क्लिंकरको आयात घटयो, सिमेन्टको बढयो

शंकर आचार्य

पर्सा — भारतीय रेल्वले पर्सा–बारा औद्योगिक करिडोरका लागि भारतको रक्सौल रेल्वे स्टेसनबाट क्लिंकर लोड अनलोड बन्द गरेपछि भारतीय तयारी सिमेन्टको आयात झन्डै दोब्बरले बढेको छ ।

वीरगन्ज भन्सार नाकाबाट क्लिंकर आयात हुन्छ भने तयारी सिमेन्ट बढीजसो सिर्सिया सुक्खा बन्दरगाह नाकाबाट आयात हुन्छ । दुवै भन्सारको तथ्यांकले क्लिंकरको आयात घटेको र तयारी सिमेन्टको आयात बढेको देखाएको छ ।

वीरगन्ज भन्सारको तथ्यांकअनुसार गत आवमा यो नाका हुँदै ९ अर्ब २३ करोड रुपैयाँ बराबरको ८८ करोड २६ लाख किलो क्लिंकर आयात भएको छ । अघिल्लो आवमा यसै नाकाबाट ८ अर्ब ५४ करोड रुपैयाँ बराबरको १ अर्ब ७ करोड किलो क्लिंकर आयातभएको थियो ।

सुक्खा बन्दरगाह भन्सार कार्यालयको तथ्यांकअनुसार भारतबाट आयात हुने तयारी पोर्टल्यान्ड सिमेन्टको आयात झन्डै दोब्बरीले बढेको छ । गत वर्ष यो नाका हुँदै भारतबाट ३० करोड ८६ लाख रुपैयाँ बराबरको ३ करोड २२ लाख किलो तयारी सिमेन्ट आयात भएको छ । अघिल्लो आर्थिक वर्षमा यसै नाकाबाट १७ करोड ६५ लाख रुपैयाँ बराबरको १ करोड ७९ लाख किलो तयारी सिमेन्ट आयात भएको थियो ।

सुक्खा बन्दरगाह भन्सार कार्यालयका सूचना अधिकृत धनबहादुर बरुवाल यो नाकाबाट आयात हुने तयारी सिमेन्ट बढीजसो नेपालका निर्माणाधीन जलविद्युत् आयोजनाहरूले ल्याउने गरेको बताउँछन् । तयारी सिमेन्टको आयात गर्दा प्रतिटन ४ हजार ५० रुपैयाँ भन्सार शुल्क, प्रतिटन १ सय ८० रुपैयाँ अन्त:शुल्क र १३ प्रतिशत मूल्य अभिवृद्धि कर लाग्ने गरेको छ ।

रक्सौल रेल्वे स्टेसनले सिमेन्ट उद्योगको मुख्य कच्चा पदार्थ क्लिंकरको लोड अनलोडको काम २०१७ को डिसेम्बर २२ बाट बन्द गरेको थियो । त्यसको असर करिडोरका सिमेन्ट उद्योगहरूमा नराम्रोसँग परेको छ । भारतीय रेल्वेले रक्सौल रेल्वे स्टेसनबाट क्लिंकर लोड अनलोड बन्द गरेपछि पर्सा पर्सा बारा औद्योगिक करिडोरका सिमेन्ट उद्योगले नारायणपुर रेल्वे स्टेसनबाट क्लिंकर ढुवानी गरी ल्याउन थालेका छन् ।

रक्सौलवासीको विरोधपछि भारतीय रेल्वेले अचानक नेपालतर्फको क्लिंकरको ढुवानी र बुकिङसमेत बन्द गरेको थियो । स्थानीयको स्वास्थ्यमा असर परेको भन्दै रेल्वेले वीरगन्जस्थित सिर्सिया सुक्खा बन्दरगाहमा क्लिंकरलगायत सिमेन्ट उद्योगका अन्य कच्चा पदार्थ ल्याउने तयारी गरेको थियो ।

नेपाल सरकारले सुक्खा बन्दरगाहमा क्लिंकर अनलोड गर्न विमति जनाएपछि भारतीय रेल्वेको त्यो योजना तुहिएको थियो । त्यसको असर करिडोरका १३ सिमेन्ट उद्योगलाई पर्‍यो । ३ वर्षअघिको महाभूकम्प पछिको पुनर्निर्माण तथा ठूला जलविद्युत् आयोजनालगायतका विभिन्न आयोजनाहरूको निर्माण कार्य जारी रहँदा मुलुकमै सिमेन्टको माग अत्यधिक रहेको छ ।

हाल रक्सौलबाट करिब १ सय ५० किमिको दूरीमा रहेको नारायणपुर रेल्वे स्टेसनदेखि करिडोरस्थित उद्योगसम्म क्लिंकर ल्याउन सिमेन्ट उद्योगले प्रतिटन २ हजारदेखि २ हजार २ सय रुपैयाँसम्म अतिरिक्त खर्च गरिरहेका छन् । उत्पादन लागत बढेपछि करिडोरका सिमेन्ट उद्योगले मूल्य बढाएका छन् । जसले गर्दा भारतीय सिमेन्टले नेपालको बजार लिन सहज भएको छ ।

केही उद्योगले क्लिंकर नारायणपुरबाट टिपरमा ल्याई रक्सौलमा अनलोड गरिरहेका छन् । केही उद्योगले भने उद्योगसम्मै क्लिंकर ल्याउँदै छन् । रक्सौलमा क्लिंकर लोड अनलोड बन्द गरिए पनि सिमेन्ट उद्योगका अन्य कच्चा पदार्थ जिप्सम, फ्लाइएस, कोइला आदि भने हाल पनि रक्सौल रेल्वे स्टेसनमै आइरहेको छ । तर, प्रमुख कच्चा पदार्थ क्लिंकरको आयात नै प्रभावित भएपछि सिमेन्ट उद्योगहरू संकटमा परेका हुन् ।

करिडोरका अधिकांश सिमेन्ट उद्योग यसको कच्चा पदार्थहरू क्लिंकर, कोइला, जिप्सम, स्ल्याग, फ्लाइएसलगायतका वस्तुमा भारतमै निर्भर छन् । भारतको उडिसा, मध्यप्रदेश, आसामलगायतका राज्यबाट यी कच्चा पदार्थ नेपाल ल्याइन्छ ।

करिडोरका नेपाल सालिमार सिमेन्टलगायतका केही उद्योगले थोरै परिमाणमा क्लिंकर उत्पादन गरे पनि यसको कच्चा पदार्थ भारतबाटै ल्याउनुपर्ने बाध्यता छ । क्लिंकरकै प्लान्ट राखेर आफूलाई मात्र चाहिने क्लिंकर उत्पादन गर्न सिमेन्ट उद्योगले सकेका छैनन् । यसका लागि लागत अत्यन्त बढी लाग्छ ।

Yamaha

भारतबाट सहज रूपमा कच्चा पदार्थ आयात हुन नसके करिडोरका सिमेन्ट उद्योग केही दिनमै बन्द हुन्छन् । करिडोरका सिमेन्ट उद्योग भारतकै कच्चा पदार्थ लक्षित गरी स्थापना भएकाले भारतबाट कच्चा पदार्थ नआए यहाँका प्राय: सबै सिमेन्ट उद्योग बन्द हुन्छन् ।

प्रकाशित : भाद्र १७, २०७५ ०९:२४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सम्मेलनलाई सजियो जुम्ला

कान्तिपुर संवाददाता

जुम्ला — जुम्लाको आर्थिक समृद्धिका लागि लगानी सम्मेलनको तयारी भइरहेको छ । ‘विकास सामथ्र्यको उजागर’ नाराका साथ भदौ २९ मा चन्दननाथ नगरपालिकाले सम्मेलन गर्न लागेको हो ।

संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय, उद्योग वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालय र चन्दननाथ नगरपालिकाको संयुक्त आयोजनामा लगानी सम्मेलन हुन लागेको छ । नगरप्रमुख कान्तिका सेजुवालले लगानी सम्मेलनको तयारी तिब्ररुपमा भइरहेको बताइन् । ‘कर्णालीमै पहिलो पटक लगानी सम्मेलन हुन लागेको छ,’ उनले भनिन्, ‘सम्मेलनका लागि देश तथा विदेशका लगानीकर्ता आउनेछन् ।’

विकासका लागि लगानी सम्मेलन सार्थक हुने प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत शिवराज चौलागाईले बताए । ‘सम्मेलन जुम्लाको विकासको आधार हुनेछ,’ उनले भने, ‘त्यसै आधारमा टेकेर यहाँको विकासलाई एकद्वार ढंगले अगाडि बढाइनेछ ।’ प्रदेश सरकारका मुख्यमन्त्रीसहित मन्त्रीहरू, विभिन्न मन्त्रालयका अधिकारी, राष्ट्रिय योजना आयोगका पदाधिकारी, विभिन्न मुलुकका राजदूत, उद्योगी, व्यवसायीलगायतलाई निम्ता गरिएको नगरपालिकाले जनाएको छ ।

सम्मेलनमार्फत लगानीकर्ताको बेसलाइन सर्भे हुने नगरपालिकाले जनाएको छ । ‘सम्मेलन जुम्लालाई चिनाउने एक अस्त्र बन्नेछ,’ नगरप्रमुख सेजुवालले भनिन्, ‘जुम्लामा कैयौं पर्यटकीय गन्तव्य छन्, थरीथरीका जडीबुटी छन् । तिनको प्रचारप्रसार र बजारीकरणमा पनि सहयोग पुग्नेछ ।’

उनले सम्मेलनमार्फत पर्यटकीय गन्तव्यको पहिचान हुने जनाइन् । उनका अनुसार जिल्लामा उत्पादित औषधिजन्य जडीबुटीको प्रशोधन र बजारीकरणमा समेत सहयोग पुग्ने नगरपालिकाको अपेक्षा छ । लगानी सम्मेलनमा तीन सय जनाको उपस्थिति हुने अनुमान छ । जुम्लामा एक नगरपालिकासहित ७ वटा गाउँपालिका छन् ।

सबै स्थानीय सरकारले यहाँको सम्भावना र विकासको खाका तयार गरेर प्रस्तुत गर्नेछन् । जसले जुम्लाको समग्र विकासमा टेवा पुर्‍याउने नागरिक अगुवाको आशा छ ।

प्रकाशित : भाद्र १७, २०७५ ०९:२४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT