व्यापार घाटा ६२ प्रतिशतले बढयो

राजु चौधरी

काठमाडौँ — मुलुकले आर्थिक वर्षको सुरुमै तीव्र व्यापार घाटा बेहोरेको छ । आन्तरिक उत्पादन न्यून हुनु र बढ्दो मागका कारण पहिलो महिनामै व्यापार घाटा करिब सवा खर्ब रुपैयाँ पुगेको हो ।

भन्सार विभागको तथ्यांकअनुसार पहिलो महिनामा १ खर्ब १३ अर्ब ६८ करोड रुपैयाँ बराबरको व्यापार घाटा भयो । यो अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा तुलनामा ६२.३८ प्रतिशतले बढी हो । अघिल्लो वर्षको पहिलो महिनामा ७० अर्ब २ करोड रुपैयाँ बराबरको व्यापार घाटा भएको थियो ।

जानकारका अनुसार मुलुक आयातमुखी अर्थतन्त्रमा परिर्णत भएकाले घाटा निरन्तर बढ्दै गएको हो । सरकारले आयात प्रतिस्थापन गर्न सकिने वस्तुमा ध्यान नदिंदा पनि घाटा चुलिएको उनीहरूको दाबी छ । विभागका अनुसार साउनमा १ खर्ब २० अर्ब ६१ करोड रुपैयाँको आयात भएको छ । अघिल्लो वर्ष पहिलो महिनामा ७६ अर्ब ७३ करोड रुपैयाँको आयत भएको थियो ।

‘सरकारसँग निर्यात वृद्धि र आयात प्रतिस्थापन गर्ने ठोस कार्यक्रम नै छैन । विज्ञहरूले दिएको सुझाव पनि कार्यान्वयन हुँदैन,’ पूर्व वाणिज्य तथा आपूर्ति सचिव पुरुषोत्तम ओझाले भने, ‘जसले गर्दा व्यापार घाटा निरन्तर बढ्दै गएको हो ।’ यसअघि निजी क्षेत्रले आयात प्रतिस्थापनका लागि उच्च सम्भावना बोकेका आठवटा क्षेत्रका उद्योगको पहिचान गरेका थिए ।

ती क्षेत्रअन्तर्गतका वस्तुुमा दुुई वर्षभित्र मुलुकलाई आत्मनिर्भर बनाउने योजना अघि सारेका थिए । जसअनुसार खाद्य वस्तुु प्रशोधन तथा प्याकेजिङ उद्योग, क्लिंकर तथा सिमेन्ट उद्योग, औषधि उद्योग, पल्प तथा कागज उद्योग, फुुटवेयर उद्योग र फुुटवेयर उद्योगलाई उच्च प्राथमिकतामा राखेका थिए । तर, सरकारले नीतिगत प्रयास कार्यान्वयन नगर्दा उपलब्धि हासिल नसकेको ओझाको दाबी छ ।

‘उत्पादन वृद्धि र प्रवद्र्धनात्मक कार्यक्रम हल्ला मात्रैको भयो । उत्पादन गरिएको वस्तु पनि निर्यात हुन सकेको छैन,’ ओझाले भने । आयात व्यवस्थापन गर्नुपर्ने उनले बताए । मुख्यत: ४ वस्तुको आयात हुँदा घाटा बढेको विभागले जनाएको छ ।

Yamaha

गत साउनमा १ अर्ब ४४ करोड रुपैयाँको आयात भएको हवाइजहाज तथा पार्टपूर्जा हाल १३ अर्ब ३० करोड रुपैयाँको आयात भएको छ । ९ अर्ब ६९ करोड रुपैयाँको आयात भएको इन्धन ८७ प्रतिशतले बढेर १८ अर्ब १० करोड रुपैयाँको भएको छ । फलाम तथा स्टिल वस्तुहरूको आयात पनि ६९ प्रतिशतले बढेको छ । अघिल्लो वर्षको पहिलो महिनामा ८ अर्ब ६३ करोडको आयात भएका फलाम बढेर १४ अर्ब ६२ करोड रुपैयाँ पुगेको छ ।

विभागका अनुसार गत वर्ष साउनमा बाढी तथा डुबानका कारण तराईका जिल्लामा रहेका केही भन्सार विन्दुहरूमा आयात, निर्यात, प्रभावित भएको थियो । विगतका वर्षको प्रत्येक महिनाको औसतमा करिब १ खर्बको आयात हुन्थ्यो । तर, बाढी डुबानले गत वर्षको साउनमा ७६ अर्ब रुपैयाँको मात्रै आयात भएको थियो ।

जसले गर्दा यो महिनाको आयातको वृद्धि उच्च देखिएको विभागको दाबी छ । यी ४ वस्तुबाहेक चालु आर्थिक वर्षमा ७५ अर्बको आयात भएको जनाएको छ । ४ वस्तुबाहेकको तुलनामा आयात बढी नै रहेको तथ्यांकमा उल्लेख छ । वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयका सहसचिव एवं प्रवक्ता नवराज ढकालले पनि उत्पादन र खपत बढी हुँदा आयात बर्सेनि बढेको बताए ।

व्यापार घाटा कम गर्न मन्त्रालयले कार्ययोजना बनााएको उनले बताए । ‘वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयले नीति तथा तथ्यांक मात्रै बनाउने हो । कार्यान्वयनका लागि मुख्य भूमिका कृषि मन्त्रालयको हो । लगानीमैत्री वातावरणको निर्माणको जिम्मेवारी अर्थ मन्त्रालयको हो,’ उनले भने, ‘केही सुधारका काम भइरहेको छ ।’

मन्त्रालयले सुधारका काम भइरहेको दाबी गरे पनि कृषिजन्य वस्तु पनि आयातमै निर्भर रहेको जानकारहरू बताउँछन । ‘खुर्सानीदेखि बेसारसम्मको आयात गर्नुपर्ने बाध्यता छ,’ ओझाले भने, ‘मुख्यत: मन्त्रालयबीच समन्वय नहुँदा समस्या देखियो ।’ विभागको तथ्यांकअनुसार आयातसँगै निर्यातमा पनि केही मात्रामा बढेको छ । चालु आर्थिक वर्षको पहिलो महिनामा ३.१९ प्रतिशतले बढेको छ । तथ्यांकअनुसार ६ अर्ब ८२ करोड रुपैयाँको निर्यात भएको छ ।

अघिल्लो वर्षको पहिलो महिनामा ६ अर्ब ७० करोड रुपैयाँको निर्यात थियो । तथ्यांकअनुसार सबैभन्दा बढी भारतबाट ७१ अर्बको आयात भएको छ । उक्त अवधिमा भारतमा ३ अर्ब ९८ करोडको निर्यात भएको छ । दोस्रो नम्बरमा चीनबाट आयात भएको छ ।

तथ्यांकअनुसार एक महिनाको अवधिमा १४ अर्ब ९३ करोड रुपैयाँको आयात भएको छ । भने, चीनतर्फ ८ करोडको निर्यात भएको छ । यस्तै, फ्रान्समा क्रमश: १२ अर्ब ८२ करोड, यूएईबाट २ अर्ब १८ करोड, क्यानडाबाट १ अर्ब ९७ करोड रुपैयाँको वस्तु आयात भएको विभागको तथ्यांकमा छ ।

प्रकाशित : भाद्र १७, २०७५ ०९:२८
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

सेयर कारोबार अर्बभन्दा कम

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — यो साता बजारमा ८० करोड ३० लाख रुपैयाँ बराबरको सेयर कारोबार भएको छ । गत साताको तुलनामा कारोबार रकम ३१.८१ प्रतिशतले कम हो ।

केही साता यता बजारमा निरन्तर रूपमा सेयर कारोबार घटिरहेको छ । यही क्रममा यो साता अर्ब रुपैयाँभन्दा कम (सवा ८० करोड रुपैयाँ) को सेयर कारोबार भएको हो । साप्ताहिक रूपमा समग्र नेप्से परिसूचक सकारात्मक रहे पनि कारोबार रकम घट्दो क्रममा देखिएको छ ।

बजारमा निरन्तर रूपमा कारोबार रकम घटनुको अर्थ थप लगानी गर्न लगानीकर्ता निरुत्साहित हुनु हो । करिब ११ हजार ८ सय कारोबारबाट १ सय ८० कम्पनीका २५ लाख ४२ हजार ७ सय १० कित्ता सेयरहरू खरिद–बिक्री भए । ती कारोबारबाट करिब सवा ८० करोड रुपैयाँ परिचालन भएको हो । गत साता करिब साढे १६ हजार कारोबारबाट ४४ लाख २१ हजार ९ सय ५० कित्ता सेयर किनबेच हुँदा १ अर्ब १७ करोड रुपैयाँ परिचालन भएको थियो ।

कारोबार रकम घटे पनि यो साता समग्र नेप्से परिसूचक भने बढेको छ । चार दिनको कारोबारमा समग्र नेप्से परिसूचक ३.१९ अंकले सकारात्मक रहयो । तर, साताको पहिलो दिन (आइतबार) को तुलनामा उक्त परिसूचक ५.९७ अंकले बढेको नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) को तथ्यांक छ ।

यो साता विकास बैंक, जलविद्युत्, वित्त कम्पनी, बिमा, लघुवित्त र ‘अन्य’ समूहको परिसूचक घटे । बाँकी समूहको परिसूचक घनात्मक रहे । जसमध्ये बैंकिङ समूहको परिसूचक १०.४९, होटलको ७.६३ र उत्पादन तथा प्रशोधनको १७.६३ अंकले बढे र तर, विकास बैंक समूहको परिसूचक २.८९, जलविद्युत्को ७.७४, वित्त कम्पनीको ०.९९, जीवन बिमाको ४४.८८, निर्जीवन बिमाको २.४८, लघुवित्तको ५.३ र ‘अन्य’ समूहको परिसूचक करिब २ अंकले ऋणात्मक रहे ।

विगतका साताहरूमा जस्तै यो साता पनि कुल कारोबारमा वाणिज्य बैंकहरू आबद्ध बैंकिङ समूहको सबैभन्दा बढी नै रहयो । उक्त अवधिको कुल कारोबारमध्ये यो समूहको हिस्सा ४१.०५ प्रतिशत रहयो । गत साताको तुलनामा यस्तो हिस्सा करिब स्थिर जस्तै हो । गत सातासाता कुल कारोबारमा बैंकिङ समूहको हिस्सा करिब ४१.४६ प्रतिशत थियो ।

गत साताको तुलनामा यो साता कुल कारोबारमा बिमा समूहको हिस्सा सीमान्त रूपमा बढयो । जसमध्ये कुल कारोबारमा बिमा समूहको हिस्सा १८.४५ प्रतिशत छ । गत साता यस्तो हिस्सा १८.१८ प्रतिशत थियो । यसैगरी, कुल साप्ताहिक कारोबारमा संस्थापक सेयरको हिस्सा १६.०६, लघुवित्तको करिब ८.७९, विकास बैंकको ७.१४ र जलविद्युत्को हिस्सा ४.१ प्रतिशत रहयो ।

यो साता कारोबार रकम (७ करोड ३९ लाख ६० हजार रुपैयाँ) का आधारमा नेपाल इन्भेस्टमेन्ट बैंकको संस्थापक सेयर अग्रस्थानमा छ । कारोबार सेयर संख्या (१ लाख ३२ हजार कित्ता) का आधारमा एनएमबी बैंक सबैभन्दा अघि छ । तर कारोबार संख्या (५ सय ८८ वटा) का आधारमा नेपाल लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनी सबैभन्दा अघि रहेको नेप्सेले जनाएको छ ।

प्रकाशित : भाद्र १७, २०७५ ०९:२७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT