनवे र अवतरणकै समस्या देखाएर नमानेको पन्त बताउँछन् ।
यात्रुबाहक हवाई सेवा कम भएपछि सुर्खेत कार्गो बेस विमानस्थल बन्न पुगेको छ । सिम्रिक, काष्ठमण्डप, गोमा, मकालु, तारा, सीता एअरले सुर्खेत विमानस्थलबाट कर्णालीका लागि उडान भर्दै आएका छन् । विमानस्थल समस्याकै कारण यस प्रदेशको प्रशासनिक सेवा र पर्यटन व्यवसाय धरापमा परेको व्यवसायीको गुनासो छ । नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघका प्रदेश अध्यक्ष पदमबहादुर शाही एअरपोर्टका लागि अर्को बेग्लै प्रदेशमा भर पर्नुपरेको बताउँछन् । ‘राम्रो विमानस्थल नहुँदा सुर्खेत र प्रदेश ६ कै विकासमा धक्का लागेको छ,’ पर्यटन व्यवसायी समेत रहेका उनले भने, ‘एअरपोर्टले विकासको ढोका खुल्छ । अब बन्ने प्रदेश सरकारको पहिलो प्राथमिकता एअरपोर्ट बन्नुपर्छ । यो प्रदेशको पर्यटन प्रवद्र्धन र तीव्र आर्थिक वृद्धिका लागि विमानस्थल पहिलो आवश्यकता भएको उनी बताउँछन् ।’
सुर्खेतमा क्षेत्रीयस्तरको विमानस्थल बन्न सके मानसरोवर जाने यात्रुको गेटवे बनाउन सकिने पर्यटन व्यवसायीको धारणा छ । सुर्खेतबाट काठमाडौं हवाई सेवा नियमित नहुँदा कर्णाली क्षेत्र, सुर्खेत, जाजरकोट र दैलेखका यात्रुहरू नेपालगन्ज विमानस्थलको भर पर्नुपर्ने बाध्यता छ । 
खेतको लोभले रोकिएको विस्तार 
राजा वीरेन्द्रले ०३८ सालमा सुर्खेत भ्रमण गर्ने क्रममा तत्कालीन राष्ट्रिय पञ्चायत सदस्यद्वय अमरबहादुर शाही र भुपेन्द्र शाहले विमानस्थल विस्तार गरी अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको बनाउन माग गरेका थिए । सुर्खेत उपत्यकाबाट मोहित बनेका वीरेन्द्र राजी भइसकेका थिए । तर, भेटघाटका क्रममा धेरैले उब्जनी हुने जग्गा मानेर विमानस्थल विस्तार गरे खाद्य संकट पर्ने भन्दै बिन्ती चढाए । ‘धेरैले जग्गा नमास्न बिन्ती चढाएपछि राजा वीरेन्द्रले जनचाहना अनुसार चल्नुपर्छ भने’ तत्कालीन नगरपञ्चायतका प्रधानपञ्च मानबहादुर खडका सम्झिन्छन, ‘विरोध नभएको भए उही बेला विमानस्थल विस्तार हुन्थ्यो । खेतको माया गर्दा विकास रोकियो ।’
अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको तयारी
वीरेन्द्रनगर विमानस्थल साँघुरो भई ठूला जहाजका लागि प्रयोगविहीन बनेपछि पूर्वी सुर्खेतको मदानेचौरलाई अन्तर्राष्ट्रियस्तरको क्षेत्रीय विमानस्थल निर्माण गरिने भएको छ । गत आर्थिक वर्षमा भूगर्भविद्हरूका साथै तीन वटा कन्सल्टेन्सीले टेक इन्जिनियरिङ, इन्जिनियरिङ एन्ड एजुकेसनल सर्भिसेस प्रालि र ओनट एन्ड आर्किटेकले सर्भे गरिसकेका छन् । संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयद्वारा गठित अध्ययन टोलीले पनि मदानेचौरमा विमानस्थल निर्माण गर्न सकिने प्रतिवेदन पेस गरेको थियो । विमानस्थल निर्माणमा करिब सात अर्ब रुपैयाँ लागत लाग्ने अनुमान टोलीको अनुमान छ । 
उक्त स्थानमा लम्बाइ १२ किमि र चौडाइ ४ किमि रहेको क्षेत्रफल छ । तर, विमानस्थल निर्माणका लागि १ हजार ६ सय मिटर लम्बाइ र ६ सय मिटर चौडाइ भए पुग्छ । नागरिक उड्डयन प्राधिकरणले दोस्रो चरणको सर्भेसमेत गरिसकेको छ । 

 

प्रकाशित : मंसिर १०, २०७४ ०८:३५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्