नेपाली बुलेटलाई सीमित पहुँच

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — भारत सरकारले नेपाली ग्यास बुलेटलाई सीमित पहुँच दिने संकेत गरेको छ । उद्योग वाणिज्य तथा आपूर्तिमन्त्री मातृका यादव र भारतीय पेट्रोलियम तथा प्राकृतिक ग्यासमन्त्री धर्मेन्द्र प्रधानबीच भएको छलफलमा नेपाली बुलेट सञ्चालन गर्न दिने समझदारी भएको हो ।

यसको औपचारिकता भने सेप्टेम्बरमा हुने सहसचिवस्तरीय बैठकले टुंगो लगाउने मन्त्रालयले जनाएको छ ।

‘छलफलमा नेपाली बुलेटले ग्यास प्लान्टको टर्मिनलसम्म ढुवानी गर्न दिने समझदारी भएको छ,’ वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयका प्रवक्ता नवराज ढकालले भने, ‘टर्मिनलबाट ढुवानी गर्न पाउनु भनेको ठूलो उपलब्धि हो ।’

यहाँका ग्यास बुलेट टर्मिनलसम्म गए पनि ग्यास रिफाइनरीभित्र जान अनुमति भने पाउने छैनन् । मन्त्रालयका अनुसार सुरक्षाको कारण देखाउँदै रिफाइनरीभित्र प्रवेशको अनुमति दिइएको छैन । भारतीय ग्यास बुलेटलाई पनि रिफाइनरीभित्र प्रवेश निषेध गरिएको छलफलका क्रममा भारतीय अधिकारीहरूले जनाएको उनले बताए ।‘विगतमा ढुवानी नै गर्न नपाउने भन्ने अवस्था थियो,’ उनले भने, ‘अहिले केही सकारात्मक देखिएको छ ।’

ढकालका अनुसार ग्यास बुलेट सन्दर्भमा भारतले कानुन परिवर्तनको प्रक्रिया पनि अगाडि बढाएको छ । विस्फोटक लाइसेन्सकै कारण बुलेट भारतमा अलपत्र परेको आलोचना हुँदै आएको छ । नेपाल एलपी ग्यास उद्योग संघका अनुसार ५३ वटा ग्यास बुलेट अलपत्र छन् । यसअघि प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको भारत भम्रण र त्यसपश्चात् आपूर्तिमन्त्री यादवको पहलमा लाइसेन्सबारे पनि छलफल भएको थियो ।

भारतले निर्माण भएका ५३ वटा सञ्चालन गर्न दिन सक्ने संकेत गरेको थियो । व्यवसायीहरूले भने बुकिङ भएका सबैका लागि लाइसेन्स दिनुपर्ने माग गर्दै आएका छन् । संघका अनुसार ४ सय ९ वटाको बुक भएको छ । यी सबै बुलेट सञ्चालन गर्न उद्योगीले लाइसेन्स माग गरेका हुन् ।

दुई मन्त्रीबीच भएको छलफलमा विमानस्थलमा चाहिने रिफयुलरको विषयमा पनि भारत सकारात्मक रहेको जनाइएको छ । नेपाली पक्षले १५ वटा रिफयुलर उपलब्ध गराउन अनुरोध गरेको ढकालले बताए । उनका अनुसार आईओसीले १ सय १० वटा ‘रिफयुलर’ का लागि टेन्डर गरेको र त्यसमध्येबाट १५ वटा नेपाललाई दिने प्रतिबद्धता जनाएको बताए ।

‘अहिले चलाइरहेको रिफयुलर तत्काल दिनेमा भारत सकारात्मक छ । उक्त रिफयुलरका लागि पैसा तिर्न पर्दैन,’ उनले भने, ‘तर, नयाँका लागि हामीले पैसा दिनुपर्छ ।’ नेपाल आयल निगमका अनुसार एउटा रिफयुलर खरिदमा करिब ४ करोड रुपैयाँ लाग्छ । हाल निगमसँग करिब २३ वटा रिफयुलर छन् ।

Yamaha

ती सबै रिफयुलर परिवर्तन गर्ने अवस्थामा रहेको निगमका प्रवक्ता वीरेन्द्र गोइतले बताए । ‘सबै पुराना ९० मोडलका गाडी छन्,’ उनले भने, ‘सबै परिवर्तन गर्नु आवश्यक छ ।’ यस्तै मोतीहारी–अमलेखगन्ज पेट्रोलियम पाइपलाइनलाई तीव्रता दिन पनि दुवै पक्ष सहमत भएका छन् । मन्त्रालयको टोली बिहीबार नेपाल फर्केको छ ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र १७, २०७५ ०९:२४
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

क्लिंकरको आयात घटयो, सिमेन्टको बढयो

शंकर आचार्य

पर्सा — भारतीय रेल्वले पर्सा–बारा औद्योगिक करिडोरका लागि भारतको रक्सौल रेल्वे स्टेसनबाट क्लिंकर लोड अनलोड बन्द गरेपछि भारतीय तयारी सिमेन्टको आयात झन्डै दोब्बरले बढेको छ ।

वीरगन्ज भन्सार नाकाबाट क्लिंकर आयात हुन्छ भने तयारी सिमेन्ट बढीजसो सिर्सिया सुक्खा बन्दरगाह नाकाबाट आयात हुन्छ । दुवै भन्सारको तथ्यांकले क्लिंकरको आयात घटेको र तयारी सिमेन्टको आयात बढेको देखाएको छ ।

वीरगन्ज भन्सारको तथ्यांकअनुसार गत आवमा यो नाका हुँदै ९ अर्ब २३ करोड रुपैयाँ बराबरको ८८ करोड २६ लाख किलो क्लिंकर आयात भएको छ । अघिल्लो आवमा यसै नाकाबाट ८ अर्ब ५४ करोड रुपैयाँ बराबरको १ अर्ब ७ करोड किलो क्लिंकर आयातभएको थियो ।

सुक्खा बन्दरगाह भन्सार कार्यालयको तथ्यांकअनुसार भारतबाट आयात हुने तयारी पोर्टल्यान्ड सिमेन्टको आयात झन्डै दोब्बरीले बढेको छ । गत वर्ष यो नाका हुँदै भारतबाट ३० करोड ८६ लाख रुपैयाँ बराबरको ३ करोड २२ लाख किलो तयारी सिमेन्ट आयात भएको छ । अघिल्लो आर्थिक वर्षमा यसै नाकाबाट १७ करोड ६५ लाख रुपैयाँ बराबरको १ करोड ७९ लाख किलो तयारी सिमेन्ट आयात भएको थियो ।

सुक्खा बन्दरगाह भन्सार कार्यालयका सूचना अधिकृत धनबहादुर बरुवाल यो नाकाबाट आयात हुने तयारी सिमेन्ट बढीजसो नेपालका निर्माणाधीन जलविद्युत् आयोजनाहरूले ल्याउने गरेको बताउँछन् । तयारी सिमेन्टको आयात गर्दा प्रतिटन ४ हजार ५० रुपैयाँ भन्सार शुल्क, प्रतिटन १ सय ८० रुपैयाँ अन्त:शुल्क र १३ प्रतिशत मूल्य अभिवृद्धि कर लाग्ने गरेको छ ।

रक्सौल रेल्वे स्टेसनले सिमेन्ट उद्योगको मुख्य कच्चा पदार्थ क्लिंकरको लोड अनलोडको काम २०१७ को डिसेम्बर २२ बाट बन्द गरेको थियो । त्यसको असर करिडोरका सिमेन्ट उद्योगहरूमा नराम्रोसँग परेको छ । भारतीय रेल्वेले रक्सौल रेल्वे स्टेसनबाट क्लिंकर लोड अनलोड बन्द गरेपछि पर्सा पर्सा बारा औद्योगिक करिडोरका सिमेन्ट उद्योगले नारायणपुर रेल्वे स्टेसनबाट क्लिंकर ढुवानी गरी ल्याउन थालेका छन् ।

रक्सौलवासीको विरोधपछि भारतीय रेल्वेले अचानक नेपालतर्फको क्लिंकरको ढुवानी र बुकिङसमेत बन्द गरेको थियो । स्थानीयको स्वास्थ्यमा असर परेको भन्दै रेल्वेले वीरगन्जस्थित सिर्सिया सुक्खा बन्दरगाहमा क्लिंकरलगायत सिमेन्ट उद्योगका अन्य कच्चा पदार्थ ल्याउने तयारी गरेको थियो ।

नेपाल सरकारले सुक्खा बन्दरगाहमा क्लिंकर अनलोड गर्न विमति जनाएपछि भारतीय रेल्वेको त्यो योजना तुहिएको थियो । त्यसको असर करिडोरका १३ सिमेन्ट उद्योगलाई पर्‍यो । ३ वर्षअघिको महाभूकम्प पछिको पुनर्निर्माण तथा ठूला जलविद्युत् आयोजनालगायतका विभिन्न आयोजनाहरूको निर्माण कार्य जारी रहँदा मुलुकमै सिमेन्टको माग अत्यधिक रहेको छ ।

हाल रक्सौलबाट करिब १ सय ५० किमिको दूरीमा रहेको नारायणपुर रेल्वे स्टेसनदेखि करिडोरस्थित उद्योगसम्म क्लिंकर ल्याउन सिमेन्ट उद्योगले प्रतिटन २ हजारदेखि २ हजार २ सय रुपैयाँसम्म अतिरिक्त खर्च गरिरहेका छन् । उत्पादन लागत बढेपछि करिडोरका सिमेन्ट उद्योगले मूल्य बढाएका छन् । जसले गर्दा भारतीय सिमेन्टले नेपालको बजार लिन सहज भएको छ ।

केही उद्योगले क्लिंकर नारायणपुरबाट टिपरमा ल्याई रक्सौलमा अनलोड गरिरहेका छन् । केही उद्योगले भने उद्योगसम्मै क्लिंकर ल्याउँदै छन् । रक्सौलमा क्लिंकर लोड अनलोड बन्द गरिए पनि सिमेन्ट उद्योगका अन्य कच्चा पदार्थ जिप्सम, फ्लाइएस, कोइला आदि भने हाल पनि रक्सौल रेल्वे स्टेसनमै आइरहेको छ । तर, प्रमुख कच्चा पदार्थ क्लिंकरको आयात नै प्रभावित भएपछि सिमेन्ट उद्योगहरू संकटमा परेका हुन् ।

करिडोरका अधिकांश सिमेन्ट उद्योग यसको कच्चा पदार्थहरू क्लिंकर, कोइला, जिप्सम, स्ल्याग, फ्लाइएसलगायतका वस्तुमा भारतमै निर्भर छन् । भारतको उडिसा, मध्यप्रदेश, आसामलगायतका राज्यबाट यी कच्चा पदार्थ नेपाल ल्याइन्छ ।

करिडोरका नेपाल सालिमार सिमेन्टलगायतका केही उद्योगले थोरै परिमाणमा क्लिंकर उत्पादन गरे पनि यसको कच्चा पदार्थ भारतबाटै ल्याउनुपर्ने बाध्यता छ । क्लिंकरकै प्लान्ट राखेर आफूलाई मात्र चाहिने क्लिंकर उत्पादन गर्न सिमेन्ट उद्योगले सकेका छैनन् । यसका लागि लागत अत्यन्त बढी लाग्छ ।

भारतबाट सहज रूपमा कच्चा पदार्थ आयात हुन नसके करिडोरका सिमेन्ट उद्योग केही दिनमै बन्द हुन्छन् । करिडोरका सिमेन्ट उद्योग भारतकै कच्चा पदार्थ लक्षित गरी स्थापना भएकाले भारतबाट कच्चा पदार्थ नआए यहाँका प्राय: सबै सिमेन्ट उद्योग बन्द हुन्छन् ।

प्रकाशित : भाद्र १७, २०७५ ०९:२४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT