बन्दरगाह निर्माणले गति लियो

ठाकुरसिंह थारू

नेपालगन्ज — नेपाल–भारत सीमा नाका जयसपुरमा सुख्खा बन्दरगाह निर्माण कार्यले गति लिएको छ । बन्दरगाहलाई जोड्ने ३ सय १५ मिटर पहुँच मार्ग ग्राबेल गरिएको छ । बन्दरगाह निर्माणस्थलदेखि नेपालगन्जको चौलिकासम्मको दूरी २ हजार ७ सय मिटर छ । त्यसका लागि गत वर्ष सरकारले ४० लाख रुपैयाँ बजेट छुटयाएको थियो ।

नेपालगन्जको चार लेनको चौलिकादेखि सुरु हुने पहुँच मार्ग जीर्ण भएका कारण मर्मत गरिएको हो । थप पहुँच मार्ग निर्माणलगायतका काम भारतीय पक्षले गर्ने सम्झौता छ । त्यस्तै सुरक्षाका लागि अस्थायी सुरक्षा पोस्ट पनि निर्माण गरिएको छ । यसअघि निर्माण गरिएको सुरक्षा पोस्ट जीर्ण बनेको थियो ।


चालु आर्थिक वर्षमा भने मर्मत सम्भार गरिएको छ । भारत सरकारको सहयोगमा दुई मुलुकको सीमामा सुक्खा बन्दरगाह निर्माण सुरु गरिएको हो । नेपाल सरकारले स्थानीयबासीलाई मुआब्जा दिएर जयसपुर क्षेत्रमा ९० बिघा जग्गा अधिग्रहण गरी तारबार गरिसकेको छ ।

Yamaha


त्यस्तै भारत सरकारले पनि आफ्नो क्षेत्रमा जग्गा अधिग्रहण गरी पर्खाल निर्माणको कामलाई तीव्रता दिएको छ । नेपालतर्फको ९० बिघा जग्गामध्ये २७ बिघामा सडक निर्माण गरिनेछ । पहुँच मार्गको चौडाइ ६० मिटर रहने नेपालगन्जस्थित सहरी तथा भवन निर्माण विभाग डिभिजन कार्यालयका इन्जिनियर होमनाथ भुसालले बताए । उक्त पहुँच मार्ग ६ लेनको हुनेछ । उनका अनुसार बन्दरगाहका लागि आवश्यक पर्ने भौतिक संरचनाका लागि भारत सरकारले छिट्टै ठेक्का दिने तयारीमा छ ।


‘नेपाल सरकारले गर्नुपर्ने आवश्यक काम करिबकरिब पूरा भएको छ । भारतीय पक्षले टेन्डर खोल्ने प्रक्रियामा छ,’ भुसालले भने, ‘हामीले गर्नुपर्ने काम गरिसक्यौं । भारतीय पक्षले सबै भौतिक निर्माणको काम गर्नेछ ।’ बन्दरगाहलाई नेपालगन्जको चार लेन सडकसँग जोड्न चौलिकासम्म ६ लेन पहुँच मार्ग निर्माण गर्ने लक्ष्य छ ।


सुख्खा बन्दरगाह निर्माण भएपछि त्यहाँ दुई मुलुकले एकीकृत सुरक्षा पोस्ट (आईसीपी) सञ्चालन गर्नेछन् । सुख्खा बन्दरगाह निर्माण भएपछि आधुनिक भन्सारको काम सुरु हुनेछ । बन्दरगाहसम्म रेल्वे सेवा विस्तार हुनेछ । एकीकृत सुरक्षा पोस्टमा नेपाल–भारतका सुरक्षाकर्मीहरूले संयुक्त जाँच गर्नेछन् । यसले सुरक्षा व्यवस्था चुस्त बनाउनुका साथै सर्वसाधारणलाई सहज हुने विश्वास गरिएको छ ।


बन्दरगाह निर्माणपछि व्यापारी व्यवसायीले पनि बिनाझन्झट भारतबाट विभिन्न सामान निर्वाध रूपमा आयात गर्न सक्ने जनाइएको छ । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको भारत भ्रमणका क्रममा आईसीपी कार्यान्वयनका लागि भारतीय पक्षले प्रतिबद्धता जनाएको थियो । त्यसयता सीमामा एकीकृत सुरक्षा पोस्ट कार्यान्वयनका लागि काम अगाडि बढेको हो ।


अहिले सीमामा छामछुमका भरमा सुरक्षा जाँच हुँदै आएको छ । भारतीय सीमा सुरक्षा बल (एसएसबी) ले एक्सरे मेसिनबाट सुरक्षा जाँच गर्दै आएको छ । भारतले निर्माण गर्ने भनेको बन्दरगाह एक दशकदेखि अलपत्र पर्दै आएको थियो ।


भारतको राजधानी दिल्लीबाट सबैभन्दा नजिक मानिने नेपालको नेपालगन्जमा बन्दरगाह आवश्यक रहेको भन्दै जयसपुरलाई रोजिएको हो । बन्दरगाह सञ्चालन भए भारतबाट विभिन्न सामग्री नेपालमा सहजै आयात हुने र नेपालका जडीबुटी र उत्पादनहरू भारतमा निकासी गर्न सरल हुने जनाइएको छ । त्यसका लागि चार लेन राजमार्ग र चार गेज रेलवे लाइन विस्तार गर्ने लक्ष्य छ ।

प्रकाशित : श्रावण २८, २०७५ १०:३४
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

थलिए रोकाया

‘वर्तमान अवस्थामा हामी नेताहरूको सेवा सुविधा बढेको मात्र सुन्छौं । देशका लागि खेल्ने खेलाडीलाई सामान्य सुविधा नदिएको अवस्थामा नेताहरू भने आफ्नो सुविधा बढाउन व्यस्त छन्’
खेलाडीलाई बेवास्ता गरेकामा सरकारप्रति आक्रोश
सुबास हुमागाईं

काठमाडौँ — कीर्तिमानी खेलाडी अनि कुशल प्रशिक्षक । जन्मथलो जुम्लामा रहेर नेपाली दौडमा नयाँ प्रतिभा खोज्न दिनरात खटिएका ओलम्पियन हरिबहादुर रोकाया अहिले थालिएका छन् । दुई महिनाअघि प्रशिक्षण दिने क्रममा कमजोरीका कारण एक्कासि बिरामी परेका रोकायाको हातखुट्टा नै चल्न छाडेको थियो ।

अहिले उपचारपछि सामान्य हिंड्न सक्ने अवस्थामा पुगेका रोकाया सकेसम्म चाँडो निको भएर जुम्ला फर्कने सोचमा छन्, आफ्ना खेलाडीलाई प्रशिक्षण दिन ।


असार महिनाको पहिलो दिन रोकाया नियमित प्रशिक्षणका लागि मैदान पुगेका थिए । अघिल्लो दिन लामो दूरी कुदेकाले मैदानमा पुगेपछि उनको मांसपेशी दुख्न थाल्यो । आफू कुद्न नसक्ने भएपछि खेलाडीलाई कुदाएर घर फर्केका रोकायालाई आइतबार काठमाडौं ल्याउनुपर्‍यो । ‘शुक्रबार केही दुखाइ भएपछि अस्पताल पुगेर परीक्षण पनि गराए तर डाक्टरले कमजोरीका कारण देखाएर विश्राम गर्न भने । शनिबार झनै कमजोरी बढेजस्तो भयो र घरमै बसें, तर केही सुधार आएन । आइतबार त हातखुट्टा चल्न छाड्यो र तुरुन्तै छोराहरूले काठमाडौं बोलाए । त्यही दिन न्युरो अस्पतालमा भर्ना भएँ,’ रोकायाले सुनाए ।


केही दिन आईसीयूमा राखेर परीक्षण गरेपछि कमजोरीकै कारण उनको स्वास्थ्यमा समस्या आएको निष्कर्ष आयो । उनलाई गिल्लेन–बार सिन्ड्रोम भएको उपचारमा संलग्न प्राकृतिक चिकित्सक मनोज ढकालले बताए । समयमै उपचारका लागि आएकाले रोगको असर धेरै नभएको र छिट्टै ठीक हुने अस्पतालको भनाइ छ । समयमै उपचार नभए पूरै प्यारालाइसिस हुनेसम्मको खतरा बढ्ने यो रोग जोकोहीलाई जतिबेला पनि हुन सक्ने चिकित्सक ढकालले बताए । हाल स्वास्थ्यमा धेरै सुधार आइसकेका रोकाया फिजियोथेरापी गराइरहेका छन् । उनलाई पूर्णरूपमा ठीक हुन अझै केही साता लाग्नेछ ।


हरिबहादुरले जन्मथलो जुम्लामै रहेर प्रशिक्षण दिन थालेको दुई दशक बितिसकेको छ । यसक्रममा उनले उत्पादन गरेका थुप्रै खेलाडी राष्ट्रिय टोली तथा विभागीय टोलीमा आबद्ध भइसकेका छन् । हाल २६ खेलाडीलाई नियमित प्रशिक्षण दिइरहेका छन् । रोकायाकै प्रशिक्षणमा रहेकी सुनमाया बुढाले अन्तर्राष्ट्रिय अल्ट्रा दौडमा छाप बसाइसकेकी छन् । दुर्गा बुढाले पनि भारतमा राम्रो प्रदर्शन गरिरहेका छन् । स्कुल पढ्ने खेलाडीले पनि राष्ट्रपति रनिङ सिल्डमा केही साताअघि रेकर्ड नै कायम गरे । यसबाहेक विश्वरूपा बुढा, सीता न्यौपाने जस्ता खेलाडी घरेलु प्रतियोगितामा सफल रहँदै आएका छन् ।


जुम्लामा जन्मिएका ५७ वर्षीय रोकाया आफ्नो जमानाका उत्कृष्ट खेलाडी थिए । एभरेस्ट म्याराथनमा ह्याट्रिक गर्दै विश्व कीर्तिमान नै कायम गरेका रोकाया वैकुण्ठ मानन्धरलाई खेलजीवन सुरु गर्ने प्रेरणाका स्रोत मान्छन् । सन् १९८८ र १९९२ को ओलम्पिकमा नेपालको प्रतिनिधित्व गरेका उनले दक्षिण एसियाली खेलकुदमा कांस्यपदक पनि जितेका छन् । अन्य अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा पनि उनले सफलता हात पारेका छन् ।


हरिका दुई छोरामध्ये एक डाक्टर र एक पाइलट छन् । उनले उपचारका लागि छोराहरूले जोहो गर्ने हुनाले प्राप्त सहयोग कोष खडा गर्ने योजना बनाएका छन् । ‘सबै उपचार खर्च छोराले नै गरेको छ । मलाई के कति खर्च लाग्छ, त्यसबारे केही जानकारी छैन । राखेपका सदस्य सचिवले १ लाख रुपैयाँ, ६ नम्बर प्रदेशले १ लाख, नगरपालिकाले ५० हजार तथा एक हितैषी मित्रले ३० हजार सहयोग गरेका छन् । मेरो उपचार खर्चमा मैले यो रकम प्रयोग गरेको छैन । सहयोगस्वरूप प्राप्त रकम म एउटा कोष स्थापना गरेर उपचार आवश्यक परेका खेलाडीलाई दिने योजनामा छु,’ उनले भने ।


बिमारी परेको अवस्थामा खेलाडीलाई हुने बेवास्ता देखेर भने उनी दु:खी छन् । ‘म अहिले यस्तो अवस्थामा छु । मेरो उपचार गर्न मेरो परिवार नभएको भए निकै कठिन हुने थियो । भविष्यमा मैले उत्पादन गरेका खेलाडी घाइते भए भने उपचार गर्ने कोही हुँदैन । मैले राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय पदक जित्दा त सरकारबाट उचित सहयोग पाउन सकिनँ भने मेडल जित्न नसकेका कोही घाइते भयो भने अवस्था कठिन हुन्छ,’ उनले सुनाए ।


देशका लागि पूरै जीवन व्यतीत गरेका रोकाया सरकारले खेलाडीलाई नहेर्दा दुखित छन् । पार्टीसम्बद्ध व्यक्तिहरूले सरकारबाट स्वास्थ्य अवस्था देखाउँदै मोटो रकम सहयोग प्राप्त गर्दा खेलाडी भने उपचार पाउन आर्थिक सहयोग उठाउनुपर्ने तथ्यले उनलाई पिरोलेको छ । ‘खेलाडीले आफ्नो जीवनको ऊर्जाशील समय देशका लागि खर्चन्छ । नाम चलेका खेलाडीलाई त सरकारले केही हेरेको छैन भने उदाउँदै गरेका खेलाडीलाई सरकारले हेर्ला भन्ने विश्वास छैन । कुनै पार्टीको झन्डा बोकेर हिँडे अथवा पहुँच पुगेको भएमात्र उचित सुविधा पाउने गरेको तथ्य हामीमाझ छ । खेलकुद क्षेत्रलाई सरकारले वास्ता गरेको छैन,’ उनले भने ।


जुम्लामा सुविधासम्पन्न प्रशिक्षण केन्द्र स्थापना गर्न सके आउने साफ गेम्समा पदक जित्ने खेलाडी उत्पादन गर्न सक्ने उनी बताउँछन् । ‘उचाइमा रहेर प्रशिक्षण गर्ने खेलाडीले अन्यत्र गएर खेल्दा सहज हुने कारण यसमा निरन्तर जोड दिएको हो । तर खेलाडी उत्पादन गर्ने क्रममा खेलाडी घाइते हुँदा उचित उपचार पाउनुपर्छ । कम्तीमा एउटा रनिङ ट्रयाकसहितको रंगशाला र एकेडेमी स्थापना गर्ने हो भने अन्तर्राष्ट्रियस्तरको खेलाडी उत्पादन गर्न सकिन्छ,’ उनले भने ।


सरकारले खेल र खेलाडीबारे गम्भीर रूपमा नसोच्ने हो भने भविष्यमा खेलप्रति नयाँ पिंढीको लगाव घट्नेमा उनी त्रसित छन् । ‘आफ्ना लागि भन्दा देशको मानसम्मानका लागि हरप्रहर ज्यान दिने खेलाडीलाई बेवास्ता गर्दा आउने पिंढी निरुत्साहित हुन्छन् । वर्तमान अवस्थामा हामी नेताहरूको सेवा सुविधा बढेको मात्र सुन्छौं । देशका लागि खेल्ने खेलाडीलाई सामान्य सुविधा नदिएको अवस्थामा नेताहरू आफ्नो सुविधा बढाउन व्यस्त छन् । मैले विरोध गरेको हैन । राम्रा खेलाडीलाई खेलमा लागिरहन कम्तीमा जिन्दगीभर दुई छाक खाने र स्वास्थ्य सुरक्षाको ग्यारेन्टी हुनुपर्छ,’ रोकायाले टुंग्याए ।

प्रकाशित : श्रावण २८, २०७५ १०:३३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT