निर्वाचनले इन्धनको आयात ह्वात्तै बढ्यो

डिजेलको आयात ४० प्रतिशतले बढ्यो
पर्यटक बढेपछि हवाई इन्धनको माग पनि बढ्यो
सीमामा सस्तो हुँदा केही असर परेको छ : निगम
राजु चौधरी

काठमाडौं — निर्वाचन नजिकिएसँगै इन्धनको आयात ह्वात्तै बढेको छ । चुनावी प्रचारप्रसारमा सवारी साधनको प्रयोग बढेपछि इन्धनको खपत पनि बढेको हो ।

 इन्धनको माग बढेपछि सोहीअनुसार आयात गरिएको आयल निगमले जनाएको छ । निगमको तथ्यांकअनुसार अक्टोबरको तुलनामा नोभेम्बरमा आयात २३ प्रतिशतले बढेको छ । ‘आयात बढ्नुको मुख्य कारण चुनाव हो,’ निगमका कार्यबाहक कार्यकारी निर्देशक सुशील भट्टराईले भने । बजेट स्वीकृतपश्चात् पूर्वाधार निर्माणका काम पनि सुरु भएकाले खपत बढेको उनले बताए ।

निगमको तथ्यांकअनुसार अक्टोबरमा १ लाख ९३ हजार ७ सय ८९ किलोलिटर इन्धन आयात भएको थियो । नोभेम्बरमा बढेर २ लाख ३८ हजार ५ सय ६९ किलोलिटर पुगेको छ । अगस्ट र नोभेम्बरको तुलनमा करिब ५० प्रतिशतले बढेको छ । अगस्टमा १ लाख ५९ हजार ६ सय ७७ किलोलिटर, सेप्टेम्बरमा १ लाख ६८ हजार ६ किलोलिटर आयात भएको निगमको तथ्यांकमा उल्लेख छ । 

सवारी साधन वृद्धिले पनि इन्धनको आयात बढेको हो । यातायात व्यवस्था विभागको तथ्यांकअनुसार सवारी साधनको आयात बर्सेनि बढ्दै गएको छ । मुलुकभरि करिब २४ लाख सवारी साधन सञ्चालनमा छन् । सवारी साधनको संख्या बर्सेनि एक लाखभन्दा बढी थपिएका छन् । जसले गर्दा इन्धनको आयात बर्सेनि बढ्दै गएको कार्यकारी निर्देशक भट्टराईको भनाइ छ । निगमको तथ्यांकअनुसार मुख्यत: डिजेलको आयात भएको देखिन्छ । तथ्यांकअनुसार अक्टोबरमा १ लाख ४ सय ७ लिटर आयात भएको डिजेल नोभेम्बरमा ४० प्रतिशत बढेर १ लाख ४१ हजार ५४ किलोलिटर आयात भएको छ । अगस्टको तुलनामा भने ६८ प्रतिशत बढेको छ । अगस्टमा ८४ हजार २ सय १५ किलोलिटर डिजेल आयात भएको निगमले जनाएको छ ।

पेट्रोलको आयात पनि क्रमश: बढ्दै गएको छ । तथ्यांकअनुसार अगस्टमा ३७ हजार ५ सय २३ किलोलिटर, सेप्टेम्बरमा ३५ हजार ३ सय ४८, अक्टोबरमा ४२ हजार २ सय ५५ र नोभेम्बरमा ४२ हजार ७७ किलोलिटर आयात भएको छ । भारतको तुलनामा नेपालमा सस्तो हुँदा तराईमा इन्धनको खपत बढ्दै गएको निगमले जनाएको छ । निगमको तथ्यांकअनुसार हाल वीरगन्जको खुद्रा मूल्य प्रतिलिटर पेट्रोल ९६ रुपैयाँ ५० पैसा छ । रक्सौलको खुद्रा मूल्य १ सय १७ रुपैयाँ ९० पैसा छ । वीरगन्जमा प्रतिलिटर डिजेलको मूल्य ७२ रुपैयाँ ५० पैसा छ । रक्सौलको खुद्रा मूल्य ९९ रुपैयाँ ४९ पैसा छ । ‘नेपालमा प्रतिलिटर पेट्रोल २१ रुपैयाँ ४० पैसा र डिजेलमा २६ रुपैयाँ ९९ पैसा सस्तो पर्छ । सीमामा सस्तो हुँदा माग बढेको छ,’ निगमका प्रवक्ता वीरेन्द्र गोइतले भने । उनका अनुसार सस्तो भएकैले भारतबाट भित्रिएका गााडी नेपालमै इन्धन भर्ने गरेका छन् ।

भारत सरकारले उपभोक्ताबाट करिब ६ प्रकारको कर लगाउने हुँदा इन्धनको मूल्य महँगो पर्छ । भारतीय आयल निगम (आईओसी) बाट इन्धन आयात हुँदा नेपालका लागि छुट दिइएको छ । जसले गर्दा भारतको भन्दा यहाँ केही सस्तो पर्छ । 

पछिल्लो महिना नेपाल आउने पर्यटकको संख्या उल्लेख्य रूपमा बढेको छ । अध्यागमन विभागले जारी गरेको सन् २०१७ को तथ्यांकअनुसार पहिलो १० महिनामा ७ लाख ५७ हजार ४ सय ४८ पर्यटक भित्रिएका छन् । यो अघिल्लो वर्षको यसै अवधिको तुलनामा एक तिहाइले बढी हो । नेपाल घुम्न आउने पर्यटनको संख्यामा वृद्धिसँगै हवाई इन्धनको आयात पनि बढेको निगमले जनाएको छ । निगमको तथ्यांकअनुसार अगस्टमा १० लाख ५ हजार ८० किलोलिटर आयात भएको हवाई इन्धन नोभेम्बरमा १९ हजार ५ सय २० किलोलिटर आयात भएको छ । 

उपत्यकामा लोडसेडिङ अन्त भए पनि खाना पकाउने एलपी ग्यासको आयात भने क्रमिक रूपमा बढ्दै गएको छ । निगमको तथ्यांकअनुसार अगस्टमा २६ हजार ३५ टन आयात भएको ग्यास नोभेम्बरमा ४२ हजार ७७ टन आयात भएको निगमले जनाएको छ । एलपी ग्यास उद्योग संघका अध्यक्ष गोकुल भण्डारीका अनुसार गाउँतर्फ ग्यासको माग बर्सेनि १५ देखि २० प्रतिशतले बढ्दै गएको छ । एलपी ग्यास सजिलो र प्रभावकारी भएकाले सर्वसाधारण यसतर्फ आकर्षित भएको उनले बताए । निगमको तथ्यांकअनुसार १० वर्षको अवधिमा ग्यासको खपत २ लाख टनले वृद्धि भएको छ । आर्थिक वर्ष २०६४/६५ मा ९३ हजार ८ सय ३७ टन ग्यास आयात भएको थियो । आर्थिक वर्ष २०७३/७४ सम्म आइपुग्दा २ लाख ९४ हजार टन पुगेको छ । 

आयात भएको इन्धन परिमाण (किलोलिटरमा)

इन्धन अगस्ट सेप्टेम्बर अक्टोबर नोभेम्बर

पेट्रोल ३७,५२३ ३५,३४८ ४२,२५५ ४२,०७७

डिजेल ८४,२१५ ८३,१७७ १,००,४४७ १,४१,०५४

मट्टीतेल १,३२४ १,७५२ १,७७१ २,०४४

हवाई इन्धन १०,५८० १७,१८० १९,४०० १९,५२०

ग्यास २६,०३५ ३०,५४९ २९,९१६ ३३,८७४

कुल १,५९,६७७ १,६८,००६ १,९३,७८९ २,३८,५६९

स्रोत : नेपाल आयल निगम

प्रकाशित : मंसिर २०, २०७४ ०८:२१
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

निर्वाचनका दिन आन्तरिक उडानमा ७५ प्रतिशत कटौती

सुरज कुँवर

काठमाडौं — दोस्रो चरणमा हुन लागेको प्रदेश र प्रतिनिधिसभा चुनावका दिन आन्तरिक उडान ७५ प्रतिशतले कटौती हुने भएको छ । काठमाडौंबाट हाल दैनिक ३ सय आन्तरिक उडान र अवतरण हुने गर्छ । कटौती हुँदा चुनावका दिन बिहीबार काठमाडौंबाट बाहिर जाने र फर्किने गरी ७५ हाराहारीसम्म उडान हुने हवाई सेवा सञ्चालकले जानकारी दिएका छन् ।

निजी वायुसेवा प्रदायकहरूको संगठन (आयोन) का अनुसार चुनाव हुने क्षेत्रमा अत्यावश्यक सवारी साधानबाहेक अरू सवारी नचल्नेलगायतका कारण आन्तरिक रुटमा झन्डै ७५ प्रतिशत उडान हुने छैनन् । आयोनमा हाल ८ वटा हेलिकप्टरसहित १५ वटा जहाज कम्पनी सदस्य छन् । ‘मुख्य कारण त चुनाव नै भयो, त्यसबाहेक पास नभएका निजी र सार्वजनिक सवारी साधन नगुड्ने भएकाले बिहीबार यात्रुको टिकट माग नै कम भएको हो,’ आयोनका प्रवक्ता घनश्याम आचार्यले भने । उनका अनुसार चुनावका दिन उडान बन्द नै गर्नुपर्ने बाध्यकारी सरकारी नियम छैन । उद्धार तथा चुनावी मामलामा हेलिकप्टर उडान भइरहन्छन् ।

सर्वाधिक आन्तरिक उडान भर्ने बुद्ध एयरले चुनावका दिन पोखरा र चितवनमा मात्रै उडान राखेको छ । ‘सामान्य दिनमा ४५ सम्म उडान गथ्र्यौ तर बिहीबार पोखरा र चितवनमा गरी ६ वटा हाराहारी उडान तालिका छ । पर्वतीय उडानको अझै टुंगो लागिसकेको छैन,’ बुद्धका बजार निर्देशक रूपेश जोशीले भने ।

६ वटा जेटस्ट्रिमसहित सुगम रुटमा ८ वटा विमान उडाउँदै आएको यती एयरलाइन्सले पनि करिब ९० प्रतिशत उडान कटौती गरेको छ । यतीका डेपुटी मार्केटिङ म्यानेजर राजेन्द्र शर्माका अनुसार चुनावका दिन पर्यटक लक्षित उडान मात्रै तालिकामा राखिएका छन् । यस कम्पनीका जहाजले दैनिक औसत ३० वटा उडान गर्छन । ‘काठमाडौंबाट पोखराका लागि तीनवटा र दुइटा माउन्टेन फलाइट मात्रै हुने छन्,’ शर्माले भने ।

त्यसैगरी टुइनअटर र डोर्नियर गरी ५ वटा विमान रहेको ताराले पोखराबाट जोमसोमका लागि एउटा र काठमाडौंबाट लुक्लाका लागि दुइटा मात्रै उडान राखेको छ ।

ताराका विमानले सामान्य दिनमा २० हाराहारी उडान गर्थे । त्यसैगरी तीनवटा सीआरजे विमानमार्फत भद्रपुर, विराटनगर, भैरहवा, नेपालगंज र धनगढीमा रुटमा उडान भर्दै आएको श्री एयरलाइन्सले चुनावका दिन सबै उडान कटौती गरेको प्रबन्धक अनिल मानन्धरले बताए ।

दुईवटा सीआरजे विमानमार्फत भद्रपुर, विराटनगर, भैरहवा, नेपालगन्ज र धनगढीमा रुटमै दैनिक १६ वटा उडान भर्दै आएको सौर्य एयरलाइन्सले पनि पूरै उडान कटौती गरेको बजार प्रमुख मुकेश खनालले बताए । राष्ट्रिय ध्वजाबाहक नेपाल वायु सेवा निगमले पनि आन्तरिक उडान नगर्ने निर्णय गरेको छ । कमर्सियल डाइरेक्टर जनकराज कालाखेतीका अनुसार, निगमले सुरक्षा र कर्मचारी परिचालन व्यवस्थापनका कारण आन्तरिक उडान बन्द गरेको छ तर अन्तर्राष्ट्रिय उडानलाई भने यथावत् नै राखेको छ । निगमका ६ वटा विमानले आन्तरिकरुटमा दैनिक १० हाराहारी उडान भर्दै आएका छन् ।

त्यसैगरी डोर्नियर विमानमार्फत सेवा गर्दै आएको सीताले लुक्ला मात्रै उडान गर्ने भएको छ । योरुटमा विदेशी पर्यटकहरूको पहिल्यैदेखिको टिकट बुकिङ भएकाले सीतालगायत समिट एयरलाइन्सले पनि उडान राखेको छ । ‘नेपालगन्जदेखि मध्यपश्चिमका पहाडी रुटका सबै उडान बन्द गरेका छौं, लुक्लामा चारवटा उडान हुनेछन्,’ समिटका प्रबन्ध निर्देशक मनोज कार्कीले भने ।

आन्तरिक रुटमा ७५ प्रतिशत हाराहारी उडान कटौती हुने भएपनि अन्तर्राष्ट्रिय रुटका उडानमा भने सामान्य दिनसरह उडान हुने भएका छन् । विदेशी एयरलाइन्सहरूको संगठन बोर्ड अफ एयरलाइन्स रिप्रेजेन्टेटिभ इन नेपाल (बार्न) का अनुसार, चुनावका कारण कुनै पनि विदेशी एयरलाइन्सलले उडान कटौती गरेका छैनन् । नेपाललाई बाँकी विश्वसँग जोड्ने २६ हाराहारी विदेशी एयरलाइन्सले दैनिक ३० देखि ४५ सम्म उडान गर्छन् ।

त्यस दिन पर्यटन बोर्डको संयोजनमा विमानस्थलसम्मका लागि तीनवटा सट्टल बस चलाउने भएको छ । बिहान ६ बजेदेखि बेलुकी ६ बजेसम्म चल्ने बसहरूको रुटका लागि पर्यटन प्रहरीको टोल फ्री नम्बरमा सम्पर्क गर्नुपर्ने हुन्छ । यी बसले प्रतियात्रु ३ सय रुपैयाँ टिकट शुल्क तोकेको छ । यी बसको रुटमा काठमाडौंभित्रका सबै तारेहोटल र ठमेललाई जोडिएका छन् ।

प्रकाशित : मंसिर २०, २०७४ ०८:२१
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT