नेपाली अलैंचीमा चिनियाँ चासो

सम्भाव्यता बुझ्न चिनियाँ टोली आउँदै
भरपर्दो बजार पाउने आशा
आनन्द गौतम

ताप्लेजुङ — अलैंचीको मूल्य लगातार ओरालो लागिरहेका बेला नेपालको अलैंचीको अवस्था अध्ययनका लागि चिनियाँ टोली आउने भएको छ । चीनका उद्योगी, व्यापारी, प्राध्यापक र कृषिविज्ञ सम्मिलित टोलीले किसानदेखि व्यापारी र सरकारी अधिकारीसम्मलाई भेट्ने योजना बनाएका छन ।

इलामको सन्दकपुरस्थित किसान र प्राविधिक अलैंची बारीको अध्ययन गर्दै । फाइल तस्बिर : कान्तिपुर

चिनियाँ टोली ल्याउन सहजीकरण गरेको इसिमोड नेपालका जनसम्पर्क अधिकृत मीन गुरुङका अनुसार चिनियाँहरूको टोली काठमाडौंबाट भदौ १ गते ताप्लेजुङ पुग्नेछ । यहा फुङलिङ नगरपालिका ६ का किसानले उत्पादन गरेको अलैंचीं हेर्ने र उनीहरूसँग उत्पादनका विषयमा छलफल गर्ने कार्यक्रम छ ।

अलैंचीको दाना लागेको र टिप्ने सिजन भएकाले चिनियाँहरू यही मौका पारेर आउन लागेका हुन् । उनीहरूले किसान र व्यापारीले गोदाम गरेर राखेको अलैंची हेर्ने प्रस्ताव पनि गरेका छन् । अलैंची उत्पादन गर्ने किसान, खरिद गर्ने स्थानिय ब्यापारी र स्थानीय तहका जनप्रतिनिधि (जिल्ला समन्वय संयोजक, नगरपालिकाका प्रमुख र गाउँपालिका अध्यक्ष) सँग छलफल गर्ने कार्यक्रम तय भएको छ ।

यसको समन्वयका लागि यसअघि अलैंचीसम्बन्धी काम गरेको संस्था वातावरण संरक्षण तथा विकास मञ्चलाई अनुरोध गरिएको छ । ताप्लेजुङ नेपालमा सबैभन्दा बढी अलैंची उत्पादन गर्ने जिल्ला हो ।

टोलीले अलैंची व्यवसायी महासंघका पदाधिकारीसँग झापाको विर्तामोडमा छलफल गर्नेछन् । उत्पादन तथा निर्यातबारे छलफल हुने अलैंची व्यवसायी महासंघका केन्द्रीय अध्यक्ष निर्मल भट्टराईले बताएका छन् ।

नेपालबाट चीन निर्यातसम्बन्धी व्यवस्थाबारे पनि छलफल हुनेछ । एक नम्बर प्रदेशमा सबैभन्दा बढी अलैंची उत्पादन हुने भएकाले प्रदेश सरकारसँग पनि चिनियाँ टोलीले छलफल गर्नेछ । नेपालको अलैंची अहिलेसम्म भारत मात्रै निर्यात हुँदै आएको छ । भारतबाट पाकिस्तान र खाडी मुलुकमा निर्यात हुन्छ । विश्व बजारमा पुग्दा नेपाली अलैंची भारतको भएर जाने गरेको छ । नेपालको आफ्नो ट्रेडमार्क नभएकाले भारतमा निर्भर रहनुपरेको हो ।

जसका कारण मूल्य लगातार ओरालो लागिरहेको छ । प्रतिमन (४० किलो) एक लाख १४ हजारसम्ममा बिक्री भएको अलैंचीको मूल्य अहिले झापाको बिर्तामोडमा २८ हजारमा झरेको छ । ताप्लेजुङ, पाँचथर, तेह्रथुम, इलाम, संखुवासभाजस्ता उत्पादन गर्ने जिल्लाका किसानले २४/२५ हजार प्रतिमन प्राप्त गर्दै छन । त्यो पनि जिल्ला सदरमुकाम पुर्‍याएपछि मात्रै । साउनयता त कारोबार ठप्पजस्तै रहेको भट्टराई बताउँछन् ।

अलैंची नेपाल, भारत र भुटानमा उत्पादन हुन्छ । यो सबै भारतकेन्द्रित भएर बिक्री गर्नुपर्छ । पछिल्लो समय चीनले पनि अलैंची उत्पादन गर्छ तर नेपालको जस्तो राम्रो नभएर कालो छ । नेपालले भने ठूला, मझौला र साना गरी तीन किसिमको उत्पादन गर्दै आएको छ । भारतीय बजारको एकाधिकार तोडिए मूल्य बढ्न सक्ने व्यापारीको आशा छ ।

चीनले ठूलो परिमाणमा भित्र्याउन सके खपत गर्ने विषय अध्ययनको पाटो भएको मीन बताउँछन् । व्यवसायी संघका अनुसार नेपालका ४३ जिल्लामा अलैंची उत्पादन हुन्छ । मनको एक लाख रुपैयाँ कटेपछि त नेपालका पहाडी क्षेत्रका किसानले धान, कोदो, मकै फल्ने खेतबारी नै मासेर अलैंची लगाएका छन् । पछिल्ला दिन मूल्य बढेपछि किसानमा निराशा छाएको छ । मूल्य घटबढले आर्थिक रूपमा व्यापारीहरू पनि समस्यामा परेका छन् ।

प्रकाशित : श्रावण २०, २०७५ ०८:१३
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

अण्डा बजारमा १४ किसानलाई ७ रुपैयाँ मात्र

अर्जुन राजवंशी

दमक — मूल्य घटेपछि झापाका अण्डा उत्पादक किसान मारमा परेका छन् । किसान, अण्डा बिक्रीबाट न्यूनतम उत्पादन खर्चसमेत उठाउन सकिरहेका छैनन् ।जिल्लामा अण्डाको मूल्यमा तीन महिनायता गिरावट आएको हो ।

झापाको दमकस्थित एक पसलमा बिक्रीका लागि राखिएको अण्डा । तस्बिर : अर्जुन । कान्तिपुर

अण्डा उत्पादनमा वृद्धि तथा बाहिरी जिल्लाबाट आयातित अण्डाका कारण मूल्यमा भारी गिरावट आएको अण्डा उत्पादक संघले जनाएको छ ।

जिल्लामा अहिले अण्डा प्रतिगोटा ७ रुपैयाँ ६१ पैसामा बिक्री गरिरहेको संघका पूर्वअध्यक्ष भरत चम्लागाईले बताए । उनले गत वर्ष यही सिजनमा प्रतिगोटा ११ रुपैयाँमा बिक्री गरेको बताए । अहिले अण्डाको प्रतिकार्टुन १४ सयदेखि २ हजार रुपैयाँसम्म बिक्री भइरहेको छ । चम्लागाईले यही सिजनमा गत वर्ष प्रतिकार्टुन २ हजार ४ सयदेखि २ हजार ६ सय रुपैयाँसम्ममा बिक्री गरेको बताए ।

जिल्लामा ७० वटा लेयर्स कुखुराका फार्म छन् । ती फार्ममा तीन लाख २५ हजार कुखुरा छन् । जिल्लामा दैनिक एक लाख ५७ हजार ५ सय अण्डा उत्पादन हुने गरेको छ । उक्त संख्या ७ सय ५० कार्टुन हुन्छ । तर, जिल्लामा दैनिक एक लाख ३० हजार मात्र अण्डा खपत हुने गरेको छ । चम्लागाईले भने, ‘सामग्रमा भन्नुपर्दा तीन महिनायता अण्डा उत्पादनमा प्रतिकार्टुन एक हजार ८ सय रुपैयाँ खर्च भइरहेको छ । तर, आम्दानी प्रतिकार्टुन एक हजार ६ सय रुपैयाँ मात्रै हुने गरेको छ ।’

मूल्य गिरावट तीन महिनासम्म रहँदा जिल्लाका किसानले मासिक करोडौं घाटा बेहोर्नुपरिरहेको संघका जिल्ला उपाध्यक्ष देवेन्द्र प्रसाईंले बताए । ‘तीन महिनादेखि दैनिक घाटा सकेर व्यवसाय गरिरहेका छौं,’ प्रसाईंले भने, ‘घाटा पूर्ति कसरी गर्ने कुनै उपाय देखिरहेका छैनौं । बजार मूल्य तत्काल सुध्रिएन भने हामीलाई थाम्न गाह्रो हुन्छ ।’

उनले दमक नगरपालिका १० मा ‘दमक एग्रिकल्चर फार्म’ सञ्चालन गरिरहेका छन् । उक्त फार्ममा २० हजार ८ सय लेयर्स कुखुरा छन् । फार्मबाट दैनिक १५ हजार २ सय अण्डा उत्पादन हुन्छ । उनले दुई बिघा क्षेत्रफलमा १२ वटा खोर निर्माण गरि व्यावसायिक अण्डा उत्पादन गरिरहेका छन् । उनले भने, ‘मेरो फार्म अहिले मासिक ३ लाखभन्दा बढी घाटामा चलिरहेको छ ।’ उनका अनुसार फार्ममा १७ जना कर्मचारीलाई मासिक २ लाख ६१ हजार रुपैयाँ, दानामा मासिक ३४ लाख ३२ हजार, कुखुराको औषधिमा एक लाख, अण्डा बोक्ने दुईवटा गाडी, एउटा मोटरसाइकल तथा अन्य विविध खर्च एक लाख गरी मासिक करीब ४० लाख खर्च हुने गरेको प्रसाईंले बताए । तर, तीन महिनायता अण्डा बिक्रीबाट मासिक ३६ लाख ९१ हजार रुपैयाँ मात्र आम्दानी हुने गरेको उनले बताए । ‘यस्तो अवस्थामा व्यवसाय कसरी धान्ने ? मासिक आम्दानीभन्दा खर्च नै ३/४ लाख रुपैयाँ बढी भइरहेको छ,’ उनले भने ।

अण्डाको बजार सुधार गर्न सरकारले विशेष कदम चाल्नुपर्ने संघका जिल्ला सचिव राजेन्द्रप्रसाद भण्डारीको आग्रह छ । उनले अहिलेकै अवस्था रहे ५ वर्षभित्र जिल्लाका सबै अण्डा उत्पादक किसान ठूलो ऋणको भारमा डुब्ने र टाँट पल्टिने अवस्थामा रहेको बताए ।

प्रकाशित : श्रावण २०, २०७५ ०८:१२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT