अलैंचीको भाउ घट्दो

उत्पादन बढे पनि किसानलाई हर्ष छैन । बजारमा राम्रो भाउ पाइएला भन्ने आशा छैन
कान्तिपुर संवाददाता

रामेछाप — उत्तरी रामेछापको उमाकुण्ड गाउँपालिका २ बाम्तीका किसानलाई अलैंची थन्क्याउन चटारो छ । यस वर्ष बाम्ती कुभु र गुम्देलमा अलैंची केही ढिलो पाक्यो । अघिअघि दसैंको पूर्णिमासम्म अलैंची थन्क्याउने किसान यो वर्ष तिहारको संघारमा पनि अलैंचीकै चटारामा छन् ।

Yamaha

गत वर्षभन्दा बढी अलैंची उत्पादन भएको छ । बढी अलैंची फले पनि किसान खुसी छैनन् । मालको मोल नपाउने किसानको गुनासो छ । बाहिरका व्यवसायीलाई अलैंची उत्पादक किसानकामा आउन नदिने खेलको मारमा आफू परेको दाबी उनीहरू गर्छन् । यस वर्ष कुनै व्यवसायी पनि अलैंची उत्पादन क्षेत्रमा आइनपुगेकाले भाउ नचलेको उनीहरू बताउँछन् ।

अलैंचीको प्रमुख बजार भारत हो । भारतीय व्यवसायीसँग स्थानीय ठेकेदारले किसानको उत्पादन हेरेर मोल मिलाउने चलन छ । बजारमा महँगोमा बिक्री हुने भए पनि बिचौलियाका कारण यसअघि पनि राम्रो भाउ किसानले पाएका छैनन् । गत वर्ष प्रतिकेजी ६ सयदेखि ६ सय ५० रुपैयाँमा किसानले चित्त बुझाउनुपरेको थियो । ‘यस वर्ष पनि धेरै भाउ आउला भन्ने आशा कमै छ । बजारमा ७ सयको हल्ला चलेको छ । बिक्री भने कसैको भएको छैन,’ स्थानीय किसान भोजबहादुर सुनुवारले बताए ।

अलैंची उत्पादक किसान दिनेश कार्की यो वर्ष भुटान, बंगालादेश र चीनतर्फ पनि अलैंची जाने हल्ला गाउँसम्म आइपुगेको सुनाउँछन् । भाउ धेरै आए त्यसतर्फ जाने भइहाल्यो भने पनि बिचौलियाको हस्तक्षेपबाट मुक्त हुन सकिँदैन भन्ने उनलाई लागेको छ । पूर्वको अलैंचीको भाउ निगरानी गरिबसेका उनले उक्त क्षेत्रमा पनि भाउ नबसेको सुनाए ।

भारत अलैंचीजन्य मसलाको मुख्य बजार भएकाले सरकारीस्तरबाटै मूल्य निर्धारणको पहल हुनुपर्ने कार्कीको भनाइ छ । ‘सरकारले बिचौलियालाई प्रश्रय दिइरहेको छ,’ उनले भने ।

कुभुकास्थली, बाम्ती र गुम्देलका किसानले धान हुने खेत मासेर व्यावसायिक अलैंची लगाएका छन् । तीन वर्षदेखि रोगको प्रकोपले अलैंची उत्पादनमा असर परेको स्थानीय सूर्य कार्कीले बताए । उनका अनुसार पुरानो बगानको उत्पादनमा यो वर्ष पनि असर परेको छ । कार्की भन्छन्, ‘पुरानो बगान हुनेको उत्पादनमा गिरावट आयो, नयाँ लगाउनेले उत्पादन केही बढी लिए । त्यस भेगमा बढीमा ८ सय केजी तयारी अलैंची बनाउने किसान छन् । सरदर ३ देखि ५ सय केजी अलैंची उत्पादन गर्ने किसान धेरै छन् ।

सोलुको चौलाखर्क र गोली क्षेत्रबाट रामेछापको अलैंची बगानमा पनि रोग पसेकोले पुनारो बगानमा असर परेको छ । किसानले पुरानो बोटको साटो नयाँ बिजु बिरुवा लगाउन थालेका छन् । बिजु बिरुवाले उत्पादन दिइसकेको छैन । बिजु बोट फल्न थालेपछि अलैंची बढ्छ । सुनुवार भन्छन्, ‘अलैंचीको बोट र बगान बढेझैं भाउ पनि बढ्नुपर्ने थियो तर लगातार ओरालो लागेकोले किसानलाई हर्ष छैन ।’ तीन वर्षअघि त्यस क्षेत्रमा केजीको २ हजार ७ सयसम्म भाउ लिने किसानहरू त्यसपछि सित्तै जस्तोमा अलैंची बेचिरहेको अनुभव उनको छ ।

प्रकाशित : कार्तिक २०, २०७५ २०:०८
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

पानीले सडक जीर्ण 

विमल खतिवडा

काठमाडौँ — गौशाला–चाबहिल खण्डमा बीच सडकमै भल बग्ने गरेको छ। वर्ष दिन नपुग्दै पिच उप्केर सडक उस्तै भइसकेको छ।

तिहार लागिसक्यो तर पनि राजधानीका सडक बर्खामा झैं हिलाम्मे छन् । बीच सडकमै पानी निस्कँदा सवारी चालक र यात्रुले सास्ती व्यर्होनुपरेको छ ।

पिच गरेको वर्ष दिन नपुग्दै सडकमा खाल्डाखुल्डी बढेका छन्। पिच उप्किएको छ । सबभन्दा बढी समस्या गौशाला–चाबहिल खण्डमा छ। जयवागेश्वरी, मित्रपार्क र चाबहिलको मुख्य सडकमा भल बग्ने गरेको छ।

गौशाला ट्राफिक वृत्तका प्रमुख प्रहरी निरीक्षक सुनीलजंग शाह पानीले आवतजावत प्रभावित भएको बताउँछन् । ‘कतै मेलम्चीको पानी परीक्षण गर्दा त कतै पुराना पाइप फुटेर समस्या भएको हो,’ उनले भने, ‘पानी निस्किएको ठाउँमा खाल्डाखुल्डी बढी छन्, त्यस्तो ठाउँमा गाडीको गति घट्छ, जसले गर्दा जाम हुने गरेको छ ।’

उनका अनुसार यस्तो समस्या निम्तिएको दुई साताभन्दा बढी भयो। ‘पानी निस्किएको ठाउँमा खाल्डाखुल्डी बढी भएकाले दुर्घटनाको खतरा हुन्छ,’ शाहले भने, ‘सम्बन्धित निकायलाई जानकारी गराइसकेका छौं, समाधान भइसकेको छैन।’

यो खण्ड भएर दैनिक सयौं सवारीसाधन ओहोरदोहोर गर्छन्। पशुपति मन्दिर पुग्ने धार्मिक पर्यटकले प्राय: यही सडक प्रयोग गर्छन्। छठ नजिकिँदै जाँदा चाप अझ बढेको छ। पिच गरेको ठाउँमा पानी निस्किएपछि सडक पहिलेजस्तै जीर्ण बनेको छ।

काठमाडौं उपत्यका खानेपानी लिमिटेडअन्तर्गतको महांकालचौर शाखाका प्रमुख उमेश मरहट्ठाका अनुसार सुरुमा भत्काएर बनाउन सडकले स्वीकृति दिएको थिएन।अहिले स्वीकृति दिएको छ। ‘मेलम्चीले पाइपलाइन विस्तार गरेपछि पुरानो पाइप बिगारिदियो जसले गर्दा ठाउँ–ठाउँमा समस्या भएको हो,’ उनले भने, ‘जहाँ/जहाँ समस्या छ, तिहारलगत्तै समाधान गर्नेछौं।’ अहिले पानीको माग बढेको छ । सुरुमा उपभोक्तालाई ५ दिनमा पानी वितरण गरिन्थ्यो। अहिले दिन बिराएर वितरण गर्ने गरिएको छ।

‘पुराना पाइपमा पनि समस्या आएको छ, ती पाइप मक्किएका छन्,’ उनले भने, ‘अर्कोतर्फ मेलम्चीले ठूलो पाइप राख्दा समस्या भएको हो।’ मरहट्ठाका अनुसार पानीेको मात्रा बढेपछि आपूर्ति बढाइएको हो।

सडक विभागका उपमहानिर्देशक एवं प्रवक्ता मुक्ति गौतमले जीर्ण पाइपका कारण सडकमा पानी निस्किएको बताए । ‘खानेपानी संस्थानले राणाकालीन पाइप अझै फेर्न सकेको छैन, पाइप जीर्ण छन्,’ उनले भने, ‘जसले गर्दा ठाउँ–ठाउँमा पाइप फुटेर पानी निस्किएको छ, सडकमा खाल्डाखुल्डी बढेको छ, एक ठाउँमा टाल्यो अर्को ठाउँमा पानी निस्कन्छ, यो समस्याबाट आजित बनेका छौं ।’

गौतमका अनुसार चाबहिल, गौशाला, नयाँबानेश्वर, पुरानो बानेश्वर खण्डमा यो समस्या बढी छ । ‘उच्च ओहोदामा रहेका विदेशीको भ्रमण हुन्छ, यत्तिका लागि भए पनि सडक टाल्देऊ भन्छन्, आज टाल्यो पर्सि उस्तै हुन्छ,’ उनले भने । माइतीघरमा टालिएको सडक पानी नथामिँदा फेरि खाल्डो भइसकेको उनले बताए ।

‘पानी ननिस्किएको ठाउँमा पिच टिक्यो, पानी निस्किएको ठाउँमा बिग्रियो,’ उनले भने, ‘पाइप फेर्न जरुरी छ, पानीको समाधान नगरेसम्म सडकको समस्या समाधान हुने छैन ।’ माछापोखरी, गल्कोपाखा, सोह्रखुट्टे, जयवागेश्वरी, पुरानो बानेश्वर चोक, रविभवन, कलंकी सडकमा धेरै खाल्डाखुल्डी छ । यसले गर्दा बढी जाम हुने र दुर्घटनाको खतरा रहेको ट्राफिक प्रहरीले जनाएको छ ।

प्रकाशित : कार्तिक २०, २०७५ २०:०८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT