कोलम्बियामा धेरै स्वरोजगार

दिनेश यादव

काठमाडौँ — विश्वको स्वरोजगारी (सेल्फ इम्प्ल्योइड) क्षेत्रमा युरोपेली मुलुकहरू अब्बल रहेको एक प्रतिवेदनले देखाएको छ । १५ मुलुकलाई समेटेर जारी तथ्यांकमा दक्षिण अमेरिकी मुलुक कोलम्बिया सबैभन्दा माथि रहेको उल्लेख छ । उसको स्वरोजगार दर ५१ दशमलव ३ प्रतिशत रहेको छ ।

तथ्यांकमा दुई एसियाली मुलुक दक्षिण कोरिया र जापान पनि परेका छन् । यी दुई मुलुक क्रमश: २५ दशमलव ५ प्रतिशतका साथ छैठौं र १० दशमलव ६ प्रतिशतका साथ ११ औं स्थानमा छन् । ५७ वर्षअघि विश्वको आर्थिक प्रगति र विश्व व्यापारलाई उत्प्रेरित गर्ने उद्देश्यले स्थापना गरिएको संगठन ‘ओईसीडी’ द्वारा सार्वजनिक तथ्यांकमा युरोपका ८, उत्तर अमेरिकाका ३ र एसिया तथा दक्षिण अमेरिकाका २–२ गरी १५ मुलुकको स्वरोजगार दर उल्लेख गरिएको छ ।

Yamaha

सूचीमा अफ्रिकाबाट कुनै पनि मुलुकको प्रतिनिधित्व छैन ।

अन्तर्राष्ट्रिय श्रम संगठन (आईएलओ) ले कुनै पनि व्यक्तिले साताको एक घण्टाभन्दा बढी काम गर्नुलाई रोजगारीकै रूपमा गणना गरेको ‘फोब्र्स’ अनलाइनमा डेटा जर्नलिस्ट निअल म्याकार्थीले लेखेका छन् । उनका अनुसार केही मुलुकहरूमा स्वरोजगारको दर अन्त्यन्तै उच्च हुनुका कारणका रूपमा यसलाई पनि लिन सकिन्छ । उनी लेख्छन्, ‘खासगरी विश्वका केही मुलुक, जहाँ कयौं पारिवारिक सदस्यहरू परिवारको स्वामित्वमा रहेको खेतमा कृषि कार्य गर्नमा एकअर्कालाई सहयोग गर्छन् । ती मुलुकहरूमा स्वरोजगारी विकसित गर्न मानिस जीवित रहने रणनीतिका रूपमा लिने गरिन्छ, जबकि अधिक विकसित अर्थव्यवस्थामा यो एउटा रचनात्मक र उद्यमशीलताको प्रतीक हुन सक्छ ।’

फोब्र्सका अनुसार आईएलओको परिभाषालाई मान्ने हो भने साना फर्महरूले पनि स्वरोजगारीमा महत्त्वपूर्ण भुमिका निर्वाह गर्ने गरेका छन् । ती मुलुकहरूमा केही कृषिजन्य फर्ममा परिवारका सदस्यहरूको सहभागिता धेरै रहने गरेकै छ । ‘गरिब मुलुकहरूमा बाँच्नका लागि एउटा रणनीतिका रूपमा स्वरोजगारलाई लिन सकिन्छ । किनभने ती मुलुकहरूमा आयस्रोत सिर्जना गर्ने अवस्था हुँदैन,’ अखबारले म्याकार्थीलाई उद्धृत गर्दै लेखेको छ, ‘ विकसित अर्थतन्त्र भएका मुलुकहरूमा भने उद्यमशीलता र सिर्जनशीलताले महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्ने गर्छ ।’

अर्गनाइजेसन फर इकोनमिक को अपरेसन एन्ड डेभेलपमेन्ट (ओईसीडी) को पछिल्लो प्रतिवेदनले कोलम्बियाका बढी कामदारहरू श्रममा अनौपचारिकता, आम्दानीमा असमानता र गैरनियमित अनुबन्धले दक्षिण अमेरिकी मुलुकहरूलगायत अन्य देशको तुलनामा अब्बल रहेको उल्लेख छ । युरोपमा ग्रिसजस्ता दक्षिणी मुलुकमा उच्चतम स्वरोजगार दर रहेको पाइन्छ, जबकि उत्तरका मुलुकहरूमा खासगरी स्क्यान्डिनेभियामा सबैभन्दा कम रहेको पाइएको छ ।

जापानमा मुलुकका कुल कामदार जनसंख्यामध्ये १० दशमलव ६ प्रतिशत आफैं मालिक हुने गरेको पाइएको छ । अमेरिकामा भने कुल कामदारमध्ये स्वरोजगारको दर ६ दशमलव ४ प्रतिशत मात्र रहेको छ । सन् १९६१ मा ३७ सदस्य राष्ट्रसहित स्थापना गरिएको ‘ओईसीडी’ को तथ्यांकले विश्वका अर्थविद्हरूलाई आश्चर्यजनक परिणामसँग परिचय गराएको छ । विश्वका डलर अर्बपतिहरू सबैभन्दा बढी रहेको अमेरिका, चीन र भारतलगायतमा मुलुकहरूमा स्वरोजगारीको अवस्था चिन्ताजनक रहेको छ ।

जर्मनीको हयामबर्गमा मुख्यालय रहेको ‘स्टेटिस्टा’ अनलाइन तथ्यांक पोर्टलले सार्वजनिक गरेको सन् २०१६ को डाटाअनुसार सबैभन्दा उच्च स्वरोजगार दर रहेका १५ मुलुकमध्ये कोलम्बिया अग्रस्थानमा छ । त्यसपछि ३४ दशमलव १ प्रतिशतका साथ ग्रिस दोस्रो, ३२ दशमलव ९ प्रतिशतका साथ ब्राजिल तेस्रो, ३२ दशमलव ४ का साथ टर्की चौथो र ३१ दशमलव ५ प्रतिशतका साथ मेक्सिको पाँचौं स्थानमा रहेको तथ्यांकमा उल्लेख छ ।

तथ्यांकमा उल्लेखित १५ मुलुकहरूमध्ये अमेरिका ६ दशमलव ४ प्रतिशतका साथ सबैभन्दा पुछारमा रहनुले धनाढयहरू थप धनी बन्ने गरेको, श्रमिक वर्गहरू रोजगारी/स्वरोजगारीमा पछि रहेको पुष्टि गर्छ । यो सूचीमा ठूलो अर्थतन्त्र भएको एसियाली दुई मुलुक चीन र भारत समावेश छैनन् ।

आर्थिक वृद्धि दरका हिसाबले यी मुलुकहरू माथि रहे पनि स्वरोजगारी क्षेत्रमा पछाडि रहेको तथ्यांकले प्रमाणित गर्छ । यसैगरी सूचीमा इटाली २३ दशमलव ९ प्रतिशतका साथ सातौं, स्पेन १६ दशमलव ९ प्रतिशतका साथ आठौं, १५ दशमलव ४ प्रतिशतका साथ बेलायत नवौं र ११ दशमलव ८ प्रतिशतका साथ फ्रान्स दसौं स्थानमा छ । त्यस्तै सूचीमा १० दशमलव ४ प्रतिशतका साथ जर्मनी १२ औं, ८ दशमलव ६ प्रतिशतका साथ क्यानाडा तेह्रौं र ७ दशमलव ५ प्रतिशतका साथ रसिया १४ औं स्थानमा रहेका छन् । (एजेन्सी)

स्वरोजगार बढी भएका मुलुक
स्थान मुलुक स्वरोजगारको दर
१ कोलम्बिया ५१.३
२ ग्रिस ३४.१
३ ब्राजिल ३२.९
४ टर्की ३२.४
५ मेक्सिको ३१.५
६ उत्तर कोरिया २५.५
७ इटाली २३.९
८ स्पेन १६.९
९ बेलायत १५.४
१० फ्रान्स ११.८
११ जापान १०.६
१२ जर्मनी १०.४
१३ क्यानाडा ८.६
१४ रसिया ७.५
१५ अमेरिका ६.४
स्रोत : ओईसीडी/फोब्र्स/स्टेटिस्टा

प्रकाशित : असार १५, २०७५ ०८:२३
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

पहिलो चरणमै घर फर्केका च्याम्पियन

एएफपी

कजान — जर्मनी दोस्रो विश्वकपयता पहिलोपल्ट विश्वकप फुटबलको पहिलो चरणबाटै बाहिरियो । यो शताब्दीमा डिफेन्डिङ च्याम्पियन समूह चरणबाटै बाहिरिएको यो चौथोपल्ट हो ।

मस्कोस्थित भेनुकोभो विमानस्थलबाट घर फर्केने क्रममा रहेका जर्मन टोलीका खेलाडी । तस्बिर : रोयटर्स

उरुग्वेले सन् १९३० मा भएको पहिलो संस्करण जितेको थियो । तर उसले १९३४ को संस्करणका लागि इटालीको यात्रा गरेन । त्यसलाई छाडेर विश्वकपको इतिहासमा छैटौंपल्ट डिफेन्डिङ च्याम्पियनको चुनौती पहिलो चरणमै समाप्त भएको हो । पहिलो चरणबाटै बाहिरिएका डिफेन्डिङ च्याम्पियन :

१९५० : इटाली
दोस्रो विश्वकपअघि इटालीले लगातार दुईपल्ट विश्वकप जितेको थियो । ब्राजिलमा १९५० मा विश्वकप आयोजना हुँदा टिममा थुप्रै परिवर्तन भइसकेको थियो । मे १९४९ को विमान दुर्घटनामा इटालीका टोरिनोको महान टिमका केही अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडीको मृत्यु भएपछि इटालीले एटलान्टिक समुन्द्रबाट डुंगामा यात्रा गर्न अस्वीकार गरेको थियो ।

लामो सामुद्रिक यात्रापछि लयमा नरहेको इटालीले सुरुका दुई खेलमध्ये पहिलो नतिजा स्वीडेनलाई ३–२ ले गुमाएको थियो । त्यसपछि पाराग्वेसँग २–० ले हार्‍यो । स्वीडेन समूह विजेता बन्यो र इटाली घर फर्कियो ।

१९६६ : ब्राजिल
पेलेको महान टिम ब्राजिल उत्कृष्ट खेल पस्कँदै अघिल्ला दुई विश्वकपको उपाधि जितेर इंग्ल्यान्ड पुगेको थियो । यो टिमले १९७० को विश्वकप पनि जित्न सक्थ्यो तर १९६६ मा विपद् नै पर्‍यो ।

पेले र गारिन्चाको गोलसँगै ब्राजिलले पहिलो खेलमा एभरटनको मैदान गुडिसन पार्कमा बुल्गेरियालाई २–० ले हरायो । तर बुल्गेरियाले खराब व्यवहार गर्‍यो र पेलेले अर्को खेल छाड्न बाध्य भयो । पेले मैदानबाहिरै भएको खेल हंगेरीले ३–१ ले जितेको थियो ।

उनी समूह चरणबाट माथि उक्लिनका लागि निर्णायक खेलमा युसेबियोको टिम पोर्चुगलविरुद्धको खेलमा फर्किए । तर उनी फेरि अर्को डरलाग्दो टयाकलको सिकार भए । उनी मैदान छाड्न बाध्य बनाइएको खेलमा ३–१ ले हारेसँगै ब्राजिल प्रतियोगिताबाट बाहिरियो ।

२००२ : फ्रान्स
फ्रान्स घरेलु भूमिमा १९९८ मा भएको विश्वकप र युरोपियन च्याम्पियनसिप २००० को ट्रफी कब्जा गरेर उत्कृष्ट टिमका रूपमा दक्षिण कोरिया र जापान पुगेको थियो । तर लेस ब्लुजका लागि केही पनि राम्रो भएन । खेलाडीका खुट्टा गोल गर्न असफल भए र उसले खेल नजित्ने पनि सोचिएको थिएन ।

जिनेदिन जिदानलाई चोटको कारण फ्रान्सले सेनेगलसँग १–० ले हारेको पहिलो खेलमा गुमाएको थियो । त्यसपछि फ्रान्सले उरुग्वेसँग गोलरहित बराबरी खेल्यो र त्यसमा थिएरी हेनरीलाई रातो कार्ड देखाइएको थियो । अन्तिम खेलमा जिदान टिममा फर्किए तर उनले डेनमार्कविरुद्ध २–० को हार टार्न सकेनन् । त्यसैले फ्रान्स उपाधि रक्षाको अभियानमा सबैभन्दा खराब नतिजा लिएर घर फर्कियो ।

२०१० : इटाली
जादुयी रूपमा इटालीले २००६ मा जर्मनीमा भएको विश्वकप जितेको थियो । त्यसपछि ‘क्याल्सियोपोली स्क्यान्डल’ का कारण अजुरीको घरेलु फुटबल प्रभावित भयो । त्यसैले हुनसक्छ, २०१० मा दक्षिण अफ्रिकाको यात्रा इटालीका लागि वास्तवमै खराब रह्यो ।

मार्सेलो लिप्पीको टिममा जियानलुइजी बुफोन र फाबियो कानाभारोजस्ता भेट्रान खेलाडी बेन्चमा रहे पनि समूह चरणमा जितको भोक भएजस्तो देखिएन । उसले कुनै पनि खेल जित्न पनि सकेन । पाराग्वे र न्युजिल्यान्डविरुद्ध पछाडि परेको स्थितिमा सुधार गरेर बराबरी गरे पनि इटालीको भाग्य स्लोभाकियाविरुद्ध ३–२ को लज्जास्पद हारसँगै समाप्त भयो ।

२०१४ : स्पेन
च्याम्पियन टिम फेरि पनि चार वर्षअघि ब्राजिलमा स्तब्ध भयो । सबै किसिमबाट रोकिने त्यो टिम बन्यो स्पेन । भिसेन्ट डेल बस्कको टिम सन् २००८ देखि २०१२ सम्म लगातार तीन उपाधि जितेर दक्षिण अफ्रिका पुगेको थियो । तर त्यसले सफलताका लागि भोकोपन टिमले गुमाएको साबित भयो ।

उपाधि रक्षाको अभियानमा दुई खेलमा लज्जास्पद नतिजा बेहोरेसँगै स्पेन घर फर्किने पक्का भइसकेको थियो । उसले नेदरल्यान्ड्सको हातबाट ५–१ को हार बेहोर्‍यो । स्पेनको असफलतालाई माराकानामा चिलीको २–० को जितले निरन्तरता दियो । त्यसले इकर कासियास, जाभी हर्नान्डेज, जाभी अलोन्सोको युग समाप्त गरिदियो । स्पेनको लागि अन्तिम खेलमा अस्ट्रेलियामाथि ३–० को जित सान्त्वना बन्यो ।

२०१८ : जर्मनी
जर्मनीले उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्दै २०१४ मा ब्राजिलमा भएको विश्वकपको ट्रफी चुमेको थियो । त्यसपछि उसको प्रदर्शन राम्रै रह्यो । विश्वकपको तयारीका रूपमा गत वर्ष रुसमा भएको कन्फेडेरेसन्स कप पनि जर्मनीले नै जित्यो । त्यसबेला जर्मनीले जुनियर खेलाडीलाई अवसर दिएको थियो ।

कन्फेडेरेसन्स कप र चार वर्षअघि विश्वकप जित्दाका खेलाडीलाई समिश्रण गरिएको जोचिम लोको टिम रुसमा भने खासै चल्न सकेन । पहिलो खेलमै मेक्सिकोले उसलाई १–० ले स्तब्ध बनाइदियो । टोनी क्रुसको अन्तिम क्षणको गोलमा स्वीडेनलाई २–१ ले हराएर जर्मनीले नकआउट चरणमा पुग्ने सम्भावना कायमै राख्यो ।

अन्तिम खेलमा दक्षिण कोरियाले २–० को सिकार बनाएर जर्मनीलाई घर फर्काइदियो । यससँगै मेसुट ओजिल, थोमस मुलर, म्यानुयल नोयरको युग समाप्त भएको छ ।

प्रकाशित : असार १५, २०७५ ०८:१२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT