भेरी बबई डाइभर्सन आयोजना: डयाम र विद्युत्गृह निर्माणको बाटो खुल्यो

प्रकाश अधिकारी

सुर्खेत — राष्ट्रिय गौरवको भेरी–बबई बहुउद्देश्यीय डाइर्भसन आयोजनाले बाँध (डयाम) र विद्युत्गृह (पावरहाउस) निर्माणको प्रक्रिया सुरु गरेको छ । सुरुङ खनिरहेको टनेल बोरिङ मेसिन (टीबीएम) ले जोखिमयुक्त क्षेत्र (रिस्क जोन) पार गरेपछि आयोजनालाई अघि बढ्न सहज भएको हो ।

टनेल बोरिङ मेसिनद्वारा खनिएको भेरी बबई डाइभर्सन आयोजनाको सुरुङ । तस्बिर : प्रकाश

रिस्क जोन भनिएको तोलीखोला क्षेत्र पार नगरुन्जेल आयोजनाले डयाम र पावर हाउस निर्माणको प्लानिङ गर्न सकेको थिएन ।

टीबीएमले जोखिमपूर्ण चुरे पर्वत पार गरेसँगै सरकारले नमुनाका रूपमा अघि बढाएको यो आयोजना सफल हुने ठानिएको छ । भौगर्भिक सर्भेका बेला तोलीखोला आसपासमा सुरुङ निर्माण कार्यमा प्रतिकूलता आउन सक्ने अनुमान गरिएको थियो । त्यहाँ माटोमा पानी बढी अर्थात् जमिन लेदो थियो । दैनिक औसत ४० मिटर खनिरहेको टीबीएमले त्यस क्षेत्रमा भने १०–११ मिटरमात्रै खनेको थियो, जुन क्षेत्र पार गर्न टीबीएमलाई तीन महिना लागेको थियो । आयोजनाका अनुसार १२ किमिमध्ये आइतबारसम्म सात किमि ४० मिटर सुरुङ खनिएको छ ।

Yamaha

छिन्चु–जाजरकोट सडक खण्डअन्तर्गत पर्ने चिप्लेमा बाँधस्थल बन्दै छ । आयोजना सफल हुने देखिएपछि पावर हाउस र डयाम निर्माणको विस्तृत अध्ययन थालिएको हो । आयोजनाका डिभिजनल हाइड्रोजियोलोजिस्ट हरि खनालले प्राविधिक डिजाइन करिब अन्तिम चरणमा पुगेको जानकारी दिए । ‘जोखिमयुक्त क्षेत्र पार गरेर मेसिन अघि बढिसक्यो,’ उनले भने, ‘अब सुरुङ निर्माणमा अवरोध आउने सम्भावना छैन, सम्झौता मितिभन्दा अगावै सुरुङ निर्माण भइसक्छ ।’ पहिलो चरणमा सुरुङ निर्माण, दोस्रो चरणमा विद्युत् उत्पादन र तेस्रो चरणमा बाँके–बर्दियामा सिँचाइ योजना विस्तार गरिनेछ ।

दुई महिनाभित्र ठेक्का प्रक्रिया सुरु गर्ने आयोजनाको तयारी छ । जग्गा अधिग्रहणलगायत निर्माणपूर्वका आधारभूत तयारीहरू सम्पन्न हुनेछन् । यसका लागि संघीय सरकारले चालु आवमा ६ अर्ब ९ करोड बजेट छुटयाएको छ । उक्त रकमले सुरुङ निर्माणको भुक्तानी, डयाम र पावर हाउस निर्माणको आधारभूत तयारी गर्न खर्च हुने आयोजनाको दाबी छ । चिप्लेबाट १५ मिटर अग्लो डयाम बनाई प्रतिसेकेन्ड ४० घनमिटर भेरीको पानी बबईमा खसालिनेछ ।

बबईमा खसालिएको पानीले बाँके र बर्दियाको ५१ हजार हेक्टर जमिनमा सिँचाइ सुविधा पुर्‍याउने आयोजनाको लक्ष्य छ । त्यस्तै बबई किनारमै ४८ मेगावाट विद्युत् उत्पादन गरिनेछ । स्वदेशी लगानीमा निर्माण हुन लागेको आयोजनाको कुल लागत साढे १६ अर्ब लाग्ने अनुमान छ । बाह्रै महिना सिँचाइ उपलब्धताबाट कृषि उत्पादन बढ्न गई आयोजनाबाट वार्षिक ३ दशमलव १ अर्ब अप्रत्यक्ष तथा विद्युत्बाट दुई दशमलव १ अर्ब प्रत्यक्ष आम्दानी हुने अनुमान छ । चाइना ओभरसिज इन्जिनियरिङ गु्रप लिमिटेड (कोभेक) ले सुरुङ निर्माण गरिरहेको छ । सिँचाइ विभाग र कोभेकबीच २०७१ माघमा निर्माण सुरु गरी २०७५ फागुनमा सम्पन्न गर्ने सम्झौता छ ।

आयोजना प्रमुखको सरुवा
भेरी–बबई डाइभर्सनमा आयोजना प्रमुखका रूपमा सुरुदेखि काम गरिरहेका शिवकुमार बस्नेतको सरुवा भएको छ । उनी सात वर्षदेखि भेरी–बबईमै कार्यरत थिए । सरकारले ‘पाइलटिङ प्रोजेक्ट’ का रूपमा यसलाई अघि बढाएपछि उनी आयोजना निर्देशकको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए । बस्नेतको ठाउँमा सिँचाइ विभागकै सञ्जीव बराल आउँदै छन् ।

प्रकाशित : भाद्र ४, २०७५ ०८:४०
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

खाद्यान्न र स्याउ कुहिन थाल्यो

रसुवागढी नाका ठप्प
बलराम घिमिरे

रसुवा — चीनसँगको प्रमुख व्यापारिक नाका धुन्चे–रसुवागढी सडक खण्डमा तीन साताअघि गएको पहिरोको कारण यातायात अबरुद्ध हुँदा खाद्यान्न, स्याउ तथा लत्ताकपडा बोकेका सयौं कन्टेनर बाटैमा अलपत्र परेका छन् ।

व्यापारिक कारोबार ठप्प छ भने दिनैपिच्छे पहिरो जाने क्रम नरोएिपछि स्थानीयमा थप त्रास उत्पन्न भएको छ । व्यापारिक सामान मात्र होइन मुगु, हुम्ला र डोल्पाका लागि झिकाइएका ७४ कन्टेनर खाद्य सीमा क्षेत्र टिमुरे, स्याफ्रु, राम्चे र कालिकास्थनमा रोकिएका छन् । नुवाकोटतर्फको पासाङ ल्हामुमार्ग र रसुवाको स्याफ्रुबेसी सडक खण्डका पुल तथा संरचनाहरू भत्कने क्रम रोकिएको छैन ।

गोसाइँकुण्ड गाउँपालिका २ घट्टेखोलाको पुलमा बाढीले क्षति पुर्‍याएपछि रसुवागढी नाकामा तीन सातादेखि ठप्प भएको हो । सीमा नजिकै आएको ठूलो पहिरो विस्फोटक पदार्थको प्रयोग नगरी तत्काल खोल्न नसक्ने जानकारी स्थानीय प्रशासनले दिएको छ । वर्षा नरोकिएकाले बाढीले क्षति पुर्‍याएको पुल तत्काल मर्मत गरे सञ्चालन गर्न कठिन भएको हो । बाढीले पुलको जगमा क्षति गरेपछि सवारी साधन सञ्चालनमा रोक लगाइएको स्थानीय प्रशासनले जानकारी दिएको छ ।

ढुवानीकर्ता राजकुमार प्याकुरेलका अनुसार हिमाली जिल्लाका लागि झिकाइएको चामल, तेल र नुन बाटैमा अलपत्र छ । ‘पानी चुहिएर चामल र नुन बिग्रन थालेको छ, प्याकुरेलले भने, सामान ओरालेर लैजाने अवस्था छैन । हिँड्ने बाटो पनि छैन । बोकेर ढुवानी गर्दा झन् महँगो पर्छ ।’ चामल ४०, नुन ३० र ४ कन्टेनर तेल रहेको उनले जानकारी दिए । यो नाका भएर चीनबाट खाद्यान्न ल्याउँदा मुगु, हुम्ला र डोल्पा लैजान सजिलो हुने गरेको छ । तीन वर्षदेखि यहाँबाट खाद्यान्न ढुवानी गर्न थालिएको हो । चीनबाट आयात गरिएको स्याउ, लसुनलगायतका सामग्री कुहिन थालेका छन् ।

प्रमुख जिल्ला अधिकारी कृष्ण पौडेलका अनुसार पुल भत्किएको र पहिरोले जोखिम बढाएकाले यातायात सञ्चालनमा रोक लगाइएको छ । साना ठूला दुवै किसिमका सवारी साधन सञ्चालनमा रोक लगाइएको उनले जानकारी दिए । सामान कुहिन थालेपछि व्यापारीहरूले स्याउको ढुवानी बोकाएर गर्न थालेका छन् ।

भूकम्पले तातोपानी नाका बन्द भएपछि २०७२ देखि रसुवागढी नाकाबाट सामान आयातमा तीव्रता आएको हो । रसुवागढी भन्सारका प्रमुख भन्सार अधिकृत गोपाल कोइरालाका अनुसार यातातयात बन्दपछि व्यापारिक कारोबार ठप्प छ । साउनका लागि तोकेको राजस्व लक्ष्य पूरा भएन । उक्त महिनामा ५० करोड लक्ष्य राखेकामा २६ करोड संकलन भएको छ । भदौमा ९० करोड राजस्व उठाउने लक्ष्य राखेको छ ।

दसैं नजिकिँदै गर्दा चीनको केरुङमा ३ सयभन्दा बढी सामान बोकेका कन्टेनर नेपाल आउने तयारीमा छन् । सबै कन्टेनरमा दसैंका लागि झिाकाइएका तयारी पोसाक, जुत्तालागायतका सामान छन् । व्यापारी शैलेश पौडेलले भने, ‘सडक अवरुद्ध भएपछि भन्सार यार्डमा राखेका सामान पनि चोरी हुन थालेको छ ।’ सिल लगाएका कन्टेनरका सामान चिनियाँ भूभागबाटै चोरी भएको पौडेलले जानकारी दिए । सामान आयात रोकिँदा केरुङमा अहिले गोदामसमेत खाली छैन । पुल मर्मत सम्पन्न भएको एक साताभित्र यातायात सञ्चालनमा ल्याउने दाबी सडक कार्यालयले गरे पनि सोही अनुसारको तयारी देखिँदैन ।

प्रकाशित : भाद्र ४, २०७५ ०८:३९
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT