प्रतिवेदन लुकाएर ‘अयोग्य’ झाको पुनर्नियुक्ति

‘प्रतिवेदनमा अनियमिता गरेका भनिएका व्यक्तिलाई नै पुन: अध्यक्षमा किन सिफारिस गरियो हामी अचम्मित छौं’
विजय तिमल्सिना

काठमाडौँ — अयोग्य भन्दै काम गर्न रोकेर मन्त्रिपरिषद्बाट बर्खास्त गरिएका दिगम्बर झालाई मन्त्रिपरिषद्ले नै पुन: नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणको अध्यक्षमा नियुक्त गरेको छ ।

झाले नेतृत्व गरेको प्राधिकरणमा भएको अनियमिततासम्बन्धी छानबिन गर्न गठित समितिले बुझाएको प्रतिवेदन थन्काउँदै सरकार आफैंले यसअघि अयोग्य घोषित गरिएका झालाई पुन: प्राधिकरणको नेतृत्व सुम्पिएको हो । सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालयको प्रस्तावमा मन्त्रिपरिषद्को बिहीबार रातिको बैठकले झालाई अध्यक्षमा नियुक्तिको निर्णय गरेको हो ।

प्राधिकरण अध्यक्ष रहँदा वैशाख दोस्रो साता सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालयले पत्र लेखेर झालाई कुनै पनि काम नगर्न निर्देशन दिएको थियो । असार २० गते बसेको मन्त्रिपरिषद्ले २०७४ भदौ १४ पछि भएका सबै राजनीतिक नियुक्ति खारेज गर्ने निर्णय गरेसँगै झा बर्खास्तीमा परेका थिए ।

Yamaha

सरकारको निर्णयविरुद्ध अदालतमा मुद्दा दायर गरेका झाले अदालतबाट अन्तरिम आदेश जारी भइसकेको अवस्थामा पनि मुद्दा रिट फिर्ता लिएका थिए । प्राधिकरणमा नियुक्तिका लागि सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालयले सचिव महेन्द्रमान गुरुङको संयोजकत्वमा गठित समितिले झाको नाम अध्यक्षमा सिफारिस गरेको थियो ।

मन्त्री गोकुल बाँस्कोटाले झा बर्खास्तीमा परेलगत्तै पुन: उनैलाई सीधै नियुक्तिको प्रस्ताव मन्त्रिपरिषद्मा लगेका थिए । मन्त्रिपरिषद्मा सदस्यहरूले यसअघि अयोग्य भनिएका झालाई सोझै नियुक्त गर्दा विवाद हुने बताएपछि प्रक्रिया पुर्‍याउन प्राधिकरण अध्यक्ष नियुक्तिका लागि सिफारिस समिति गठन गरिएको थियो ।

स्रोतका अनुसार सूचना तथा सञ्चारमन्त्री बाँस्कोटाको व्यक्तिगत इच्छामा समितिले झाको नाम अध्यक्षका लागि सिफारिस गरेको हो । समितिले मन्त्रिपरिषद्मा पेस गरेको अन्तिम सूचीमा मन्त्रालयका पूर्वसचिव सुशील घिमिरे र प्राधिकरणकै वरिष्ठ निर्देशक पुरुषोत्तम खनालको नाम पनि थियो ।

‘मन्त्रिपरिषद्ले ५ महिनाअघि अयोग्य भन्दै कुनै पनि निर्णय गर्न रोकेको व्यक्तिलाई फेरि कसरी नियुक्ति गर्‍यो ?’ मन्त्रालयले प्राधिकरणमा भएको अनियमितता छानबिन गर्न बनाएको समितिका एक सदस्य भन्छन्, ‘हाम्रो छानबिनले अध्यक्ष झाको नेतृत्वमा प्राधिकरणमा अनियमितता भएको देखिएको थियो ।’

मन्त्रालयले झालाई वैशाख दोस्रो साता कुनै पनि निर्णय नगर्न निर्देशन दिएलगत्तै प्राधिकरणमा भएको अनियमितता छानबिन गर्न समिति गठन गरेको थियो । मन्त्रालयका पूर्व सहसचिव सूर्य राउतको संयोजकत्वमा गठित समितिमा कमल खरेल र मन्त्रालयका प्राविधिक तर्फका उपसचिव अनुप नेपाल सदस्य थिए ।

वैशाख ३१ गतेको मन्त्रिपरिषद्को निर्णयअनुसार गठित समितिले डेढ महिना प्राधिकरणको विषयमा छानबिन गरी असार ३२ मा प्रतिवेदन मन्त्री बाँस्कोटालाई बुझाइएको थियो । तर, मन्त्रालयले उक्त प्रतिवेदन सार्वजनिक नगरी थन्क्याएको छ । ‘प्राधिकरणमा झाको नेतृत्वमा ग्रामीण दूरसञ्चार कोषको रकम परिचालनमा व्यापक अनियमितता भएको प्रतिवेदनमा उल्लेख गरिएको छ,’ समितिका एक सदस्यले भने, ‘प्रतिवेदनमा अनियमिता गरेका भनिएका व्यक्तिलाई नै पुन: अध्यक्षमा किन सिफारिस गरियो हामी अचम्मित छौं ।’

प्रतिवेदनमा दूरसञ्चार प्राधिकरणको ग्रामीण दूरसञ्चार कोषको रकम परिचालनमा अनियमितता भएको, अपारदर्शी ढंगले निर्णय भएको, फ्रिक्वेन्सी महसुलको संकलनमा अनियमितता भएको जस्ता विषय उठाइएको छ । प्रतिवेदन सार्वजनिक भए झाको नेतृत्वमा प्राधिकरणमा भएको अनियमितता खुल्ने र उनलाई पुन: नियुक्ति गर्न नसकिने निक्र्योल गर्दै मन्त्रालयले प्रतिवेदन गोप्य राखेको हो ।

प्राधिकरणले ग्रामीण दूरसञ्चार कोषको परिचालन गरी दुर्गम जिल्लामा इन्टरनेट विस्तारका लागि प्याकेजमा टेन्डर दिँदा प्रक्रिया पूरा नगरेको, प्राधिकरणभित्रै प्रशस्त प्राविधिक जनशक्ति भए पनि अर्को परामर्शदाता कम्पनीलाई कामको जिम्मेवारी दिएको जस्ता विषय उठाइएको छ ।

झाकै नेतृत्वमा प्राधिकरणले कोषको रकम प्रयोग गरी दुर्गम जिल्लामा इन्टरनेट जडानको टेन्डर दिन सुरु गरेको हो । झाले भने आफूले कुनै अनियमितता नगरेको र अयोग्य पनि नभएको दाबी गरे । ‘सरकारले देउवा सरकारको पालामा नियुक्त गरिएका सबैलाई हटाउँदा मलाई पनि हटाएको हो,’ उनले भने, ‘अयोग्य भनिएको पनि थिएन र अनियमितता पनि गरेको छैन ।’

झा २०६९ सालमा प्राधिकरण अध्यक्षमा नियुक्त भएका थिए । कार्यकाल सकिनै लाग्दा तत्कालीन शेरबहादुर देउवा नेतृत्वको सरकारले उनको कार्यकाल थपेको थियो । केपी शर्मा ओली नेतृत्वको सरकारमा मन्त्री बनेका बाँस्कोटाको प्रस्तावमा मन्त्रिपरिषद्ले उनलाई कुनै काम नगर्न नदिने प्रस्ताव पारित गरेको थियो । मन्त्रालयले यसअघि अयोग्य भनेको व्यक्तिलाई मन्त्रिपरिषद्मा प्रस्ताव पेस गरेर मन्त्री बाँस्कोटा भने इथोपियाको भ्रमणमा छन् ।

प्रकाशित : भाद्र २३, २०७५ ०८:०६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

दुई बेडरुम भएको घरमा बस्छन् यी अर्बपति

धनीका कुरा
दिनेश यादव

काठमाडौँ — ५ खर्ब ६३ लाखभन्दा बढी सम्पत्तिका मालिक फिलिपिन्सका म्यानुएल भिलार मात्र दुइटा बेडरुम भएको घरमा बस्छन् ।

उनी फिलिपिन्सका सबैभन्दा ठूलो मल ‘स्टारमल्स’ तथा घरनिर्माण कम्पनी ‘भिस्टा एन्ड ल्यान्डस्केप्स’ का अध्यक्ष पनि हुन् ।सानो छँदा आमासँगै मनिला बजारमा ‘सिफुड’ बेच्न सघाउँथे ।

भिलारको परिवारको नेतृत्वमा रहेको ‘भिस्टा ल्यान्ड एन्ड लाइफस्केप्स’ ले सन २०१९ सम्ममा ३५ मिलियन अमेरिकी डलर खर्चेर १० वटा नयाँ सपिङ मल बनाउने योजना बनाएको छ । उनले यो कम्पनीको जिम्मेवारी छोरा पाओलोलाई दिएका छन् । उनको परिवार मालिक रहेको गोल्डेन हयाभेन मेमोरियल पार्कसमेत सञ्चालनमा छ ।

यो भिस्टा ल्यान्डको मातहतमा रहेको छ । सन् २०१६ को जुनमा मात्रै यो सार्वजनिक भएको थियो । सन् २०१७ डिसेम्बरमा उनको कम्पनीले ब्रिया होम्स नामक कम्पनी खरिद गरेका थिए । उक्त कम्पनीले ठूलो संख्यामा हाउजिङ निर्माण गर्छ । पछि यो कम्पनीको नाम ‘गोल्डेन ब्रिया’ राखे ।

अमेरिकी अखबार ‘फोब्र्स’ का अनुसार सन् २०१८ मा फिलिपिन्सका ५० जना धनाढयको सूचीमा उनी दोस्रो र विश्वका अर्बपतिहरूमा ७९१ औं स्थानमा छन् । फिलिपिन्सको मनिलामा बसोबास गर्ने ६८ वर्षीय भिलार आफ्नै पौरख र संघर्षबाट सञ्चालन गरेको रियल स्टेट नै उनको सम्पत्तिको स्रोत हो ।

उनको कुल सम्पत्ति ४ दशमलव ९ अर्ब अमेरिकी डलर (रियल टाइम ६ सेप्टेम्बर २०१८) रहेको छ । फिलिपिन्सको राजनीतिमा समेत भिलारले आफ्नो योगदान दिइसकेका छन् । उनी कंग्रेसम्यान, प्रतिनिधिसभाका सभामुख, सिनेटर र सिनेट प्रेसिडेन्टका भूमिका निर्वाह गरिसकेका छन् ।

मनिलाको सबैभन्दा बढी जनघनत्व भएको जिल्ला टोन्डोमा १३ डिसेम्बर १९४९ मा म्यानुएल बम्बा भिलार जुनियर (म्यानुएल भिलार) को जन्म भएको हो । गरिब आमाबुबाको ९ सन्तानमा उनी दोस्रा हुन् । उनका बुबा माछापालन विभागमा निरीक्षक र आमा चाहिँ ‘सिफुड’ बेच्ने गर्थिन् ।

आमाबुबाको आर्थिक अवस्था दयनीय र कमजोर भएकाले त्यत्रो ठूलो परिवार एउटा सानो अपार्टमेन्टमा भाडामा जसोतसो गुजारा गर्थे । सरकारी जागिरे भएकाले फिलिपिन्सको सरकारले उनका बुबालाई अमेरिकामा उच्च शिक्षा ग्रहण गर्नका लागि छात्रवृत्ति प्रदान गरेको थियो । त्यहाँबाट पढेर फर्केपछि भिलारका बुबालाई कृषि तथा प्राकृतिक स्रोत विभागका निर्देशकका रूपमा पदोन्नति गरियो ।

पदको हैसियत बढेपछि उनका बुबाले सरकारी कर्मचारीको जीवन बिमाबाट १६ हजार फिलिपिनी मुद्रा २० देखि २५ वर्षमा तिर्ने गरी घर बनाउन ऋण लिए । त्यसपछि बल्ल उनी आफ्नै घरमा बस्न पाए ।

टोन्डो नजिकैको एउटा सरकारी विद्यालयका विद्यार्थी छँदा उनी आमासँगै माछा बेच्ने डिभिसोरिया नामको बजारमा जाने गर्थे । त्यसताका उनको उमेर मात्र ६ वर्षको थियो । ठूलो परिवार र विद्यालयमा पढदाताका शैक्षिक सामग्री खरिद गर्न रकम जुटाउने उद्देश्यले उनी माछा बिक्री गर्न आमालाई सघाउँथे । यति गर्दा पनि पैसा नपुगेपछि उनकी आमाले भिलारको पढाइ नै छुटाइदिइन् । त्यसताका उनी कक्षा १ का विद्यार्थी थिए ।

केही वर्षपछि फेरि उनले घर नजिकैको एउटा निजी स्कुलमा भर्ना भई प्रारम्भिक शिक्षा हासिल गरे । भिलारले जसोतसो बिजनेस एडमिनिस्ट्रेसनमा स्नातक डिग्री हासिल गरे । पछि उनी स्नातकोत्तर गर्ने सोच पनि बनाए । तर, उनी पढाइभन्दा पनि कामको खोजीमा लागे ।

बाल्यकालमै आमासँग व्यापारमा सहयोग गरेकाले उनी यतै हानिएका हुन् । तर, आफ्नो व्यापार सेवा थाल्नुअघि भिलारले फिलिपिन्सकै सबैभन्दा ठूला एकान्टिङ फर्म ‘सिकिप गोरेस’, भेलायो एन्ड कम्पनीमा एकाउन्टेटका रूपमा काम गरे । केही महिना त्यहाँ काम गरेपछि उनी कम्पनीबाट राजीनामा दिएर माकातीमा सिफुडको पहिलो व्यापार थाले ।

सुरुमा उनको यो व्यापार जमेन तर, उनी चिन्तितचाहिँ भएनन् । ठूलो संख्यामा ग्राहकलाई आफ्नो व्यापारमा सहभागी गराउने उद्देश्यले उनी उधारोमा, सहुलियत दरमा सामग्रीहरू बेच्न थाले । विभिन्न होटलहरूमा खानाका लागि सहुलियत दरमा पाइने टिकटको बिक्री सरकारी कर्मचारीलाई वितरण गर्न थाले । यो काम उनले केही समय मात्रै गरे ।

पछि उनी फिलिपिन्सको एउटा निजी विकास कर्पोरेसनमा वित्तीय विश्लेषकका रूपमा काम थाले । उक्त संस्थामार्फत उनी विश्व बैंकको ऋण उपलब्ध गराउने काम पाएका थिए । उनी त्यही क्रममा ऋण लिने सोच बनाएर जागिर छाडे । आफैंले आकर्षक ऋण दर कायम गरेका उनी त्यसको उपयोग गरे ।

सन् १९७५ मा १० हजार फिलिपिनी मुद्रामा भिलारले दुईवटा पुराना ट्रक खरिद गरी व्यापार थाले । ती दुईवटा ट्रकलाई लस पिनासमा एउटा निर्माण कम्पनीका लागि बालुवा र ढुंगाको आपूर्ति गर्न सुरु गरे । पछि संयोगबस उनी आफैं भवन निर्माण कार्यमा जुट्न पुगे । उनले न्यून ब्याजमा ऋण उपलब्ध गराउने एउटा ग्रामीण बैंकबाट भिलारले सात वर्षका लागि ऋण लिए । त्यो ऋणको उपयोग उनले घर बनाएर बेच्ने परियोजनामा लगाए ।

सुरुमा उनले १६० वटा घर बनाएर बेचेका थिए । त्यसबाट आएको आम्दानीलाई उनले यही क्षेत्रमा लगाउँदै गए । आज उनको त्यो कार्यले कम्पनीलाई मुलुककै सबैभन्दा ठूलो बिल्डिङ कम्पनी बनायो । उनको यो परियोजनाको विशेषता भनेको न्यून दरमा धेरै घरहरू बिक्री गर्ने रहेको थियो । उनले आफ्नो कम्पनीमार्फत २ लाखभन्दा बढी घर बिक्री गरिसकेका छन् ।

सन् १९८४ मा उनले गोल्डेन हयाभेन मेमोरियल पार्क स्थापना गरी समाधि स्थलहरू बनाउने एउटा शृंखला सुरु गरे । यो पार्कमा समाधि स्थल बनाउनेहरूलाई जग्गा उपलब्ध गराउने व्यापार उनले थाले ।

सन् १९९५ को जुलाईमा भिलारको सी एन्ड पी होम्स कम्पनी फिलिपिन्सको स्टक एक्सचेन्जमा सूचीकृत भएपछि एकै दिनमा उनको सम्पत्ति एक तिहाइले वृद्धि हुन गयो । व्यापारमा जसरी अगाडि बढे, राजनीतिमा पनि उनले निकै उचाइसम्म पुग्ने मौका पाए ।

(स्रोत : एजेन्सीहरू)

प्रकाशित : भाद्र २३, २०७५ ०८:०४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT