तरकारीले बदलियो दैनिकी

डीआर पन्त

डडेलधुरा — तीन वर्षअघिसम्म दाउरा बिक्री र मजदुरी गरी छाक टार्ने रत्ना ऐर अहिले दैनिक ७ क्विन्टलभन्दा बढी तरकारी बिक्री गर्छिन् ।

बिहान झिसमिसेमा जंगलबाट दाउरा ल्याउनु र १० किलोमिटर दूरीमा रहेको सदरमुकाममा बिक्री गर्नु उनको दैनिकी थियो ।गाउँमा सामूहिक तरकारी खेती सुरु भएपछि उनको दैनिकी फेरिएको छ ।

शोभादेवी पनि ३ वर्षयता तरकारी कृषक बनेकी छन् । उनी पनि दैनिक १० क्विन्टलसम्म तरकारी बिक्री गरी मनग्ये आम्दानी गरिरहेकी छन् । यसअघि परम्परागत खेतीपाती गर्ने शोभा पनि दाउरा बिक्री र मजदुरी गरी गुजारा गर्नेमध्ये एक हुन् । शोभा र रत्नाजस्ता ४२ जना महिलाको तरकारी खेती समूह छ । समूहमा २२ वर्षीया युवतीदेखि ६८ वर्षीया वृद्धासम्म आबद्ध छन् । सबैले मिलेर काम गर्न थालेपछि समयको पनि बचत र गाउँमा सदभाव पनि बढेको समूहमा आबद्ध महिलाहरूले बताएका छन् । विगतमा गाउँमा हुने सामान्यखाले झैझगडा पनि घटेका छन् ।

शोभा र रत्ना मात्र नभई अमरगढी नगरपालिका १ भेटाका ३७ परिवारका महिलाले प्रधानमन्त्री कृषि आधुनिकीकरण परियोजनाअन्तर्गत तरकारी खेतीका लागि तालिम र प्राविधिक सहयोग पाएपछि उनीहरूको जीवनशैली फेरिएको हो । हरेक परिवारले ५ देखि १० रोपनीमा सामूहिक तरकारी खेती गरेका छन् । प्रधानमन्त्री कृषि आधुनिकीकरण परियोजनासँगै उनीहरूलाई अमरगढी नगरपालिकाको कृषि शाखाले पनि सहयोग गरिरहेको छ । बीउबीजन, प्राविधिक सहयोगदेखि समयसमयमा आवश्यक परामर्श मात्र होइन तरकारी ढुवानी गर्न परियोजनाले गाडीसमेत उपलब्ध गराएको छ ।

‘गाउँबाट दैनिक २ वटा गाडीमा ५० क्विन्टल तरकारी निकासी हुन्छ,’ कृषक रत्नादेवीले भनिन्, ‘दुई वर्षमा २ करोडभन्दा बढीको तरकारी बिक्री गरिसकेका छौं ।’ झन्डै २ सय रोपनी जग्गामा सामूहिक रूपमा तरकारी खेती गरिएको उनले बताइन् । रत्नाले भनिन्, ‘तरकारी खेती सामूहिक हुन्छ तर बिक्री गर्दा आफ्नो–आफ्नो जमिनमा फलेको तरकारी टिपेर बिक्री गर्ने गरेका छौं ।’ यसले सामूहिक रूपमा काम गर्ने अभ्यास पनि भएको छ भने एक्लाएक्लै गरेको खेतीभन्दा तेब्बर बढी उब्जनी हुने गरेको उनले बताइन् । सामूहिक तरकारी खेती गर्दा समस्या नहुने र सबैले मिलेर काम गर्दा धेरै फलदायी भएको रत्नाले बताइन् ।

महिलाहरूको समूहले उत्पादन गरेको तरकारी अहिले धनगढी, महेन्द्रनगर हुँदै नेपालगन्जसम्म पुग्ने गरेको छ । दुई वर्षयता महिलाको उक्त समूहले सबैभन्दा बढी टमाटार उत्पादन गरेका छन् । टमाटारसँगै आलु, सिमी, काउली, सिमला मिर्च, बैगन, भिन्डी उत्पादन गरेर मनग्ये आम्दानी गरेका हुन् । परम्परागत रूपमा लगाइने धान, गहुँ र मकै बदेलसँगै अन्य जंगली जनावरले सखाप गर्न थालेपछि ३ वर्षअघिदेखि उनीहरूले खेतीपाती गर्न छोडेका थिए । शोभादेवी ऐरले भनिन्, ‘बँदेल लगायत जंगली जनावरका कारण गाउँको सबै जग्गा बाँझो थियो ।’


प्रधानमन्त्री कृषि आधुनिकीकरण परियोजना सुरु भएपछि बाँझो जमिनमा सामूहिक तरकारी खेती सुरु गरिएको हो । यस वर्ष मात्र उनीहरूले दैनिक ५० क्विन्टल तरकारीका दरले एक करोडको तरकारी बिक्री गरिसकेको उनले बताइन् । गत वर्ष सबै मिलाएर १ करोड २० लाखभन्दा बढीको तरकारी बिक्री गरेका थिए ।

Yamaha

प्रकाशित : भाद्र १०, २०७५ ०८:४४
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

उपभोक्ताको घरदैलोमै किसान

प्रकाश बराल

बागलुङ — सदरमुकाम नजिकैको पावरहाउसका देवीप्रसाद जैसी दैनिक तरकारी बोकेर बजार पुग्छन् । दुई घण्टामा डोकोभरिको तरकारी बेचेर घरको काम भ्याउन फर्कन्छन् । जैसीकै जस्तो दैनिकी नारायणप्रसाद शर्मा र नरबहादुर थापाको पनि छ ।

शर्माले दैनिक१२ लिटर दूध र माछा बिक्री गर्छन् भने थापाले ताजा तरकारी फलाउँछन् ।

यसरी दैनिक डोकोमा बोकेर सीधै उपभोक्ताको दैलोमा पुर्‍याउँदा उनले बिचौलियाको समस्या भोग्नुपरेको छैन । बजारमा ९० रुपैयाँ लिटर पर्ने दूध शर्माले ७० रुपैयाँमा घरमै पुर्‍याएपछि नगद हात पार्न सफल छन् । किसानले दैनिक आफैंले बजारमा कृषि फसल पठाउँदा उपभोक्ताले तुलनात्मक कम मूल्यमा तरकारी खान पाएका छन् । यहाँका सबै किसान स्थानीय भने होइनन् । कृषि पेसाकै लागि बागलुङ नगरपालिका ३ को गौंडाकोट, पावरहाउस र मूलपानीमा आएर बसेका हुन् । उनीहरूले जग्गा भाडामा लिएर वार्षिक ४ लाखदेखि १० लाख रुपैयाँ कमाउन सफल भएको बताए ।

पैयुँथन्थापदेखि झरेका गंगाबहादुर थापाले १५ वर्षअघिदेखि थालेको कृषि पेसालाई पछयाएर यहाँका यतिधेरै किसानहरू संगठित भएका हुन् । उनीहरूमध्ये धेरैले ताजा तरकारी लगाएका छन् । ३० जनाले व्यावसायिक दूध उत्पादन गर्छन् । ४ जना किसानले बंगुर पालेका छन् । १० जनाले कुखुरा पालेका छन् । ५ जनाले कन्ये च्याउ उत्पादन गर्छन् । केहीले केरा खेती गरेका छन् भने अधिकांश किसानले रायो साग, मुला, घिरौंला, करेला र वर्षे तरकारी गरेर कमाइ गरिरहेको थापाले बताए ।

हरेक दिन यहाँका ८० देखि १ सयजना किसानले डोकोमै बोकेर फसल बजार पुर्‍याउँछन् । नगरभित्रकै कुँडुले, तित्याङ, भकुन्डे र रायडाँडाका किसानले फलाएको उत्पादनले दैनिक कुल मागको ८० प्रतिशत माग धानेका छन् । बाँकी २० प्रतिशत तरकारी तराईबाट आउने गरेको वरिष्ठ कृषि विकास अधिकृत दिनेश आचार्यले बताए ।

सुक्खा मौसममा भने बागलुङ बजारको मागको झन्डै ४० प्रतिशतभन्दा बढी तरकारी बाहिरबाटै भित्रिन्छ । दूध, कुखुराको मासु र अण्डामा आत्मनिर्भर बनाउन पशु सेवा कार्यालयले केही वर्षदेखि प्रयास गरिरहेको छ । सुक्खा मौसममा दूध पनि १० देखि १५ प्रतिशत पुग्दैन । अण्डा र कुखुराको मासु छिटफुटबाहेक बाहिरबाट नआउने गरी किसानले उत्पादन थालेका छन् ।

उत्पादनलाई सहजै बजार पठाउन सकिने यातायातको व्यवस्थापन भएमा किसानले मागलाई धान्न सक्ने थापा दाबी गर्छन् । ‘हामीले अहिले सम्म बिचौलियाको सास्ती खेपेका छैनौं,’ थापाले भने ।

नगरपालिकाले बिक्री केन्द्र बनाएर न्यूनतम भाडामा सटर राख्ने व्यवस्था गरिदिएमा तरकारी र दूधमा सिन्डिकेट अन्त्य गर्ने उनले दाबी पनि गरे । अहिले बागलुङ बजारमा बिहुँ, भीमापोखरा, पाला, मूलपानी, मालिका र बलेवा क्षेत्रबाट आएको दूधले बजारको माग धानेको छ । चाडपर्व र सुक्खा मौसममा छिटफुट रूपमा पोखरादेखि दूध आउने गरेको छ । दशकअघिदेखि किसानले कृषि उपज संकलन केन्द्रको माग गरेपनि बन्न सकेको छैन ।

प्रकाशित : भाद्र १०, २०७५ ०८:४४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT