चिया मजदुर आन्दोलित

रमेशचन्द्र अधिकारी

काठमाडौँ — चिया मजदुरको पुनर्बहालीको माग गर्दै शनिबार हिले बजारमा प्रदर्शन भएको छ । गुराँसे टी स्टेटमा कार्यरत ७० बढी चिया मजदुर निष्कासित भएसँगै उनीहरू आन्दोलनमा उत्रिएका हुन् । मजदुरलाई चिया किसानले समेत साथ दिएका छन् ।

धनकुटाको हिलेमा चिया मजदुरले शनिबार प्रदर्शन गर्दै । तस्बिर : रमेशचन्द

चिया बगानमा ठेक्का प्रणालीबाट चिया टिप्ने काम जिम्मेवारी दिएपछि टी स्टेट सञ्चालकले ७० मजदुर कटौती गरेको जनाइएको छ । निष्कासित मजदुरहरूले आफ्नो रोजीरोटी खोसिएको भन्दै पुनर्बहालीको माग गरेका छन् ।

मजदुर निष्कासन मजदुरको पुनर्बहाली, श्रम ऐन २०७४ कार्यान्वयन हुनुपर्ने तथा सरकारले निर्धारण गरेको दैनिक पारिश्रमिक कायम गरिनुपर्ने माग अघि सारेका छन् । सरकारले साउन १ देखि लागू हुने गरी चिया मजदुरको साविकको दैनिक पारिश्रमिक २ सय ७८ बाट बढाएर ३ सय ८५ कायम गरे पनि त्यो कार्यान्वयन नगरिएपछि आन्दोलित हुनुपरेको चिया मजदुर संघका केन्द्रीय उपाध्यक्ष नारायण तितुङले बताए ।

Yamaha

‘सरकारले निर्धारण गरेको ज्याला दिन आनकानी गर्नेले उल्टो मजदुर निष्कासन गरिनु हेपाहा प्रवृत्ति हो,’ उनले भने, ‘कयौं मजदुरको हातमुख जोड्ने मेलो नै सकिएकाले पुनर्बहालीको विकल्पै छैन ।’ आन्दोलनका कारण गुराँसे टि स्टेट, जुन चियाबारी तथा नारायणी चिया कारखाना प्रभावित बनेको छ ।

चिया मजदुरले वृद्धि गरिएको पारिश्रमिक कार्यान्वयनका लागि दुई साताअघि नै श्रम कार्यालय तथा धनकुटा, इलाम र झापाका जिल्ला प्रशासनमा ध्यानाकर्षण गराए पनि चासो नदिएको आन्दोलनरत पक्षले जनाएको छ । धनकुटा जिल्लामा विभिन्न चिया कारखानामा साढे ६ सय बढी चिया मजदुर रहेका छन् ।

२५ वर्षदेखि उक्त चिया बगानमा काम गर्दै आएका पूर्णमाया खनाललाई दुई साताअघि गुराँसे टी स्टेट व्यवस्थापनले निष्कासन गरेको हो । उनले रोजगानी सकिएपछि परिवार पाल्नै मुस्किल परेको बताइन् । वर्षौंदेखि नियमित आम्दानी गरिए पनि व्यवस्थापन पक्षले झुक्याएर कागजमा हस्ताक्षर गर्न लगाएर निष्कासन गरेको उनले बताइन् ।

निष्कासित अधिकांश मजदुरलाई तलब दिने कागज भन्दै हस्ताक्षर (कतिपयले ल्याप्चे) गर्न लगाएर झुक्याएको बताएका छन् । तर, व्यवस्थापन पक्षले ठेक्का प्रणालीबाट थोरै मजदुर मात्र आवश्यक भएकाले समझदारीमै निष्कासन गरेको दाबी गरेको छ ।

टी स्टेटका मेनेजर नवीन कार्कीले केही मजदुर निष्कासन गरेको बताए । सरकारले निर्धारण गरेको ज्याला दिन कठिनाइ भएको उनको भनाइ छ । कारखाना घाटामा गएकाले मजदुर व्यवस्थापन गर्न बाध्य भएको उनको तर्क छ ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र २४, २०७५ ०८:३४
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

मापदण्डभित्र आएनन् क्रसर

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — क्रसर उद्योगहरू सरकारले तोकेको मापदण्डभित्र आएका छैनन् । प्रदेश ३ का मुख्यमन्त्री डोरमणि पौडेलले ती उद्योगहरूले प्रकृतिमाथि ज्यादती गरेको भन्दै मापदण्डभित्र आउनुपर्ने बताएका छन् ।

उद्योग, पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्रलायको आयोजनामा शुक्रबार मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषदको कार्यालयमा भएको छलफलमा मुख्यमन्त्री पौडेलले क्रसर उद्योगको लापरबाही र मनपरी भएको भन्दै यसका लागि प्रदेश सरकारले निर्धारण गरेको मापदण्डमा रहन निर्देशन दिएका छन् ।

क्रसर उद्योगहरू आफैं नियमभित्र नरहेकाले अहिले समस्या भइरहेको उनको भनाइ थियो । प्रकृति सबैको सम्पत्ति भएको भन्दै एउटाको वर्ग र व्यवसायीको मनपरी सहय नहुने बताए । यसैगरी अप्रत्याशित रूपमा ढुंगा, गिट्टी र बालुवाको मूल्यवृद्धि भएकामा पनि मुख्यमन्त्री पौडेलले चासो व्यक्त गरेका थिए ।

राजमार्गको नजिक, ठूला नदीहरूभित्र तथा घना बस्तीमा कुनै पनि हालतमा क्रसर सञ्चालन अनुमति नदिइने पनि उनले जिकिर गरे । उक्त कार्यक्रममा प्रदेश ३ का आन्तरिक मामिला तथा कानुनमन्त्री सालिकराम जम्कट्टेलले क्रसर उद्योगीहरूले गरेका बेथिति हट्न जरुरी रहेको बताए ।

जनताको सम्पत्तिलाई क्रसर व्यवसायीले मनपरी गरेको भन्दै यस्ता कुरामा ध्यान दिन आग्रह गरेका थिए । क्रसरहरूले कर छली गरिरहेको बताउँदै मन्त्री जम्कट्टेलले सर्वप्रथम करका दायरामा आउनुपर्ने बताए । छलफल कार्यक्रममा उद्योग, पर्यटन, वन तथा वातावरणमन्त्री अरुण नेपालले क्रसरहरूको अराजकता फैलिएको भन्दै यस विषयमा उद्योगीहरू गम्भीर बन्न आग्रह गरे । क्रसर व्यवसायीले आफ्नो व्यापार मात्र सम्झेर विविध अन्य संरचनालाई वास्ता नगरेको उनको तर्क थियो ।

कार्यक्रममा क्रसर व्यवसायीहरूले मूल्य वृद्धिमा समायोजन गर्न तयार रहेको बताएका थिए । प्रदेश सरकारले निर्धारण गरेको मापदण्डले व्यवसायमा असर पर्ने उनीहरूको धारणा थियो । छलफलमा मकवानपुर, चितवन, काभ्रेपलाञ्चोक, ललितपुर, धादिङ, नुवकोट, सिन्धुपाल्चोक जिल्लाका क्रसर व्यवसायीहरू सहभागी थिए ।

प्रकाशित : भाद्र २४, २०७५ ०८:३३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT