रेस्क्यु उडानका नाममा कर छली

जयबहादुर रोकाया

हुम्ला — हुम्लामा रहेका निजी हेलिकप्टर कम्पनीले पछिल्लो तीन महिनामा करिब ३० आकस्मिक उडान गरे । अधिकांश उडानमा बिल दिइएन । बिल दिएकाले पनि भ्याट बिल दिएनन् ।

सिमकोटका पर्यटन व्यवसायी विजय लामाले कसैलाई हेलिकप्टरबाट रेस्क्यु उडानको आवश्यक परे व्यवस्था गर्ने गरेका छन् । लामाका अनुसार रेस्क्यु उडान गर्ने हेलिकप्टर कम्पनीले मूल्य अभिवृद्धि करको बिल दिँदैनन् । कम्पनीको लेटरप्याड प्रयोग गरेर प्रमाणस्वरूप लेखेर दिने गरिएको छ । लाखौं रकमको कारोबार गर्ने हेलिकप्टर कम्पनीसँग भ्याट बिल हुँदैन । लामाका अनुसार यसवर्ष जेठदेखि साउनसम्म जिल्लाभित्र ३० रेक्स्क्यु उडान भएका थिए । एक उडानको ठाउँअनुसार प्रतिउडान ८० हजारदेखि १ लाख २५ हजारसम्म लिने गरिएको छ ।


यी व्यावसायिक उडानका साथै हुम्लामा गरिने अधिकांश कारोबारमा कर छली हुने गरेको छ ।

Yamaha

तिब्बत नाका जोडिएको हिल्सास्थित भन्सार कार्यालयले असार महिनामा केही व्यापारीले तिब्बत लिन लागेका हस्तकलाका सामानमा भ्याट लियो । कार्यालयका अनुसार काठमाडौं र भारतबाट खरिद गरी ल्याएका सामानको बिलमा भ्याट तिरेको उल्लेख नभएकाले भ्याट लिइएको हो । भन्सार कार्यालयले भ्याट असुल्न नपाउने र त्यो पनि साधा कागजमा भरपाई गरिएको भन्दै सञ्चार माध्ययममा चर्चा भयो ।


हुम्लाका स्थानीयले सामान खरिद गर्दा बिल नलिएका होइनन् । तर, उनीहरूलाई भ्याट बिलबारे जानकारी नै नभएकाले जसबाट खरिद गरिएको हो, उसैले दिएको बिलमार्फत तिब्बती सीमामा पुगे । सीमा पुगेका ती व्यापारीलाई बिल मागियो र भ्याट नभएपछि भ्याटबापत रकम तिराइयो । सरकारी निकायको कमजोरीको नमुनासमेत हो यो । काठमाडौं हुँदै आएको सामानको नेपालगन्ज र सिमकोट विमानस्थलमा भ्याट बिल खोजिएको नेपालगन्ज विमानस्थल र सिमकोट विमानस्थलमा भ्याट बिल खोजिएको थिएन ।


जिल्लामा ठूलो कारोबार गर्ने व्यवसायीले नै भ्याट बिलबिनै करोडौंको कारोबार गर्दै आइरहेका छन् । बिल काटे पनि परिणाम घटाएर दिने प्रचलन नै बसेको छ । ठूलो रकमको कारोबार गर्दा दोहोरो बिल बनाउने गरिएको छ । तर, कुनै निकायले पनि त्यसबारे चेकिङ गर्ने गरेका छैनन् । हुम्ला सडक सञ्जालसँग जोडिएको छैन । जिल्लामा नेपालगन्ज र सुर्खेतबाट दैनिक उपभोग्य वस्तुदेखि निर्माण सामग्रीका सामग्री हवाई उडानबाटै हुने गरेको छ । सामान ढुवानी गर्दा लाखौं रकमको कारोबार हुने भए पनि सामान ढुवानीकर्ता कार्गाे सेवाले मूल्य अभिवृद्धि करको बिल प्रयोग गर्ने गरेका छैनन् । सरकारी कारोबारमा भ्याट बिल खोज्ने तर ढुवानीकर्ता कार्गाे सेवाले उपलब्ध नगराउने भएकाले विकास निर्माणका सामानको ढुवानी गर्ने उपभोक्ता समस्यामा पर्ने गरेका छन् ।


सिमकोटमा करिब सय बढी पसल छन् । ती पसलबाट महिनामा लाखौं कारोबार हुने गरेको छ । अधिकांशसँग मूल्य अभिभृद्धि करको बिल हुँदैन । नेपालगन्ज र सुर्खेतका थोक बिक्रेताले नै साना व्यापारीलाई भ्याट बिल उपलब्ध गराउँदैनन् । करोडाैंको सामान बुक लिने नेपालगन्ज र सुर्खेत विमानस्थलमा सामानअनुसारको भ्याट बिल हेर्ने कुुनै निकाय छैन । कसैले खोजी गर्ने झन्झट पनि गर्दैन । यदि कसैले खोजे पनि थोक बिक्रेताले दिएको न्यून परिणामको बिल देखाएर यहाँका व्यवसायी पन्छिने गरेका छन् ।

प्रकाशित : भाद्र २७, २०७५ ०८:२१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

स्याउ बगैंंचामा रम्छन् पर्यटक

जयबहादुर रोकाया

हुम्ला — मानसरोवर कैलाश दर्शन गरेर फर्केका एक हुल भारतीय तीर्थयात्री आफू बसेको होटलपछाडि स्याउका बोट देखेपछि रमाउँदै बगैंचा पसे । स्याउ बगैंचामा पसेर उनीहरूले झन्डै एक घण्टा फोटो खिचे र आवश्यकताअनुसार स्याउ किनेर लगे ।

हुम्लाका किसानको बगैंचामा फलेका लटरम्म स्याउ । तस्बिर : जयबहादुर

भारतको मुम्बईबाट तीर्थाटनका लागि आएका उनीहरूले बजारमा स्याउका दाना देखे पनि रूख अहिलेसम्म नदेखेको बताए । लटरम्मै फलेका बोटसँगै फोटो खिच्दै मुम्बईकी संगीता रायले जिन्दगीमा पहिलोपटक स्याउको बोट छुन पाएको बताइन् । ‘सिमकोट अत्यन्तै रमणीय स्थल रहेछ, स्याउका रूखले झनै शोभा बढाएको छ,’ उनले भनिन्, ‘ताजा र अर्गानिक स्याउले मनै लोभ्यायो, अनि निकै स्वादिलो रहेछ ।’ उनले स्याउ बगैंचामा रमाएको खुसीमा किसानलाई ५० रुपैयाँ टिप्ससमेत दिइन् ।


हवाईजहाजको प्रतीक्षा गर्दै होटलमै आराम गरेका तीर्थयात्रीले समूह–समूहमा किसानको अनुमतिमा बगैंचामा घण्टौं रमाइलो गर्ने गरेका छन् । भारतीयले बगैंचाभित्रै व्यक्तिगत र सामूहिक फोटो खिचेका छन् । भारतीय युवादेखि ८५ वर्षकी वृद्धासम्म बगैंचामा रमाए ।


वर्षाका कारण हवाई उडानमा समस्या भएपछि अहिले भारतीय तीर्थयात्री यहाँका स्याउ बगैंचामा रमाउन पाएका छन् । मानसरोवर–कैलाश दर्शनका लागि चीन सरकारले केरुङ र हुम्लाको हिल्सामात्र खुला गरेको छ । केरुङ नाका यो वर्षमात्र खुलाएको हो । केरुङ खुलेसँगै हिल्सा नाका भएर जाने भारतीयको संख्या घटेको भारतीय दूतावासका हुम्ला प्रतिनिधि जनकबहादुर शाहीले बताए । पर्यटन व्यवसायी रिन्जनी लामाका अनुसार अघिल्लो वर्ष १२ हजार ९ सय भारतीय तीर्थयात्री यहाँबाट कैलाश–मानसरोवर गएका थिए ।


भारतीय यात्रीका अनुसार केरुङ नाकाभन्दा हिल्सा सहज र छिटो छ । हिल्सा नाका महँगो भए पनि सजिलो भएको मुम्बई घाटकोयाका कैलाश पटेलले बताए । उनले भारतीयका ट्राभल एजेन्सीमार्फत नेपालका ट्राभल एजेन्सी हुँदै तिब्बतका मार्फत यात्रा गर्नुपरेकाले महँगोमा परेको बताए ।


उनका अनुसार यात्रा अवधिभर २ लाख खर्च गर्ने सम्झौतासहित उनी मानसरोवर–कैलाश आएका हुन् । यात्रा अवधिमा नेपालभन्दा तिब्बतमा सास्ती खेप्नुपरेको उनीहरूको गुनासो छ । पटेलका अनुसार तिब्बतमा अक्सिजनका कारण श्वासप्रश्वासमा समस्या हुन्छ । ‘कैलाश परिक्रमा गर्न साउन पूर्णिमाका अवस्थामा घोडा पाइँदैन,’ उनले भने, ‘कसैसँग दलाई लामाको फोटो फेला परे फर्काइदिन्छ ।’


हुम्लामा सामान्यतया प्रतिगोटा ५ रुपैयाँमा स्याउ बिक्री भइरहेको छ । भारतीय तीर्थयात्रीलाई बगैंचा अवलोकन गराउन र यहाँको स्याउको महत्त्व बुझाउन सके किसान लाभान्वित हुने पर्यटन व्यवसायी बताउँछन् । यहाँ आएका अधिकांश तीर्थयात्रीले स्याउ किनेर लाने गरेका छन् ।

प्रकाशित : भाद्र २७, २०७५ ०७:४६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT