उपभोक्तालाई चिनी महँगो पर्ने

आयात रोक्न मिल्दैन : विज्ञ
आवश्यकताअनुसार खुला गर्न सकिन्छ : आपूर्तिमन्त्री
राजु चौधरी

काठमाडौँ — चिनी उद्योग संघका उपाध्यक्ष राजकुमार अग्रवालका अनुसार उनको कारखानाबाट प्रतिकिलो ६३ रुपैयाँमा चिनी बिक्री हुन्छ । बजारमा भने चिनीको खुद्रा मूल्य प्रतिकिलो ५९ रुपैयाँँ छ । यही बीचमा प्रधानमन्त्री केपी ओलीले चिनी आयात रोक्न अर्थ र वाणिज्य मन्त्रालयलाई निर्देशन दिएका छन् ।

यदि चिनीको आयात रोकिने हो भने बजार मूल्य प्रतिकिलो ७० रुपैयाँभन्दा बढी पर्ने व्यवसायी बताउँछन् । स्वदेशी चिनी उद्योगीले यहाँ उत्पादित चिनी बिक्री नभएको र किसानलाई पनि भुक्तानी दिन नसकेकाले आयात बन्द गर्न प्रधानमन्त्रीलाई आग्रह गरेपछि उनले आयात रोक्न निर्देशन दिएका हुन् ।


‘सम्बन्धित क्षेत्रका माननीय, उद्योगी, किसानका नेतासहित प्रधानमन्त्रीसँग भएको छलफलमा आवश्यकताभन्दा बढी चिनी भएकाले आयात रोक्ने छलफल र सहमति भएको छ,’ उद्योग वाणिज्य तथा आपूर्तिमन्त्री मातृका यादवले कान्तिपुरसित भने, ‘चिनीको डम्पिङ क्षेत्र बनाउनु उचित होइन ।’ उखु उत्पादक महासंघका अध्यक्ष कपिलमुनि मैनालीका अनुसार हाल चिनी उद्योगीले करिब ४ अर्ब रुपैयाँ किसानलाई तिर्न बाँकी छ । गत वर्षसम्म सरकारले उद्योगीलाई भ्याट फिर्ता दिन्थ्यो । सहुलियत हुँदाहुँदै पनि गत वर्षसम्म मात्रै ७ अर्ब उद्योगीले किसानलाई तिरेका थिएनन् । यस वर्षदेखि सरकारले कडाइ गरेपछि भुक्तानी दिन थालेको पछिल्लो ६ महिनामै ३ अर्ब तिरिसकेका छन् ।

Yamaha


त्यसैले आयात प्रतिबन्ध लगाउनु मात्रै उद्योगीलाई संरक्षण गर्ने उपाय नभएको अर्थविद् बताउँछन् । बरु आयात प्रतिबन्ध हुँदा उपभोक्ता मारमा पर्ने विज्ञ बताउँछन् । ‘विश्व व्यापार संगठन (डब्लूटीओ) सदस्यको नाताले आयात नै बन्द गर्न मिल्दैन,’ अर्थविज्ञ पोषराज पाण्डेले भने । अत्यधिक आयातले उद्योगलाई नै असर गरेको हो भने सुरक्षा उपाय अपनाउन सकिन्छ । असर गरे/नगरेको पुष्टि गर्न सक्नुपर्ने पाण्डेले बताए । ‘त्यति हुँदा पनि आयातलाई निरुत्साहित गर्न भन्सार (शुल्क) अवरोधको प्रयोग हुनुपर्छ,’ उनले भने, ‘आयात नै बन्द गर्न मिल्दैन ।’


मन्त्री यादवले भने आवश्यकताअनुसार पुन: आयात खोल्न सकिने बताए । अहिले आयातको आवश्यकता नभएर रोक्ने सहमति भएको उनले बताए । उपाध्यक्ष अग्रवालका अनुसार उद्योगीहरूले मौज्दात बिक्री भएपछि मात्रै खुला गर्नुपर्ने सुझाव दिएका छन् । हाल उद्योगीसँग करिब १ लाख ८ हजार टन चिनी मौज्दात रहेको संघको दाबी छ । ‘आयात बन्द हुँदा तीन महिनाको अवधिमा करिब ५० हजार टन बिक्री हुन सक्छ । पुस १ गतेदेखि नयाँ सिजन सुरु हुन्छ । क्रसिङ चैत मसान्तसम्म चल्छ,’ उपाध्यक्ष अग्रवालले भने, ‘अहिलकै अवस्थामा उद्योगीसहित किसान मारमा पर्छन् ।’ आयात बन्द गर्दा चिनीको मूल्य नबढ्ने अग्रवालले दाबी गरे । तर, आयात बन्दले चाडबाडमा मूल्य अस्वाभाविक रूपमा बढ्ने उपभोक्ता अधिकारकर्मीहरू बताउँछन् ।


अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा चिनीको मूल्यमा गिरावट आएकाले आयात बन्द उचित नहुने राष्ट्रिय उपभोक्ता मञ्चका अध्यक्ष प्रेमलाल महर्जनले बताए । ‘आयातमा नै प्रतिबन्ध लगाउनु पूर्णत: खुला बजार अर्थ नीति र स्वच्छ प्रतिस्पर्धाको नीति विपरीत हुन्छ,’ उनले भने, ‘आयात प्रतिबन्धले चिनीको बजार मूल्य बढ्छ ।’ यसअघि पनि चिनी उद्योगीले चिनी बिक्री नभएको भन्दै भन्सार महसुल बढाउन दबाब दिएका थिए । सरकारले सोहीअनुसार चिनीको भन्सार महसुल १५ प्रतिशतबाट बढाएर ३० प्रतिशत पुर्‍याएको थियो । अहिले पुन: चिनी बिक्री नभएको भन्दै आयात नै प्रतिबन्ध गर्नुपर्ने माग गर्दै आएका हुन् ।


‘२०७३ को चैत र २०७४ को वैशाखमा चिनी उद्योगीको लागत मूल्य ५६ देखि ६६ हुँदा स्थानीय बजारमा ८५ देखि ९५ रुपैयाँसम्म बिक्री भएको थियो । व्यवसायीले अधिकतम मुनाफा २६ प्रतिशतसम्म लिएको सरकारी प्रतिवेदनबाट नै देखिएको छ,’ मञ्चका अध्यक्ष महर्जनले भने, ‘स्वदेशी उद्योगीहरू राष्ट्र र जनताको हितभन्दा आफ्नै हितमा मात्र काम गरेको स्पष्ट देखिन्छ । चाडबाडमा चिनीको मूल्य बढाउने खेल हो ।’ आपूर्तिमन्त्री यादवले भने चिनीको मूल्य नबढ्ने दाबी गरे । ‘चिनीको मूल्य बढदैन । त्यसको ज्ञारेन्टी सरकारले गर्छ । मूल्यको सन्दर्भमा फेरि छलफल गर्छौं,’ उनले भने, ‘चिनी अभाव पनि हुन दिँदैनौं ।’ हाल मुलुकमा १३ चिनी उद्योग छन् ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र २७, २०७५ ०८:२४
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

मलेसिया लगिएको निगमको जहाजबारे छानबिन हुने

आइतबार रातिको दुबई उडान रद्द गरेर सोमबार बिहान निगमको विमान मलेसिया लगिएको थियो
सुरज कुँवर

काठमाडौँ — काठमाडौं– दुबईको कमर्सियल उडान रद्द गरेर मलेसियामा हुने पाटाको ट्राभल मेलाका लागि लगिएको नेपाल वायु सेवा निगमको विमान घटनाबारे छानबिन गर्न पर्यटनमन्त्री रवीन्द्र अधिकारीले निर्देशन दिएका छन् ।

पर्यटन प्रवर्द्धन सम्बन्धी नेपालमा शाखा भएको गैरसरकारी संस्था पाटाको बुधबारदेखि मलेसियामा हुन लागेको तीनदिने मेलामा भाग लिनका लागि राष्ट्रिय ध्वाजावाहक विमानको आइतबार रातिको दुबई उडान रद्द गरेर सोमबार बिहान मलेसिया लगिएको थियो । यो उडान रद्द भएपछि त्यस रात दुबई उड्न पर्खिरहेका ६३ यात्रुलाई सिनामंगलका तीनवटा साना होटलमा निगमकै खर्चमा राखिएको थियो भने दुबईबाट काठमाडौं आउन लागेका १ सय ५६ यात्रु उतै रोकिएका थिए ।


मन्त्री अधिकारीले यस विषयलाई गम्भीर भएको प्रतिक्रिया दिँदै संलग्नलाई कारबाही गरिने बताए । ‘एउटा रुटको उडान रद्द गरेर अर्कैतिर जहाज लैजानु गम्भीर विषय हो,’ मंगलबार पर्यटन बोर्डमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा मन्त्री अधिकारीले भने, ‘सरकारले यस्तो विषयमा छुट दिने छैन ।’


निगमको सञ्चालक समितिका अध्यक्ष तथा सचिव कृष्णप्रसाद देवकोटाले वास्तविकता के भएको हो भनी छानबिन गर्न निगमका महाप्रबन्धक सुगतरत्न कंसाकारलाई निर्देशन दिएको सम्मेलनमा बताए । ‘वास्तविकता के हो ? बुझ्न लगाएको छु,’ पर्यटन सचिव देवकोटाले भने, ‘यसबारे सबै जानकारी उपलब्ध गराउन भनेको छु ।’ मन्त्री अधिकारी र सचिव देवकोटाले सञ्चार माध्यममार्फत यसबारे जानकारी पाएको बताउँदै सत्यतथ्य सार्वजनिक गर्ने बताए ।


उक्त मेलामा भाग लिन निगमको कर्पोरेट विभागका निर्देशक रवीन्द्र श्रेष्ठ र कमर्सियल विभागका निर्देशक कृष्णगोपाल जोशीसहित ३७ जना नेपालीको टोली सोमबार बिहान साढे ९ बजे काठमाडौंबाट उडेका थिए । यसमा निगमका ४ कर्मचारीसहित पाटा नेपाल, पर्यटन बोर्ड, पर्यटन व्यवसायी र पत्रकार छन् । १ सय ५८ सिट क्षमताको उक्त न्यारो बडी एयरबस विमानमा ६५ जना अन्य टिकट काटेका यात्रु थिए भने पाटाको मेलामा सहभागी ३७ मध्ये ४ जनालाई सित्तैमा टिकट दिइएको थियो ।


आइतबार रातिको दुबई उडान गरेको भए भोलिपल्ट (सोमबार) बिहान मलेसियाको उडान पनि हुन्थ्यो । यसबाहेक त्यसदिन निगमका दुईटा वाइडबडी एयरबस र एउटा बोइङ पनि स्टयान्डबाई अवस्थामा थिए । ‘निगमको कर्मसियल र अपरेसन विभागबीच समन्वय नै देखिएन,’ निगम स्रोत भन्छ ।


यसैबीच निगम मुख्यालयमा मंगलबार भएको नियमित निर्देशकहरूको बैठकमा जहाज दुबई नउडाई मलेसिया लगिएको विषयमा छलफल भएको बैठकमा सहभागी एक स्रोतले भन्यो । ‘बैठकमा महाप्रबन्धक कंसाकारलाई निगमका एक प्राविधिक निर्देशकले मलेसिया उडान गरिनु गल्ती भएको सुनाए,’ स्रोतले भन्यो, ‘दुबईको उडान रद्द नगरेको भए पनि मलेसियाको उडान गर्न सकिन्थ्यो ।’ ती निर्देशकको भनाइ उद्धृत गर्दै स्रोतले कान्तिपुरसँग भन्यो ।


बैठकमा निगमभित्रको सूचना सञ्चार माध्यममा गएको विषयमा महानिर्देशकले निर्देशकहरूलाई सचेत गराएका थिए । ‘दुईजना निर्देशक एउटै कार्यक्रममा नगएको भए पनि हुन्थ्यो,’ निगम स्रोतले भन्यो, ‘पाटाको मेलामा मलेसियास्थित निगमको स्टेसनका कर्मचारीलाई पठाउन सकिन्थ्यो ।’ कार्यक्रम सुरु हुन एक दिनअघि नै निगमको टोली मलेसिया जानु जायज नभएको बताउँदै एक अधिकारीले भने, ‘प्रतिदिन होटल भत्ता २ सय ५० र टयाक्सीलगायतको खर्चका लागि पाइने १ सय २० डलर भत्तामा लोभ गरेको देखिन्छ ।


यसैबीच निगमले मंगलबार विज्ञप्ति जारी गर्दै दुबईको उडान ‘बाध्यात्मक अवस्था सिर्जना भएकाले’ रद्द गर्नुपरेको जनाएको छ ।

प्रकाशित : भाद्र २७, २०७५ ०८:२४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT