खाद्यमा सार्क मुलुकको एउटै गुणस्तर मापदण्ड

बिस्कुट, प्रशोधित चिनी र दूधजन्य उत्पादन यसमा समावेश
सुरेशराज न्यौपाने

नयाँदिल्ली — दक्षिण एसियाली सहयोग संगठन (सार्क) अन्तर्गतका सदस्य मुलुकहरू केही खाद्य वस्तुमा एउटै गुणस्तर मापदण्ड कायम गर्न सहमत भएका छन् । सहमतिअनुसार बिस्कुट, प्रशोधित चिनी र दूधजन्य वस्तुमा यो मापदण्डमा लागू हुनेछ ।

सार्कअन्तर्गतको विशेष संगठन साउथ एसियन रिजनल स्टयान्डर्ड अर्गनाइजेसन (सार्सो) ले तयार पारेको मापदण्डमा सदस्य मुलुकहरूबीच सहमति जुटेको हो । बिस्कुट र प्रशोधित चिनीको उत्पादन गुणस्तरसँगै प्याकेजिङ प्रशोधन, लेबलिङ र नमुना तथा दूध/दुग्धजन्य वस्तुको उत्पादन, प्रशोधन र प्रयोगका लागि समेत साझा मापदण्ड तय गरिएको छ ।

अघिल्लो महिना ‘सार्सो’ को मुख्यालय बंगलादेशको ढाकामा बसेको प्राविधिक समितिले त्यससम्बन्धी निर्णय गरेको हो । एउटै मापदण्ड तय गर्ने विषयमा ‘सार्सो’ अन्तर्गतका विभिन्न समिति र बैठकमा सन् २०११ देखि नै छलफल हुँदै आएको थियो । सार्क मुलुकहरूबीच गुणस्तर मापदण्डमा एकरूपता ल्याउँदै व्यापार अभिवृद्धिका लागि साझेदारी र समन्वय गराउने उद्देश्यसहित ‘सार्सो’ को गठन भएको हो ।

Yamaha

हाल सार्क मुलुकभित्र निर्यात गर्दा आयात गर्ने मुलुकले निर्यातकर्ता मुलुकले जारी गरेको गुणस्तर प्रमाणपत्रको परीक्षण गर्ने व्यवस्था छ । यसको अभावमा सार्क मुलुकहरूबीचको व्यापार सहज बन्न सकेको थिएन । पछिल्लो सहमतिपछि यी वस्तुहरूको व्यापार सहज हुने विश्वास गरिएको छ । एउटै मापदण्ड लागू भएपछि आयातकर्ता मुलुकले निर्यात गर्ने मुलुकले जारी गर्ने गुणस्तर प्रमाणपत्रलाई मान्यता दिनेछन् । जसबाट सीमामा गर्नुपर्ने गुणस्तर परीक्षणलगायतका प्रक्रिया हट्ने र व्यापार अभिवृद्धिमा सघाउ पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

सार्क मुलुकहरूले गर्ने कुल वैदेशिक व्यापारको पाँच प्रतिशत मात्र यो क्षेत्रमा हुने गरेको छ । जबकि पूर्वएसियाली मुलुकहरूबीच ३५ प्रतिशत र युरोपभित्र ६० प्रतिशत व्यापार हुने गरेको तथ्यांक छ । सार्क मुलुकहरूबीच न्यून व्यापार हुनुमा कमजोर पूर्वाधारसँगै गैरभन्सार अवरोधहरूलाई पनि जिम्मेवार ठान्ने गरिएको छ । सरकारी अधिकारीले मापदण्ड लागू भएको खण्डमा गैरभन्सार अवरोध पनि कम हुने सार्क मुलुकहरूबीच व्यापार अभिवृद्धिका लागि भरपर्दो आधार तयार गर्ने अपेक्षासमेत गरेका छन् ।

पछिल्लो निर्णयले व्यापार अभिवृद्धिका अतिरिक्त वैदेशिक लगानीलाई पनि आकर्षित गर्ने विश्वाससमेत गरिएको छ । भारत र चीनको ठूलो बजार लक्षित गर्दै बिस्कुट र दुग्ध उद्योगमा वैदेशिक लगानी आउन सक्ने सम्भावना रहेको उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयका प्रवक्ता रविशंकर सैंजु बताउँछन् । ‘यो निर्णयपछि छिमेकका ठूला बजार लक्षित गरी वैदेशिक लगानी आउने सम्भावना बढेर जानेछ,’ सैंजुले भने । साथै निर्यातमा रहेको गैरभन्सार अवरोध पनि केही हदसम्म कम हुने उनको विश्वास छ ।

‘सार्सो’ ले सार्क मुलुकहरूबीच गुणस्तर समानीकरणका लागि जुट, टेक्स्टाइल, छाला, निर्माण सामग्री, रासायनिक उत्पादन तथा विद्युतीय सामग्रीजस्ता क्षेत्रहरू पहिचान गरेको छ । सार्क मुलुकहरूबीच कृषि तथा खाद्य वस्तुहरूको व्यापारको प्रचुर सम्भावना रहेको हुुँदा सबैभन्दा पहिले तिनै वस्तुहरू गुणस्तर मापदण्ड तोकिएको ‘सार्सो’ ले जनाएको छ । नयाँ मापदण्ड कार्यान्वयनमा ल्याउनका लागि त्यसअघि सबै सार्क मुलुककले आआफ्नो देशमा कायम रहेको गुणस्तर मापदण्डलाई नयाँ मापदण्डसँग मिल्ने गरी परिमार्जन गर्नुपर्ने हुन्छ ।

नेपाल गुणस्तर तथा नापतौल विभागका महानिर्देशक विश्वबाबु पुडासैनी एउटै मापदण्डमा एकरूपता भएमा सबै देशका उद्योगीहरूका लागि समान अवसर खुला हुने बताउँछन् । तर, व्यवहारमा कसरी लागू हुन्छ, त्यो भने हेर्न बाँकी रहेको उनले जनाए ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : श्रावण १०, २०७५ ०८:४१
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

दैलेखबाटै अछामको बैंकिङ कारोबार

ज्योति कटुवाल

दैलेख — अछाम तुर्माखाद ३ की ७० वर्षीया देवी बुढा दुई दिनदेखि दैलेखको राकम कर्णालीस्थित डाब बैंकिङ कारोबारका लागि आएकी छिन् । सदरमुकाम मंगलसेन जान दुई दिन लाग्ने भएपछि उनी कारोबारका लागि तीन घण्टा हिँडेर डाब आइपुगेकी हुन् ।

उनी मात्र होइन अछामको तुर्माखाद क्षेत्रका बासिन्दालाई बैंकिङ कारोबारका लागि दैलेखको डाब आउनुपर्ने बाध्यता छ ।

तुर्माखादका जयबहादुर बीसीले कारोबारका लागि घण्टौं हिँडेर डाब आइपुगेको गुनासो गरे । माथिल्लो कर्णाली जलविद्युत् आयोजनाले मुआब्जा वितरण गर्दा अछाम बासिन्दा तीन दिनसम्म हिँडेर खाता खोल्न डाब आइपुगेका थिए । चेक पाएपछि अछाममै चेक साट्न असहज भएपछि फेरि डाबमै पुग्नुपर्ने बाध्यता छ । नेपाल इन्भेस्टमेन्ट बैंक डाब शाखाले दैनिक ५० भन्दा बढी ग्राहकलाई सेवा दिँदै आइरहेको छ । अछाम तुर्माखादका सूर्यबहादुर थापाले स्थानीयस्तरमै बैंक नहुँदा डाब आउनुपर्ने बाध्यता रहेको बताए ।

दैलेखका ११ स्थानीय तहमध्ये १० स्थानमा बैंक पुगेको छ । तर, सरकारी कारोबार भने सदरमुकामस्थित राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकबाट मात्रै हुँदै आएको छ । नारायण र दुल्लु नगरपालिकामा मात्र राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकले सेवा दिँदै आएको छ ।

आठबिस नगरपालिकास्थित नेपाल इन्भेस्टमेन्ट बैंकले दैलेख र अछामका बासिन्दालाई सेवा दिँदै आएको जनाएको छ । माथिल्लो कर्णाली जलविद्युत् आयोजनाका कारण सदरमुकाम बाहिर वाणिज्य बैंकको पहिलो शाखा खुलेको प्रबन्धक कृष्णराज जोशीले बताए । उनका अनुसार बैंकबाट दैलेखको भन्दा अछामको कारोबार धेरै हुने गरेको छ । अछामबाट दैनिक ६० भन्दा बढीले खाता खोल्ने गरेका छन् । रेमिटयान्स रकम पनि यहीँबाट वितरण भइरहेको उनको भनाइ छ ।

यहाँका अन्य स्थानीय तहमा बैंकका शाखा खुले पनि उपभोक्ताहरू सदरमुकाम जानैपर्ने बाध्यता भएको छ । सरकारी लगानीको बैंकबाट मात्र कारोबार गरिने भएकाले स्थानीयबासी सदरमुकाम पुग्न बाध्य भएका हुन् । सानो सरकारी रकम लिन पनि सदरमुकाम पुग्नुपर्ने बाध्यता रहेको स्थानीयको भनाइ छ । गाउँमा बैंक खुले पनि सदरमुकाम पुग्नैपर्ने बाध्यताका कारण सरकारी काम खर्चिलो बनेको स्थानीयको गुनासो छ ।

प्रकाशित : श्रावण १०, २०७५ ०८:४०
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT