बाढीपीडितलाई घर बनाउन तीन लाख दिने तयारी

भूकम्पपीडितसरह तीन लाख दिने योजना आयोगद्वारा सिफारिस
पुनर्निर्माण प्राधिकरणमा गठन भएको इकाईद्वारा ३ लाख उपलब्ध गराउने गृहकार्य
क्षतिबारे दातृ निकायलाई योजना आयोगले यसै साता जानकारी गराउँदै
कृष्ण आचार्य

काठमाडौं — बाढीपहिरोले पूर्ण क्षति पुर्‍याएको घर पुनर्निर्माणका लागि सरकारले भूकम्पपीडितसरह नै ३ लाख रुपैयाँँ अनुदान दिने गृहकार्य थालेको छ ।

गत साउनमा ३५ जिल्लामा बाढीपहिरोले पुर्‍याएको क्षतिको पुनर्निर्माण कार्यक्रमअन्तर्गत ३ लाख रुपैयाँँ नै अनुदान दिने गृहकार्य सरकारले गरेको हो । यसबारे मन्त्रिपरिषद्ले निर्णय गर्न भने बाँकी छ । ‘बाढीपहिरोले घडेरीसमेत नष्ट गरेको परिवारलाई ५० हजार र घर निर्माणका लागि ३ लाख रुपैयाँँ दिने कुरा भएको छ,’ पुनर्निर्माण प्राधिकरणका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत युवराज भुसालले भने । 
योजना आयोगले तयार पारेको बाढीपछिको पुन:स्थापना आवश्यकता आकलन (पीडीएनए) प्रतिवेदनका अनुसार १ लाख ९० हजार घरमा पूर्ण वा आंशिक क्षति भएको छ । १ सय ३४ जनाको ज्यान गएको छ । ‘हाललाई प्रारम्भिक राहत वितरणको काम भइरहेको छ,’ भुसालले भने ।
बाढीपीडितका लागि तत्कालीन राहत वितरण र दीर्घकालीन पुनर्निर्माणको काम गर्न प्राधिकरणमा एक इकाई गठन भएको छ । प्राधिकरणमार्फत उक्त इकाईले बाढी गएको ३५ जिल्लामा पुनर्निर्माणको काम गर्ने हो । गत मंसिर ६ मा मन्त्रिपरिषद् बैठकले निर्णय गरेअनुसार १५ हजार रुपैयाँँ प्रारम्भिक राहत र १० हजार रुपैयाँँ जाडाका लागि न्यानो कपडा खरिद गर्न बाढीपीडितलाई रकम वितरण गर्ने निर्णय गरेको थियो । निर्णयअनुसार उक्त रकम बाँड्ने काम भइरहेको प्राधिकरणले जनाएको छ । दीर्घकालीन पुनर्निर्माणका लागि भने भूकम्पपीडितसरह मान्यता दिई ३ लाख रुपैयाँँ दिने गृहकार्य थालिएको हो । 
बाढी र डुबानले आवासमा सबैभन्दा बढी १९ अर्ब ५१ करोड रुपैयाँँ बराबरको क्षति पुगेको पीडीएनएमा उल्लेख छ । पीडीएनए प्रतिवेदनले समेत बाढीपीडितलाई पनि भूकम्पपीडितसरह मान्यता दिई पुनर्निर्माण रकम अनुदान उपलब्ध गराउन सिफारिस गरेको छ । ‘हामीले प्रतिवेदनमा भूकम्प पीडितले पाएका सुविधा बाढीबाट पूर्ण रूपमा क्षति भएका परिवारलाई पनि दिनुपर्ने सुझाव दिएका छौं,’ आयोगका उपाध्यक्ष स्वर्णीम वाग्लेले भने, ‘न्यूनतम ३ लाख अनुदान बाढीपीडितले पनि पाउनेछन् । त्योभन्दा अगाडि पुन: प्रमाणित गरी पीडित पहिचान गरिनुपर्छ ।’ बाढीपहिरोले जग्गासमेत बिगार्ने भएकाले ३ लाखभन्दा थप रकम दिनुपर्ने सुझाव पीडीएनए प्रतिवेदनमा दिइएको उनले बताए । ‘यसबारे निर्णय स्रोतको सुनश्चितता गर्ने अर्थ मन्त्रालय हँुदै मन्त्रिपरिषद्ले गर्नुपर्ने हुन्छ,’ उनले भने, ‘तत्काललाई निर्वाचन आचारसंहिताको कारण यो निर्णय नभएको हुन सक्छ ।’ 
आयोगको पीडीएनएअनुसार बाढीपीडितहरूको पुन:स्थापनाका लागि ७३ अर्ब २२ करोड ४८ लाख रुपैयाँँ लाग्ने देखिएको छ । प्रतिवेदनका अनुसार बाढीमा करिब ६० अर्ब ७१ करोड ६६ लाख रुपैयाँँ बराबरको क्षति भएको छ । उक्त क्षति कुल गार्हस्थ उत्पादनको करिब ३ प्रतिशत हो । बाढीले आवास, सिँचाइ, पशुपक्षी तथा अन्नबालीमा सबैभन्दा बढी क्षति पुर्‍याएको छ । सिँचाइमा १७ अर्ब ४६ करोड, पशुपालनमा १० अर्ब ६७ करोड, कृषिमा ७ अर्ब २१ करोड, स्वास्थ्यमा ६२ करोड, यातायातमा करिब ३ अर्ब, खानेपानी र सररफाइमा ८८ करोड र ऊर्जामा २२ करोड रुपैयाँँ बराबरको क्षति भएको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । बाढीबाट १८ जिल्ला अति प्रभावित भएका हुन् । ती जिल्लाका करिब १७ लाखभन्दा बढी जनसंख्या प्रभावित भएको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । 
क्षतिको पुन:स्थापनाका लागि आवासमा ३९ अर्ब, सिँचाइमा १७ अर्ब ७८ करोड, शिक्षामा ११ अर्ब ९३ करोड, कृषिमा ६ अर्ब ३९ करोड, पशुपालनमा २ अर्ब ७९ करोड, यातायातमा २ अर्ब ९३ करोड, खानेपानीमा २ अर्ब १६ करोड, स्वास्थ्यमा ६८ करोड र ऊर्जामा २४ करोड रुपैयाँँ आवश्यक रहेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । यो काम प्राधिकरणअन्तर्गत रहेको बाढीपीडित पुन:स्थापनाका लागि विशेष एकाइमार्फत काम हुने हो । ‘प्रतिवेदनको बृहत् रूपमा सार्वजनिक र दातृ निकायहरूलाई जानकारी गराउँदै छौं,’ वाग्लेले भने, ‘यो दाता सम्मेलनजस्तो हैन । बाढीले पुर्‍याएको क्षति यस्तो छ, यसमा तपाईहरूले आयोजनाका रूपमा काम गर्न सक्नुहुन्छ भनेर योजना आयोगले छलफल गर्न लागेको हो ।’ उक्त छलफल यसै साता हुने उनले बताए । ‘स्रोतको आवश्यकता परे दाता सम्मेलन सरकारले गर्ने हो,’ उनले भने ।

प्रकाशित : मंसिर १३, २०७४ ०८:२९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

पञ्चकोटमा पर्यटक बढ्दै

मुक्तिनाथ जाने तीर्थालुलाई जिल्लामा एक दिन राख्ने अभियानले पर्यटक वृद्धि
प्रकाश बराल

बागलुङ — यहाँको पञ्चकोटमा पूर्वाधार निर्माणको थालनीसँगै धार्मिक पर्यटकको आगमन बढेको छ । मुस्ताङको मुक्तिनाथ जाने तीर्थालुलाई जिल्लामा एक दिन राख्ने अभियान सुरु भएपछि आन्तरिक र भारतीय पर्यटक आउने क्रम सुरु भएको हो ।

पञ्चकोटलाई हिन्दु र बौद्ध धर्मावलम्बीका लागि दर्शनको गन्तव्य बनाउने अभियान सुरु भएको छ । दुइ वर्षअघि बागलुङ नगरपालिकाभित्रका ताराजालकोट, राङराङकोट, माझकोट, कारिकोट र संसारकोटमा पूर्वाधार निर्माणसँगै पञ्चकोटको बृहत्तर विकासका लागि गुरुयोजना बनाइएको हो ।
मुक्तिनाथ जाने तीर्थालुलाई जिल्लामा एक दिन राख्ने वातावरण बनाउने गरी अभियान थालिएको छ । ‘भारतीय र नेपाली पर्यटकलाई एक दिन यहीँ राख्ने योजना छ,’ पञ्चकोट पर्यटन समितिका महासचिव वसन्तकुमार श्रेष्ठले भने, ‘नेपालकै गतिलो गन्तव्यका लागि हामीले नमुना कामसमेत गर्दै छौं ।’ पञ्चकोटमा संसारकै अग्लो कलश निर्माण गर्ने योजना रहेको उनले बताए । १ हजार ५ सय मिटर उचाइको भूभागमा निर्माण गर्न प्रस्तावित १ सय ८ फिट अग्लो कलश धौलागिरिका अधिकांश स्थानबाट देख्न सकिने उनले सुनाए ।
पूर्वाधार निर्माणकै क्रममा पनि वार्षिक एक लाख हाराहारी पर्यटकहरू आइरहेका छन् । जिल्लाको होटल व्यवसायी संघका अनुसार मुक्तिनाथ जाने पर्यटक बागलुङमा एक दिन बसेर कालिका र पञ्चकोट घुमेर जाने क्रम सुरु भएको छ । ‘कति पर्यटक यहाँ घुमेर मुक्तिनाथ जान्छन्, जहाजमा गएकाहरू पनि फर्केर बागलुङ घुम्न आउन थालेका छन्,’ संघ अध्यक्ष नीलेश राजभण्डारीले भने, ‘कालीगण्डकी करिडोरको ट्रयाक खुलेकोले भारतबाट बसमा आउने पर्यटकलाई पनि यो बाटो सजिलो बन्दै छ ।’ पर्यटक बढेकै कारण जिल्लामा होटल निर्माणमा लगानीसमेत बढेको उनले बताए । करिडोरमा गत कात्तिक पहिलो सातादेखि नियमित बस र जिप चल्न थालेका छन् । करिडोरले सुनौलीदेखि कोरलासम्म छोटोदूरीमा जोड्छ ।
मुक्तिनाथ पीठाधीश्वर कमलनयनाचार्यको अगुवाइमा अभियान सुरु भएको हो । यहाँ कलशसँगै राखिने ५ हजार ५ सय ५५ केजीको घण्टा स्थापनाको तयारी भएको छ । उक्त स्थानदेखि पश्चिममा रहेका पाँच कोटको संरक्षण गरी पर्यटक नियमित आउने अवस्था बनाउने, केबुलकार निर्माण गरी पाँचवटै स्थानमा पुग्न सकिने बनाइने योजना छ ।
‘धार्मिक आस्था हराएको र पुरातात्त्विक स्थानहरू लोप हुन लागेको समयमा यो अभियानले संरक्षण आन्दोलन पनि ल्याएको छ,’ उनले भने, ‘करोडौं भारतीय पर्यटक घुमफिरमा निस्कन्छन् । त्यसको एक/दुई प्रतिशत हामीले भित्र्याउन सके पनि समृद्धबन्न सक्छौं ।’ यहाँका कोटमा महालक्ष्मी, सम्यलक्ष्मी, भोगलक्ष्मी, ज्ञानलक्ष्मी र मोक्षलक्ष्मी गरी पाँच महालक्ष्मीको मन्दिरसमेत बनाउने योजना छ ।

प्रकाशित : मंसिर १३, २०७४ ०८:२९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्