मनास्लुमा बर्सेनि बढ्दै पर्यटक

हरिराम उप्रेती

गोरखा — मनास्लु संरक्षण क्षेत्र भ्रमणका लागि आउने पर्यटक बर्सेनि बढेका छन् । मनास्लु संरक्षण क्षेत्र (एमक्याप) को तथ्यांकअनुसार गत आर्थिक वर्ष २०७४/७५ ७ हजार २ सय ३ पर्यटक मनास्लु घुम्न आएका थिए ।

सार्क राष्ट्रका राष्ट्रका ५६ र अन्य देशका ७ हजार १ सय ७४ पर्यटक संरक्षण क्षेत्र आएका हुन् ।

निषेधित क्षेत्रका रूपमा रहेको मनास्लु क्षेत्रलाई सरकारले सन् १९९५ देखि मात्रै भ्रमणका लागि खुला गरेको थियो । सुरुका वर्ष ३ सय ४४ जना पर्यटक मनास्लु क्षेत्र आएका थिए । त्यसयता बर्सेनि संख्या बढेको छ । भूकम्पको वर्ष भने पदमार्ग असुरक्षित हुँदा पर्यटकको आगमन दर कम भएको थियो । भूकम्पको वर्ष २ हजार २ सय ८८ पर्यटक संरक्षण क्षेत्रमा आएको एमक्यापको तथ्यांकमा छ ।

Yamaha

पर्यटक प्रवेश शुल्कबाट मात्र गत वर्ष १ करोड ४४ लाख ३५ हजार संकलन भएको एमक्यापका प्रमुख नरेन्द्र लामाले बताए । प्रवेश शुल्कबापत सार्क राष्ट्रका प्रतिपर्यटक दुई सय र सार्क बाहिरका पर्यटकले दुई हजार तिर्नुपर्छ । काठमाडौंको भृकृटीमण्डपमा रहेको नेपाल टुरिजम बोर्ड कम्पलेक्स र बोर्ड पोखरास्थित पश्चिमाञ्चल काउन्टरबाट उक्त शुल्क संकलन हुँदै आएको छ ।

संरक्षण क्षेत्रमा अन्य देशको तुलनामा फ्रान्सेली पर्यटक बढी आउने गरेको एमक्यापले जनाएको छ । अक्टोबर, नोभेम्बर, सेप्टेम्बर, अप्रिल र मे महिनामा मनास्लु भ्रमणका लागि उपयुक्त मानिन्छ । संरक्षण क्षेत्रअन्तर्गत नुब्री र चुम उपत्यका पर्यटकको रोजाइमा पर्ने गरेको छ । मनास्लु आरोहण र लार्केपासका लागि पनि पर्यटक आउने गर्छन् । पदमार्ग आउने धेरैजसो पर्यटक ५ हजार १ सय ६० मिटर उचाइको लार्के पास गर्न रुचाउने गर्छन् ।

एमक्यापअन्तर्गतको जगतस्थित पर्यटक जाँच चौकीले पदयात्रा मार्ग भएर जाने पर्यटकको विवरण संकलन गर्दै आएको छ । पर्यटकको सहयोगका लागि आयोजनाले पर्यटकको तथ्यांक लिने, होटल निर्माण गर्न प्रोत्साहन गर्ने, पर्यटकलाई गुणस्तरीय सेवा दिनका लागि तलिम सञ्चालन गर्ने, सूचना बोर्ड राख्ने र पदमार्ग सुधार गर्ने तथा पर्यटन व्यवसायीलाइ व्यवस्थित गर्न उपसमितिहरू निर्माण गर्ने काम गर्दै आएको छ ।

गोरखाको उत्तरी क्षेत्रका ल्हो, प्रोक, बिही, चुम्चेत, छेकम्पार, सिर्दिबास र सामागाउँका पर्यटकीय क्षेत्रलाई मनास्लु संरक्षण क्षेत्रका रूपमा विकास गरिएको हो । विशेषगरी बर्खाको समयमा पदमार्गमा ढुंगा झर्दा जोखिम बढेको स्थानीयले बताउँदै आएका छन् । ‘बर्खामा कतिखेर पहिरो जान्छ, थाहा नै हुँदैन । हिँडदाहिँडदै पहिरो खसेको देखिन्छ,’ खच्चड ड्राइभर कान्छा गुरुङले भने, ‘पहिरो नआउने हो भने टुरिस्टको संख्या पनि बढ्छ, हामीहरूलाई पनि सजिलो हुन्छ ।’

साहसिक पदयात्रा गर्ने र प्रकृतिप्रेमी पर्यटक उत्तरी क्षेत्रमा बढी आउने गरेको एमक्यापले जनाएको छ ।

उत्तरी क्षेत्रको भौगोलिक अवस्थिति, हिमशृंखला, सांस्कृतिक मठ, मन्दिर र गुम्बा अवलोकन पर्यटकको रोजाइमा पर्ने गरेको छ ।

दुई वर्षमा २ सय ४१ आरोही
चुमनुब्री गाउँपालिकाअन्तर्गत सामागाउँमा रहेको मनास्लु हिमाल आरोहणमा विदेशी पर्वतारोहीको चासो बढदो छ । एमक्यापका अनुसार सन् २०१७ को जनवरीदेखि १०१८ को जुलाईसम्म २ सय ४१ विदेशीले उक्त हिमालको सफल आरोहण गरेका छन् ।

सन् १९५६ को जुलाइ ९ मा जापानी नागरिक टोसी इमानोसीले पहिलोपल्ट मनास्लु चुचुरोको आरोहण गरेका थिए । ‘इमानोसीले पहिलोपल्ट हिमाल आरोहण गरेकाले जापानीजहरूले मनास्लुलाई हाम्रै हिमाल पनि भन्छन्,’ एमक्यापका प्रमुख नरेन्द्र लामाले भने ।

विशेषत: अक्टोबर सिजनमा
उक्त हिमाल आरोहण गर्नेको संख्या बढी हुने उनले बताए । मनास्लु हिमाललाई ‘किलर माउन्टेन’ पनि भनिन्छ । ८ हजार १ सय ६३ मिटर उचाइको मनास्लुलाई साहसिक आरोहीले प्राथमिकता दिने गरेका छन् ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र २०, २०७५ ०८:०१
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

विश्वसम्पदामा सूचीकृत गर्न पहल

 गोरखा दरबार नेपाल एकीकरणको उद्गम स्थल र ऐतिहासिक क्षेत्र भएकाले सम्पदामा सूचीकृत गर्ने प्रक्रिया
हरिराम उप्रेती

गोरखा — गोरखा दरबारलाई विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत गर्न जिल्ला समन्वय समितिले पहल थालेको छ ।

पुनर्निर्माण हँुदै गोरखास्थित ऐतिहासिक गोरखा दरबार । तस्बिर : हरिराम

नेपाल एकीकरणको उद्गम स्थल र ऐतिहासिक क्षेत्र भएकाले सम्पदामा सूचीकृत गर्ने प्रक्रिया अघि बढाउन पर्यटन प्रवद्र्घन बोर्डसँग माग गरिएको जिसस सदस्य मानप्रसाद धितालले बताए ।

जिससको अगुवाइमा यहाँका ११ स्थानीय तहका प्रमुख र उप्रमुखसहित बोर्डका प्रतिनिधि र पर्यटनको क्षेत्रमा काम गर्दै आएकाको गत मंगलबार काठमाडौंमा छलफल भएको थियो । उक्त छलफलपछि बिहीबार जिससको २४ औं बैठकले गोरखा दरबारलाई विश्व सम्पदामा सूचीकृत गर्न माग गर्ने निर्णय गरेको हो । ‘विश्व सम्पदा सूचीमा परेपछि विश्वभर यसको महत्त्व स्थापित हुने भयो,’ सदस्य धितालले भने, ‘प्रचार हुन सक्दा आन्तरिक र बाह्य पर्यटक भित्र्याउन सहयोग पुर्‍याउँछ भन्ने हाम्रो निष्कर्ष हो ।’

काठमाडौंमा भएको छलफलमा यहाँ स्थानीय तहका प्रमुख तथा प्रतिनिधिले गोरखा ऐतिहासिक ठाउँ भएकाले यसको प्रचार गर्दै सबै स्थानीय तहमा पर्यटक भित्र्याउन सके आर्थिक विकासले गुणात्मक फड्को मार्ने बताएका थिए ।

पालुङटार नगरपालिकाको लिगलिगकोट र अजिरकोट गाउँपालिकाको सिरानचोक पर्यटकीय गन्तव्य बन्न सक्ने ठाउँ भए पनि प्रचार हुन नसक्दा ओझेलमा परेको जनप्रतिनिधिको भनाइ छ । एक स्थानीय तह मात्र नभई सबैमा पर्यटक आउन सक्ने स्थान पहिचान गर्दै गुरुयोजना बनाउन पर्यटनविद्ले जनप्रतिनिधिलाई सुझाव दिएका छन् ।

छलफलपछि सबै स्थानीय तहमा पर्यटन क्षेत्रको गुरुयोजना बनाउन बोर्डले विज्ञ पठाउने आश्वासन दिएको छ । ‘कुन स्थानीय तहमा ऐतिहासिक, धार्मिक, सांस्कृतिक के–के कुरा छन्, विज्ञले आइडेन्टिफाइ गर्ने भए गुरुयोजना बनाउन सजिलो हुने थियो,’ धितालले भने, ‘केही सातापछि विज्ञ आउने भन्ने सहमति भएको छ ।’ बिहीबारको जिससको बैठकले विज्ञ टोली पठाउन औपचारिक आग्रह गर्ने निर्णय पनि गरेको छ ।

सबै स्थानीय तहमा बनेका गुरुयोजना केन्द्रित गरी जिससले काम अगाडि बढाउन समन्वय र सहकार्य गर्ने धितालको भनाइ छ । काठमाडौंमा भएको छलफलमा यहाँका जनप्रतिनिधिले मनकामना आएका धार्मिक पर्यटक गोरखकाली दरबारसम्म आउन नसकेकोमा चिन्ता जनाएका थिए ।

धादिङ र आरुघाट हुँदै मनास्लु पदमार्गको बाटो भएर उत्तरी गोरखा जाने पर्यटकलाई गोरखा सदरमुकामलगायत अन्य स्थानीय तह सम्म पुर्‍याउन कस्ता पर्यटन पूर्वाधार निर्माण र योजना बनाउन सकिन्छ भनेर विज्ञले सुझाउनुपर्ने जनप्रतिनिधिको माग छ ।

‘गोरखाको ऐतिहासिक महत्त्व बुझाएर पनि धेरै पर्यटक भित्र्याउन सकिन्छ,’ धार्चे गाउँपालिकाका अध्यक्ष सन्तोष गुरुङले भने, ‘समग्र टुरिजम विकास गर्न रणनीतिक योजना बनाउनैपर्छ ।’ सीमित स्रोतसाधन र कर्मचारी रहेका स्थानीय तहमा विज्ञ नभएकाले गुरुयोजना बनाउन बोर्डले विषयविज्ञ पठाउनुपर्ने उनले बताए ।

‘चुमनुव्रीदेखि गण्डकी गाउँपालिकासम्म एउटै रणनीतिक कार्ययोजनाले काम गर्दैन,’ उनले भने, ‘गण्डकीमा चेपाङको कल्चर हुनसक्छ, कतै बोटेका कल्चर छन्, चुमनुव्रीका गुरुङ लामाको आफ्नै संस्कृति छ, त्यो बाहिर ल्याउनुपर्‍यो ।’

पालुङटारको लिगलिगमा द्रव्य शाह राजा भएका कुराहरू र गोरखा दरबारमा बिसे नगर्ची पृथ्वीनारायण शाहका आर्थिक सल्लाकार थिए भन्ने कुरा बाहिर ल्याउनुपर्नेमा उनको जोड छ । ‘इतिहास र संस्कृति जोड्न सके पनि पर्यटक भित्र्याउने आधार तयार हुन्छ,’ उनले भने । पदमार्गको सुधारसँगै प्रचारमा जोड दिन सके पर्यटनबाट हुने लाभ स्थानीय तहसम्म आइपुग्ने उनले बताए ।

प्रकाशित : भाद्र १७, २०७५ १०:३२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT