धनकुटा ‘एभोकाडोको राजधानी’

रमेशचन्द्र अधिकारी

धनकुटा — पछिल्लो समय व्यावसायिक खेतीसँगै आम्दानीको मुख्य स्रोत बनेको एभोकाडो फलप्रति कृषकको आकर्षणका आधारमा धनकुटा नगरलाई ‘एभोकाडोको राजधानी’ घोषणा गरिएको छ ।

सुन्तलाका लागि नाम कहलिएको जिल्लामा पछिल्लो समय अन्य नयाँ फलफूलतर्फ कृषकको आकर्षण उल्लेख्य रूपमा बढदै गएको छ । जसमध्ये एभोकाडो पहिलो श्रेणीमा परेकाले एभोकाडोको राजधानी घोषणा गरिएको नगरपालिकाका प्रमुख चिन्तन तामाङले बताएका छन् ।


मौसम परिवर्तनका कारण सुन्तला खेती सुस्ताउँदै गएपछि विशेषगरी नगर क्षेत्रका कृषकले नयाँ प्रजातिका फलफूललाई विकल्पको रोजाइ बनाउने गरेको उनको तर्क छ । नगरसभाले मेयर कृषि पर्यटन कार्यक्रमअन्तर्गत एभोकाडोको राजधानी र ड्रागन फल फलको विशेष क्षेत्र औपचारिक रूपमा पारित गरिसकेको प्रमुख तामाङले जनाए ।


‘एभोकाडो र ड्रागन फलको व्यावसायिक अवस्थाबारे चासो राख्नेका लागि धनकुटा नगर क्षेत्र अब स्थापित बन्दै गएको छ,’ उनले भने, ‘राजधानी तथा विशेष क्षेत्र नै घोषणा गरिनुले कृषि पर्यटनप्रति मद्दत पुग्ने अपेक्षा लिइएको छ ।’


राजधानी तथा विशेष क्षेत्र घोषणा गर्नुअघि नगरपालिकाका कृषिविज्ञ जीवन राईलगायतले नगर क्षेत्रमा यी दुई प्रजातिका फलफूलको व्यावसायिक खेती, उत्पादन, आम्दानीलगायत पकेट क्षेत्रको अवस्थाबारे सूक्ष्म रूपमा अध्ययन गरेका थिए । एभोकाडोलाई सामान्य बोलीचालीमा घिउ फलका रूपमा चिनिने गरिएको कृषिविज्ञ राईले बताए ।धनकुटा नगरपालिका क्षेत्रमा ३० वर्ष पहिलेदेखि एभोकाडोको इतिहास रहेको उनले जानकारी दिए ।


धनकुटामा एभोकाडो आउनुको कारण पाख्रीबास कृषि अनुसन्धान केन्द्र प्रमुख रहेको छ । धनकुटा नगरक्षेत्रभित्र ३ हजार ७ सय ६४ एभोकाडोका रूखबाट उत्पादन भइरहेको र यसबाट वार्षिक रूपमा ७७ हजार ७ सय ५० केजी फल उत्पादन भइरहेको अध्ययनले पुष्टि गरेको छ । यसबाट कम्तीमा एक करोडभन्दा बढीको कारोबार हुने गरेको छ । राजधानी घोषणा गरिएपछि अब कम्तीमा एक लाख बिरुवा रोप्न कृषकलाई अग्रसर गराइने भएको छ ।


एभोकाडो फल केबल खानाका लागि मात्रै नभएर यसबाट प्रभावकारी रूपमा उद्योगको स्थापना गर्न सकिने विज्ञ राईको भनाई छ । यसको पकेट क्षेत्र निर्धारण गरेर आन्तरिक पर्यटकको बाक्लो उपस्थिति गराउन नगरपालिकाले विशेष योजना सञ्चालन गर्ने तयारी गरेको छ ।


धनकुटा नगरभित्र बाँदरले कृषि तथा नगदे बाली नष्ट गर्ने भएकाले विकल्पको रूपमा यी दुई बालि हुन सक्ने कृषकको समेत तर्क छ । धनकुटा ३ पात्लेका कृषक दामोदर वाग्लेका अनुसार बोटैमा नपाक्ने र टिपेर पकाउनुपर्दा बोटमा जंगल जनावरले खान नसक्ने बताए । ०७६ देखि नै फल्ने रूखको संख्या ८ हजार ५ सय ९४ रहेको छ भने १२ हजार ३ सय ५५ बोटले उत्पादन दिने गरेको नगरपालिकाले जनाएको छ । यस्तै २ लाख ५५ हजार ३ सय १६ किलो वार्षिक रूपमा उत्पादन हुने गरेको छ । १४ हजार बिरुवा रोप्नका लागि तयारी अवस्थामा रहेका छन् ।


नगर क्षेत्रका १ हजार ९ सय ६२ परिवारले व्यावसायिक रूपमा आम्दानी हात पार्दै आएका छन् भने ३ हजार २ सय ३४ परिवार एभोकाडो खेतीमा थपिने भएका छन् । नगरपालिकाभित्र रहेका ९ हजार ४ सय ६० घरपरिवार प्रत्यक्ष तथा अप्रत्यक्ष रूपमा यसबाट लाभान्वित भएको दाबी गरिएको छ । विसं २०७९ पछि धनकुटा नगरपालिकाभित्र वार्षिक रूपमा ७ करोडभन्दा बढीको आर्थिक कारोबार हुने लक्ष्य राखिएको छ । राजधानी तथा विशेष क्षेत्र घोषणा गरिँदा विभिन्न चुनौती रहे पनि त्यसको समाधानका लागि आफूहरू जुट्ने नगर उपप्रमुख शकुन्तला बस्नेतले बताइन् ।


प्रकाशित : असार १३, २०७५ ०९:३०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

विश्वकै महँगो हङकङ सस्तो तासकन्द

दिनेश यादव

काठमाडौँ — आप्रवासीहरूका लागि विश्वकै सबैभन्दा महँगो सहर चीनको विशेष प्रशासकीय क्षेत्रअन्तर्गत पर्ने हङकङ र सस्तो सहर उज्वेकिस्तानको तासकन्द रहेको एक सर्वेक्षणले देखाएको छ । विश्वका मानव जीवन निर्वाह लागत सर्वेक्षण रिपोर्ट तयार गर्ने संस्था ‘मर्सर’ ले सार्वजनिक गरेको प्रतिवेदनमा यी दुई सहरलाई क्रमश: महँगो र सस्तो भनेर उल्लेख गरिएको हो ।

अमेरिकाको न्युयोर्क सहरमा प्रधान कार्यालय रहेको संस्था विश्वकै सबैभन्दा ठूलो मानव संसाधन परामर्श फर्म हो । वार्षिक ४ अर्ब अमेरिकी डलर राजस्व भएको ‘मर्सर’ मा २१ हजार २ सय कर्मचारी (सन् २०१६) कार्यरत छन् ।


‘मर्सर’ ले सार्वजनिक गरेको आफ्नो २४ औं वार्षिक ‘कस्ट अफ लिभिङ सर्भे (जीवन निर्वाहको लागत सर्वेक्षण)’ मा पाँच महादेशका २०९ सहरमध्ये हङकङ आप्रवासीहरूका लागि महँगो सहर भएको उल्लेख छ । मर्सरले आवास, यातायात, खाद्य, कपडा, घरेलु सामान र मनोरञ्जनसहित प्रत्येक स्थानमा २०० भन्दा बढी वस्तुको तुलनात्मक लागतको अध्ययनका आधारमा उक्त सर्वेक्षण रिपोर्ट तयार पारेको हो । टोकियो र ज्युरिख क्रमश: दोस्रो र तेस्रो स्थानमा छन् ।


बेलायतको लन्डन अघिल्लो वर्षको १० स्थानबाट उक्लिदै १९ औं स्थानमा पुगेको छ । अघिल्लो वर्ष लन्डन २९ औं स्थानमा थियो । यसको अर्थ लन्डनमा पनि महँगी दर ह्वात्तै बढेको छ । यो आप्रवासीका लागि विश्वका सर्वाधिक महँगा २० सहरमध्ये एक बनेको हो । सिंगापुर चौथो र सोल पाँचौं स्थानमा रहेको सर्वेक्षण रिपोर्टमा छ । यसको अर्थ विश्वका पाँच सर्वाधिक महँगा सहरहरूमध्ये चार एसियामै रहेका छन् ।


‘ब्लुम्बर्ग’ अनलाइन समाचारका अनुसार विश्वका सर्वाधिक १० महँगा सहरको सूचीमा एसियाको दबदबा छ । सूचीमा एसियाली वित्तीय हबहरूमध्ये टोकियो दोस्रो, सिंगापुर चौथो, सोल पाँचौं, संघाई सातौं र बेइजिङ नवौं स्थानमा छन् । यो महादेशका छवटा सहर आप्रवासीहरूका लागि महँगा रहेको रिपोर्टमा उल्लेख छ । एसिया बाहिर युरोपेली र अफ्रिकाली सहरहरू कामदारहरूका लागि महँगा रहेको देखिएको छ । ज्युरिख सूचीमा तेस्रो र लुआन्डा छैंठौं स्थानमा छ । मुद्रामा उतारचढावलाई एसियाली सहरहरू सूचीमा माथि रहनुको कारण मानिएको छ ।


अंगोलाको मुद्रामा गिरावटले हङकङ सूचीको सबैभन्दा माथि पुगेको ‘ब्लुम्बर्ग’ ले जनाएको छ । यसैगरी चीनको आर्थिक वृद्धि र प्रयासहरूले त्यहाँ युआन अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा बन्दै चिनियाँ सहर सूचीमा माथि चढेको उल्लेख छ । ‘एसियाका सहरहरू विशेषत: चिनियाँ सहरहरू जीवन निर्वाह लागत मूल्यमा बलिया बनेको देखिएको छ । ‘दक्ष जनशक्तिको अभावका बाबजुद उच्च प्रतिभाका कारण त्यहाँका कम्पनीहरू विश्वकै अग्रस्थानमा पुगेका छन्,’ एसिया, मध्यपूर्व, अफ्रिका र टर्कीका लागि ‘मर्सर’ को ‘ग्लोबल मोबिलिटी प्याक्टिस’ प्रमुख म्यारियो फेर्रारोले भने ।


संस्थाले सबैखाले तुलनात्मक अध्ययनका लागि अमेरिकाको न्युयोर्क सहरलाई आधार मानेर प्रतिवेदन तयार पारेको हो । यसमा डलरविरुद्ध अन्य मुद्राको बढ्दो प्रभावलाई पनि प्रमुख कारकका रूपमा लिइएको छ ।


त्यसैगरी रिपोर्टमा आप्रवासीका लागि सबैभन्दा सस्तो सहर उज्बेकिस्तानको तासकन्द रहेको उल्लेख छ । त्यहाँ घर भाडादेखि खानालगायतका सबै अविश्वसनीय रूपमा सस्तो छ । आवास र त्यसको भाडा दर तथा खानालगायतले लागत मूल्यलाई निर्धारण गर्ने गर्छ । श्रमिकका लागि सस्तो भनिएका सहरहरूमा लन्च, फास्टफुड, बोनलेस चिकेन, दूध, अण्डा, टमाटर, चिज, स्याउ, आलु, घरेलु बियर, वाइन, कोकाकोला, पाउरोटी, यातायात सेवालगायत अत्यन्तै सस्तो रहेको छ । ती सहरहरूमा न्यूनतम मूल्यमा यी वस्तु र सेवाहरू उपलब्ध हुने गरेका छन् ।


यसैगरी आवासका लागि कमर्सियल क्षेत्रमा ८५ वर्गमिटर क्षेत्रफल भएको घरको मासिक भाडा दर न्यूनतम ४ सय ५८ अमेरिकी डलर, सामान्य क्षेत्रमा त्यति नै क्षेत्रफलको घरभाडा २ सय ६६ डलर न्यूनतम रहेको छ । दुईजनाका लागि हिटिङ, विद्युत् र ग्यासलगायतका सामग्रीको उपयोग गर्दा ३४ डलर न्यूनतम लाग्ने गरेको छ ।


कपडा पनि ती सहरहरूमा सस्तो मूल्यमा पाइने गरेको छ । एक जोडी जिन्स पेन्टको मूल्य ४७ डलर, एक जोडी स्पोर्ट जुत्ता (नाइक, एडिडासलगायत) को मूल्य ६० डलर पर्छ । सर्वाधिक सस्तो भनिएको सहर (तासकन्द) मा एक लिटर ग्यासको मूल्य ०.३३ डलर, सार्वजनिक यातायातका साधनमा मासिक टिकट मूल्य ११ डलर, बिजनेस डेमा ८ किमिको टयाक्सी भाडा ३ दशमलव १६ डलर रहेको छ । अन्य वस्तु र सेवाहरू पनि ती सहरहरूमा सस्तो दरमा पाइने गरेको छ ।

(एजेन्सी)

प्रकाशित : असार १३, २०७५ ०९:३०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्