नयाँ व्यवस्थापनमा विराटनगर जुट मिल सञ्चालन

सिसि क्यामेराको निगरानीमा मिल सञ्चालन
देवनारायण साह

मोरङ — मुलुकको पहिलो उद्योग विराटनगर जुट मिल्स आइतवारबाट नयाँ व्यवस्थापनका साथ सञ्चालन भएको छ । मिल्सका सञ्चालक सदस्य ८४ बर्षीय मुकुन्दप्रसाद नेपालले विधिवत् रुपमा पूजा गरेर सञ्चालन गरे । २०७२ भदौ १९ गतेदेखि मिल्स पूर्ण रुपमा बन्द रहेको थियो ।

यसअघि सरकारको ऋणमा सञ्चालन हुँदै आएको मिल्स यसपटक नयाँ व्यवस्थापनले आफै सञ्चालन गरेको विराटनगर जुट मिल्सका प्रबन्ध निर्देशक निलहरि काफ्लेले बताए । ‘विराटनगर जुट मिल्समा रहेको दुई वटा नयाँ र पुराना मिल्समध्ये पहिलो चरणमा हामीले मुलुकको पहिलो उद्योग पूरानो मिल्सलाई सञ्चालनमा ल्याएका छौं,’ उनले भने, ‘अहिले ३ करोडको लागतमा एउटा मिल्स सञ्चालन भएको छ र थप २ करोड पुंजीको व्यबस्थापन गरेर पुस महिनादेखि दुबै मिल्स पूर्णरुपमा सञ्चालनको तयारीमा छौं ।’ उनले अहिले दैनिक ५/६ टन उत्पादन गर्ने गरि मिल्स सञ्चालन गरिएको तर मंसिर महिनापछि पूर्ण क्षमता २० टन दैनिक उत्पादन हुने गरि सञ्चालन गर्ने तयारी रहेको बताए । अहिले ८५ जनाले आइतवारबाट मिल्समा रोजगारी पाए भने मंसिरपछि १ हजारले पाउने उनी भन्छन् । 

नयाँ व्यबस्थापनले मिल्सलाई पूर्ण रुपमा आईपी सिस्टमको सीसी क्यामराको निगरानीमा राखेर सञ्चालन गरिएको उनले सुनाए । ‘अहिलेको स्मार्ट प्रविधिको युगमा कही कसैलालाई गल्ती गर्न नदिन प्रबिधि उपयोगमा ल्याएका छौं,’ उनले भने, ‘अब विद्युतीय हाजिरी र स्मार्ट गेटको थप व्यवस्थापनमा हामी जुटेका छौं ।’

आफ्नो अनुकुल सञ्चालन गर्न सरकारको सेयर घटाइयो

मिल्समा जुटको सुतली र बोरा मात्रै उत्पादन हुन्छ । ‘जुटको झोला, कपडालगायतको सामग्री उत्पादन गर्न नयाँ प्लाण्ट ल्याउने समेत तयारी गरेका छौं,’ उनले भने, ‘यसको लागि बित्तीय बिशलेषणसहितको योजना तयार भइसकेको छ ।’

२०७२ साल पुस २१ गतेदेखि कम्पनी ऐन अनुसार मिल्सले नयाँ ब्यबस्थापन पाएको छ । नयाँ व्यबस्थापनले आफ्नो अनुकुल मिल्स सञ्चालनका लागि सरकारको सेयर घटाएर ३३ प्रतिशतमा पुर्‍याएको छ । ‘नयाँ व्यवस्थापनले जारी पुँजी बृद्धिका लागि २०७४ बैसाखमा ७, ८ र ९ गते राष्ट्रिय दैनिकमा विज्ञापन प्रकाशित गरि २५ हजार कित्ता सेयर बिक्री गरे,’ उनले भने, ‘प्रति कित्ता १ सय ६० रुपैयाँको दरमा बिक्री हुँदा ४० लाख पुंजी बृद्धि भएको छ ।’ मिल्सको कूल ९३ हजार ७ सय ५० कित्ता सेयरमध्ये सरकारको ३१ हजार २३ र सर्वसाधारणको ६२ हजार ७ सय २७ कित्ता सेयर रहेको छ । 

यसअघि मिल्स सञ्चालनका लागिा सरकारबाट पटक पटक गरि ल्याएको १ सय १३ करोड ऋण तिर्न बाँकी रहेको उनले सुनाए । 

आर्थिक समस्याका कारण सञ्चालनमा कठिनाई भएपछि सरकार तथा तत्कालिन व्यबस्थापनले भाडामा मिल्स सञ्चालनका लागि भारतीय विलसम इन्टरनेसनल कम्पनीलाई जिम्मा लगाएको थियो । उक्त कम्पनीले ६ महिना परीक्षण अवधि भन्दै र ११ महिना १८ दिन भाडामा सञ्चालन गरेर २०७४ भदौ १९ गतेदेखि बन्द गरेको थियो । 

प्रबन्ध निर्देशक काफ्लेले मिल्सको क्वाटर सशस्त्र प्रहरीले कब्जा गरेर बसिरहेकोले केही समस्या भइरहेको बताए । ‘मिल्सको कूल सय वटा क्वाटरमा २०६३ सालदेखि सीमा सुरक्षा कार्यालय मोरङ र राजश्व तथा भन्सार गस्ति गुल्म बसिरहेको छ,’ उनले भने, ‘२ बर्षदेखि सशसत्र प्रहरी कार्यालयहरुको व्यवस्थापनका लागि सरकारलाई आग्रह गर्दै आएपनि केही हुन सकेको छैन ।’ सशस्त्र प्रहरी कि त हट्नु पर्‍यो कि त भाडा तिर्नु पर्ने सञ्चालकको भनाई रहेको प्रबन्धक काफ्लेले भन्छन् । 

प्रबन्ध निर्देशक काफ्लेले सरकारी स्वामित्वको उद्योगहरु भृकुटी कागज, बुटवल धागो, गोरखकाली रबरलगायतको उद्योग पूर्ण रुपमा असफल भएकोले जुट मिल्सलाई कम्पनी ऐन अन्तर्गत व्यवस्थापन भएको सुनाए । सरकारको १९ प्रतिशतमात्रै लगानी रहेको साल्ट ट्रेडिङ अर्बौं नाफामा भए जस्तै अब विराटनगर जुट मिल्सलाई पनि नाफामा लगेर सरकारको ऋण तिर्ने उनी बताउँछन् । 

उनले विराटनगर जुट मिल्सलाई सञ्चालन हुन नदिन २०६५ सालदेखि यहाँका केही संभ्रान्त वर्गका समूहले ३० करोड खर्च गरेको दावी गरे । 

प्रकाशित : मंसिर १०, २०७४ १५:११
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

‘जिम्बाब्वेमा ३७ बर्ष अघिकै खुशियाली छायो’

जनतालाई भुल्दै पारिवारिक मोहमा पर्दाको उदाहरण हो जिम्बाब्वेको घटना : राष्ट्रसंघीय संयोजक पराजुली
चन्द्रशेखर अधिकारी

काठमाडौं — जिम्बाब्वेमा ३७ वर्षपछि फेरी उस्तै प्रकारको राजनीतिक खुशियाली फर्केको छ । ३७ बर्षअघि रोबर्ट मुगावे सत्तामा पुग्दा जुन खुशी र उत्साह थियो अहिले मुगावे सत्ताच्युत भएर नयाँ राष्ट्रपतिमा एमरसन मनाङगाग्वा उदाउँदा पनि उस्तै खुशी र उत्साह छाएको त्यहाँका संचारमाध्यमहरुले जनाएका छन् ।

जिम्बावेका लागि राष्ट्रसंघका आवासीय स्थायी संयोजक तथा राष्ट्रसंघिय विकास कार्यक्रमका स्थायी प्रतिनिधि विश्व पराजुलीले पनि जनताको खुशीले जिम्बाब्वे नयाँ लोकतान्त्रिक युगमा प्रवेश गरेको देखिएको बताए ।

‘जिम्बावेमा एक प्रकारको अनौठौ खुशी छाएको छ । मुलुक विकासको पाइलामा अघि बढ्ने आशा जनतामा देखिएको छ । मुगावेको राजिनामापछि नै जनता सडकमा उत्रेर खुशीयाली मनाएका थिए,’ कान्तिपुरसँग टेलिफोनमा पराजुलीले भने, ‘शुक्रबार सम्पन्न नयाँ राष्ट्रपति मनाङगाग्वाको शपथग्रहण कार्यक्रममा पनि सबै उत्साहित देखिए । त्यहाँ सत्ताच्युत हुन बाध्य मुगावेको उपस्थिति नभएपनि वर्तमान सरकारले उनको र परिवारको सुरक्षाको भने ग्यारेन्टी गरेको छ । तर, खुम्चिएका जनता कसरी स्वस्फूर्त हुन्छ भन्ने उदाहारण पनि बनेको छ जिम्बाबेको खुशीयाली ।’

दबाव मुलुक एक पक्षीय शासन चलाएका रोबर्ट मुगावेले राजनीतिक दलभन्दा पनि बढि पारिवारीक हुन खोज्दा नेतृत्वबाट बिदा हुन परेको उनको बुझाई छ । आरम्भमा निकै सम्मानित मुगावे सत्ताको मोह र शक्ति दुरुपयोगका साथै आफन्तको चंगुलमा परेर यो अवस्थामा आएको अनुमान गर्न सकिने  उनले बताए । यो प्रकारको राजनीतिक मोह राख्नेले जनताको बललाई ख्याल गर्न पर्ने पराजुलीको सुझाव छ । अल्पविकसित मुलुकका नेताहरु अर्थोपार्जन र आफन्त मोहमा पर्दै आफ्नो धरातल विर्सदा उकुसमुकुस भएका जनता कार्यकर्ता उल्टिता नतिजा अर्कै आउने बुझ्न जरुरी रहेको पनि पराजुलीले बताए ।

जनता र सेनाको दबावमा राजीनामा दिन बाध्य मुगावे पछिल्लो समय पत्निलाई सत्तामा ल्याउन कस्सिएर लागेका थिए । त्यही नै उनको शासनको अन्त्यको एक ठूलो बज्र बन्न पुग्यो, पराजुलीले सुनाए । उनको सत्तामा बस्ने र पत्नीलाई उत्तराधिकारी बनाउने शैली असफल भएपछि अफ्रिकी महादेशका निरंकुश र निरंकुश हुन खोज्नेहरुलाई समेत सवक भएको भन्दै पराजुलीले सुनाए, ‘यसको असर प्राय: अफ्रिकाको शासकहरुमा पर्छ नै । जुन  कुरा संचारमाध्यमहरुमा आउन थालेको छ । संचारमाध्यमहरु यस्तो विषयमा बढि नै सचेत बनेका छन ।’

सन १९८२ देखि नै अफ्रिकाको विभिन्न मुलुकमा काम गर्दै आएका पराजुली अहिले राष्ट्रपति निवास भन्दा तीन सय मिटर नजिकै बस्छन् । पूर्व राष्ट्रपति र वर्तमान राष्ट्रपतिसँग बाक्लै भेटघाट गर्ने विदेशी ब्यक्ति मध्येका पराजुलीले भने, ‘मुगावेको शुरुवाती केही बर्ष मुलुकको विकासको लागि उत्कृष्ठ नै रह्यो । तर पछि आफै शासक बन्न खोज्दा उनको यो हालत बन्यो । तत्कालिन अवस्थामा उनलाई जिम्बावेका नेल्सन मण्डेलाको रुपमा हेरिन्थ्यो ।’ 

नवनियुक्त राष्ट्रपति एमरसन मनाङगाग्वाले पूर्व राष्ट्रपति मुगावेसँग लामो सहकार्य गरेका छन् ।  उनले मुगावेलाई राष्ट्रनिर्माणमा ठूलो योगदान दिएको सपथ ग्रहणमा नै बताउदै भने, ‘ हाम्रा गुरु र मित्र मुगावेले शुरुवाती एक/डेढ दशक मुलुकको विकासमा लगाएको योगदानलाई भुल्न हुँदैन । हामीले आजदेखि देशलाई आश्चर्यजनक पूर्ण लोकतान्त्रिक मुलुक बनाउन सुरु गरेका छौं ।’ अन्तराष्ट्रिय सहायता र रोजगारी नै प्रमुख आवश्यकता रहेको पनि उनले बताए । उनी शपथ लिन दक्षिण अफ्रिकाबाट जिम्बावे आएका थिए । 

राजधानी हरारेस्थित खचाखच भरिएको रंगशालामा ६० हजार भन्दा बढि समर्थकहरूका बीचमा मनाङगाग्वाको धारणा उद्धृत गर्दै पराजुलीले भने, ‘विदेशी लगानीलाई प्रोत्साहन दिनेछौ । समयमा निर्वाचन गर्दै राजनीतिक स्थायित्व गर्दै आर्थिक अवस्था सुधारमा अघि बढ्नेछौं ।’  उनले यसो भनिरहँदा जनताको समर्थन पनि पाइरहेको बताए । अल्पसंख्यक गोराको स्वामित्वमा रहेका जमिन खोस्ने मुगावेको विवादास्पद नीति आफुले नउल्ट्याउने जानकारी उनले दिए । 

धेरैको अनुमान त्यो उल्टिन्छ भन्ने थियो । तर, पुराना मालिकलाई क्षतिपूर्ति दिने बताएको पराजुलीले सुनाए । भूमिसुधारको यो विषय त्यहाँको पछिल्लो र निकै विवादस्पद मध्येको एक हो । नयाँ जग्गावालाले त्यहाँ खेती गर्न सक्ने भन्दै त्यसमा ढुक्क हुन समर्थकलाई उनले आग्रह गर्दै अव यो समस्या नहुने बताएका थिए ।

उक्त शपथग्रहण कार्यक्रममा बोत्सवना, मोजाम्बिक र जाम्भियाका राष्ट्रपतिहरु तथा नामिभियाको उपराष्ट्रपति सहभागी भएको पराजुलीले बताए । सबैले उनको सर्थन गर्दै शान्तिपूर्ण भएको यो प्रक्रियाको प्रशंसा गरेका थिए । ७५ बर्षीय मनाङगाग्वा १० बर्ष जेल जीवन विताएका र ३७ बर्ष शासन, दल, संसदीय पदमा रहेर खारिएर यहाँसम्म आइपुगेका अनुभवी नेता हुन् । उनले सफलता पूर्वक लोकतान्त्रिक तवरले निर्वाचन गराएर आफु अघि बढ्ने विश्वास ब्यक्त गरेको पराजुलीले बताए । मुगावेको विश्वास पात्र बनेका उनी पछिल्लो समय मुगावेको पत्नीलाई राष्ट्रपतिमा अघि बढाउने भएपछि त्यसमा फरक मतराख्दा सत्ताबाट निकालिएका थिए । उनै ब्यक्ति अहिले मुलुकको विकासलाई उचाई दिन सेना र जनताको साथ लिएर राष्ट्रपति बने ।

उनले सन २०१८ मा हुने निर्वाचन समयमा नै हुने घोषणा गरेर विकासको लागि आफू अघि बढ्ने संकेत गरेको पराजुलीले बताए । धैर्यताको साथ शान्तिपूर्ण ढंगले ३७ बर्ष लामो शासनको अन्त्य हुनु चानचुने कुरो थिएन भन्दै पराजुलीले भने, ‘यो समयको माग हो । जनता खुशी देखिन्छन् । अहिले जिम्बावेको आर्थिक अवस्था राम्रो छैन । तर शिक्षा र चेतनामा अफ्रिकी महादेशमा नै माथि छ । यसलाई अघि बढाउन सक्नुपर्छ ।’  मुगावे समेत उपस्थित हुने भनिएको सपथग्रहण कार्यक्रममा गहिरो थकानको कारण उनी उपस्थित हुन नसकेको बताइएको थियो । पराजुलीले भने, ‘नेता हुनेहरुले यस्ता घटनालाई सम्झन सक्नुपर्छ । कुरा मात्र गरेर मुलुक बन्दैन । नेता र नेतृत्व भनेको काममा देखिनुपर्छ ।’ अपार प्राकृतिक स्रोत रहेको मुलुक जिम्बावे नेपाल भन्दा अढाई गुणा ठूलो छ । त्यहाँको जनसंख्या नेपालको भन्दा आधा छ ।

प्रकाशित : मंसिर १०, २०७४ १५:०५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्