चिया बगानमा काँटछाँट सुरु

विप्लव भट्टराई

इलाम — बगानमा हरियो चियापत्तीको मुना पलाउन छाडेको छ । तर अन्तुका लक्ष्मण गौतमको व्यस्तता चियाबारीमा नै देखिन्छ । छिमेकी केशव घिमिरेको दैनिकी पनि उस्तै छ । बगानमा मुना पलाउन छाडेको छ । तर पनि चिया कृषकको व्यस्तता घटेको छैन ।

चैतदेखि निरन्तर हरियो चियापत्ती टिप्दै कारखानामा पुर्‍याउन खटेका कृषक यति बेला काँटछाँटमा व्यस्त छन् । चिया टिपाइ सकिनासाथ काँटछाँटको काम सुरु गर्नुपर्छ । चियालाई विभिन्न चरणमा काँटछाँट गरिन्छ । यतिबेला कटिङको क्रममा कृषक व्यस्त छन् ।

चिया टिपाइ सकिएपछि हल्का ढंगले हरेक वर्ष काँटछाँट गर्ने गरिएको छ । ‘यतिबेला काटिएन भने उत्पादनमा ठूलो असर हुन्छ,’ घिमिरेले भने, ‘हरेक ३ वर्षमा चियालाई डिप कटिङ गर्नुपर्छ ।’ जमिनको सतहदेखि १२ देखि १४ इन्चसम्म यो कटाइ गर्नुपर्छ । चिया रोपेको १५ वर्षको हाराहारीमा जमिनको सतहबाट ६ सेन्टिमिटरमा अर्को कटाइ हुन्छ । तर यहाँका नयाँ बगानले यो कटिङगर्नुपरेको छैन ।

ठूलो बगान भएका कृषकले प्लग छुट्याएर यो क्रमलाई निरन्तरता दिने गरेका छन् । कटिङ गर्ने क्रममा अधिकांश कृषक व्यस्त छन् । चियामा काम गर्ने श्रमिकको संख्या घट्दै गएकाले अर्म पर्मले काम चलाउने कृषक बताउँछन् । ‘चियामा काम गर्ने श्रमिक पाउनै मुस्किल छ,’ गौतमले भने, ‘खेती बिगार्नुभन्दा आफैं अर्म–पर्म गरेर काम चलाउने गरेका छौं ।’

ठूला चिया बगानमा पनि श्रमिकघटेका कारण काँटछाँटमा मेसिनको प्रयोग हुने गरेको छ । तर मेसिनको कटिङले उत्पादनमा असर भएको भन्दै अधिकांश कृषकले भने प्रयोग घटाएका छन् । जिल्लाभर विस्तार भएको चिया क्षेत्रमा यस्तै दैनिकी हरेक कृषकको छ । फैलिँदो चिया खेती र घट्दो कामदारका कारण खेतीवालाले नै सबै काम गर्नुपर्ने भएकाले कृषकको व्यस्तता १२ महिना नै उस्तै छ । कटिङसँगै चियालाई मल्चिङ गर्न पनि उत्तिकै भ्याइनभ्याइ छ ।

चियापत्ती आउन छाडेपछि कारखानाले पनि मेसिनको मर्मत सम्भारसँगै आउँदो सिजनको तयारीका लागि समय खर्चने गरेका छन् । चैतदेखि निरन्तर सञ्चालनमा रहेका चिया कारखानाहरूले सबै मेसिनरी सामानको चाँच गर्ने, अत्यावश्यक सामग्री थपघट गर्ने र दाउराको जोहो गर्ने गर्छन् । यहाँका दुई दर्जन ठूला र ६० को हाराहारीमा रहेका सना कारखानाको हिउँद यामको व्यस्तता यस्तै हुने गरेको छ ।

प्रकाशित : मंसिर २०, २०७४ ०८:२१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कालीगण्डकी प्रसारण करिडोरको काम तीव्र

एक वर्षभित्र म्याग्दीको दानादेखि बुटवलसम्म सीधा प्रसारण लाइन बन्ने
१५ सय मेगावाट विद्युत् राष्ट्रिय प्रसारण लाइनमा जोड्न मिल्ने
अगन्धर तिवारी

खुर्कोट (पर्वत) — कालीगण्डकी र धौलागिरी क्षेत्रका नदीबाट विभिन्न आयोजनाले उत्पादन गर्ने विद्युत्लाई राष्ट्रिय प्रसारणमा जोड्न यति बेला प्रसारण लाइन निर्माणको काम तीव्र रूपमा भइरहेको छ ।

२०७३ जेठ तेस्रो साता सुरु भई ८ सय १० दिनमा सम्पन्न गर्ने लक्ष्य लिएको कालीगण्डकी विद्युत् प्रसारण करिडोर आयोजनाले कामलाई तीव्रता दिएको हो । कालीगण्डकी लगायत धौलागिरीभित्रका विभिन्न नदीहरूमा उत्पादित १५ सय मेगावाटसम्म विद्युत् सीधै राष्ट्रिय प्रसारण लाइनमा जोड्न विद्युत् प्राधिकरण म्याग्दीको दाना र पर्वतको खुर्कोटमा सबस्टेसन निर्माण थालिएको छ । ०७३ असोजदेखि सुरु भएको भौतिक संरचना निर्माणको काम २०७५ असोजभित्र पूरा गर्ने लक्ष्य प्राधिकरणको छ । 

‘अहिलेको प्रगति हेर्दा हामी अन सेड्युल नै छौं,’ आयोजनाका सहायक प्रबन्धक लक्ष्मण फुँयालले भने, ‘मुख्य सिभिल काम टावर, कन्ट्रोल रुमका फाउन्डेसन र रिटेनिङ स्ट्रक्चर भइरहेको छ । यसबाहेक सप्लाई आइटममाका टावर बोल्ड साइटमा आइसकेका छन् । ट्रान्सफर्मर स्टेसन फाउन्डेसनको काम पनि धमाधम अघि बढाइएको छ ।’ प्राविधितर्फको धेरै काम सकिए पनि सबै परियोजनामध्ये २५ प्रतिशत काम सकिएको आयोजनाले जनाएको छ । 

आयोजना प्रमुख चन्दनकुमार घोषका अनुसार प्राविधिकतर्फको डिजाइन, टावर, फाउन्डेसन, ट्रान्सफर्मरलगायतका उपकरणहरूको डिजाइन सकिएको छ । ‘डिजाइनतर्फको सबै काम कम्प्लिट भइसक्यो,’ घोषले भने, ‘अब इक्युपमेन्टको फिल्ड म्यानेजमेन्ट बाँकी छ । सिभिलतर्फका काम पनि धमाधम अघि बढेका छन् ।’ भौतिक निर्माणतर्फ सडक, आयोजनाको सबस्टेसन रहने भवन, ट्रान्सफर्मर र टावरका धेरैजसो फाउन्डेसनका काम अघि बढाइएको आयोजनाले जनाएको छ ।

पाँच वर्षअघि सबस्टेसनका लागि जग्गा अधिग्रहण सुरु गरेको प्राधिकरणले गत वर्षको असोजमा आयोजनाका लागि आवश्यक एक सय ५४ रोपनी जग्गाको मुआब्जा वितरण सकेर निर्माणतर्फको काम अघि बढाएको हो । एसियाली विकास बैंकलगायत विभिन्न दातृ निकायको ऋण सहयोगमा आठ अर्ब ४२ करोडमा निर्माणाधीन आयोजनाको अवधि २७ महिना हो ।

आयोजनाअन्तर्गत म्याग्दीको दाना, पर्वतको खुर्कोट र बुटवलमा तीनवटा छुट्टाछुट्टै सबस्टेसन निर्माण हुनेछन् । आयोजनाको दाना–खुर्कोट प्रसारण लाइनमा २२०/१३२ केभीका टावरहरूबाट दानादेखि खुर्कोटसम्म ५०० तथा खुर्कोटदेखि बुटवलसम्म १५ सय मेगावाट विद्युत् प्रसारण क्षमता रहेको आयोजना प्रमुख घोषले बताए ।

धौलागिरीमा निर्माणाधीन विभिन्न जलविद्युत् आयोजनाहरूका लागि प्रसारणको बाटो यसले निर्धारण गर्ने आयोजना कार्यालयले जनाएको छ । सरकारले ‘राष्ट्रिय गौरवको आयोजना’ का सूचीमा राखेकाले आयोजना समयमै सक्न आर्थिक समस्या नुहने आयोजना प्रमुख घोषले जनाए । आयोजनाका तीनवटै सबस्टेसनको प्राविधिक तथा कन्स्ट्रक्सन भारतको ‘टाटा प्रोजेक्ट लिमिटेड’ र चीनको ‘चिन्क इलेक्ट्रिक कम्पनी लिमिटेड’ ले संयुक्त रूपमा निर्माण गरिरहेका छन् । 

आयोजनाले म्याग्दीको दाना, तातोपानी, भुरुङ, घार, हिस्तान, दोबा, बेग, भगवती, राखुपिप्ले, पर्वतका बाँसखर्क, माझफाँट, मल्लाज, धाइरिङ, नाङलबाङ, पाङ हुँदै खुर्कोट सबस्टेसनमा जोड्छ । त्यस्तै खुर्कोट सबस्टेसनबाट पर्वत, बागलुङ, स्याङ्जा, पाल्पा र नवलपरासी हुँदै बुटवल सबस्टेसनमा जोडिएर राष्ट्रिय प्रसारणमा पुर्‍याइने निर्माण कम्पनी टाटा प्रोजेक्टका प्रतिनिधि अर्जुन गुरुङले बताए । दाना–खुर्कोट सबस्टेसनको दूरी ३९ किलोमिटर र खुर्कोटदेखि बुटलवको दूरी ८८ किलोमिटर छ ।

पर्वत, म्याग्दी र मुस्ताङका गरी करिब डेढ सय मेगावाटका आयोजना एक वर्ष उत्पादन सुरु गर्ने गरी तयारीमा छन् । पर्वतको मोदीमा २, म्याग्दीको घलेम्दी, मिरिस्तीमा ३ र मुस्ताङको थापाखोलामा एक गरी ६ वटा विद्युत् आयोजनाहरू आगामी वर्षभित्रै उत्पादन दिने तयारीमा छन् । यी आयोजनाहरू छिट्टै सम्पन्न भए पनि राष्ट्रिय प्रसारणमा पठाउन कालीगण्डकी प्रसारण करिडोर नै कुर्नुपर्छ । निर्माणाधीन विद्युत् आयोजनाहरूका कारण पनि करिडोरको काम तोकिएभन्दा छिटो सक्न निर्माण पक्षलाई दबाब छ ।

प्रकाशित : मंसिर २०, २०७४ ०८:२१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्