प्रदेश २ का विमानस्थलको साझा समस्या : रिफयुलिङ सुविधा छैन, जहाज थपिँदैन

अजित तिवारी

जनकपुर — प्रदेश २ मा तीन वटा विमानस्थल, सबैमा यात्रुको चाप उस्तै । समस्या पनि साझा– इन्धन डिपो छैन, जहाज थपिँदैन । हो, तीन वटै विमानस्थलमा रिफयुलिङको सुविधा नहुँदा यात्रुको चापअनुसार थप जहाजको उडान रोकिएको छ ।

यात्रुको बढ्दो चाप धान्न जहाजको उडान थप्न तयार विमान कम्पनीहरू भने हवाई इन्धन डिपो नभएको भन्दै तर्किनेगरेका छन् ।
राजविराज, जनकपुर र सिमरामा विमानस्थल हवाई डिपोविहीन हुँदा त्यसको मार यात्रुले खेप्न बाध्य छन् । सीमित उडान हुँदा यात्रुले सस्तो दरको टिकटबाट वञ्चित छन् । एयरलायन्स कम्पनीले त्यही निहुँमा ठूला जहाज थप्न मानिरहेका छैनन् ।

यात्रुको बढदो चाप खेपिरहेको जनकपुर विमानस्थलले हवाई इन्धन डिपो नभएकै कारण विमानको दैनिक उडान थप्न सकेको छैन । काठमाडौंबाट जनकपुरको हवाई दूरी बढीमा २५ मिनेटको रहेकाले काठमाडौंमा फयुलिङ गरिँदा ओहोरदोहोर गर्न पुगिरहेको छ । सिमरा विमानस्थलको दूरी पनि काठमाडौंबाट नजिकै छ । राजविराज विमानस्थलको समस्यामा पनि त्यही हो ।

प्रादेशिक राजधानी भएपछि जनकपुरबाट हवाई यात्रुको चाप बढेको छ । यहाँबाट बुद्ध एयरले दैनिक दुई वटा र यती एयरलायन्सले एक वटा उडान गरिरहेका छन् । यात्रुले भरिभराउ हुने जनकपुर–काठमाडौं दैनिक उडान हुने तीन वटा विमान सेवा अपुग छ । नागरिक उड्डयन कार्यालय जनकपुरका प्रमुख सन्तोष ढकालले हवाई इन्धन डिपोको आवश्यकता रहे पनि त्यो स्थापना गर्ने निकाय नेपाल आयल निगम रहेकाले पहल भइरहेकोबताए ।

‘जनकपुर विमानस्थलबाटै रिफयुलिङ हुनु राम्रो हो । निगमले डिपो स्थापना गर्ने भएकाले हामीले पहल गरिरहेका छौं,’ ढकालले कान्तिपुरसँग भने, ‘जनकपुरबाट हवाई यात्रुको चाप बढेको छ । रात्रिकालीन उडानका लागि पनि तयारी भइरहेको छ । त्यसैले हवाई इन्धन डिपो यहाँ आवश्यक छ ।’

जनकपुर विमानस्थलको प्रवेशद्वारकै दक्षिण छेउमा रहेको गुठीको जग्गामा नेपाल आयल निगमले हवाई इन्धन डिपो स्थापना गर्ने तयारी थालेको थियो । दुई वर्षअघि जनकपुर विमानस्थलमा हवाई इन्धन डिपो स्थापना गर्ने निगमको प्रयास भने अहिले सेलाएको छ । जनकपुर विमानस्थलमा रात्रिकालीन उडानका लागि बत्ती जडानको काम थालिएको छ । विमानस्थल प्रमुख ढकालका अनुसार दुई महिनाभित्रै जनकपुरबाट रात्रिकालीन उडान सुरु हुने बताए ।

बुद्ध एयर जनकपुरका प्रबन्धक विजय सिंहले जनकपुर विमानस्थलमा हवाई इन्धन डिपो नहुँदा यात्रुलाई समस्या परिरहेको बताए । उनले बुद्ध एयरका तर्फबाट प्रदेश २ को उद्योग, पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्रालयलाई विमानस्थलमा रिफयुलिङको बन्दोबस्त मिलाउन पत्र नै लेखेका छन् । सिंहका अनुसार रिफयुलिङको सुविधा नहुँदा विमान सेवा थप्न र ठूला जहाजबाट सेवा दिन समस्या परेको छ । ‘रिफयुलिङको सुविधा नहुँदा जनकपुर विमानस्थलबाट यात्रुको चापअनुसार सेवा थप्न सकिएको छैन,’ बुद्ध एयरका प्रबन्धक सिंहले भने, ‘विमानस्थलमै रिफयुलिङको सुविधा हुँदा विमानको उडान थपिने र भाडा दर पनि सहज हुनेछ ।’

प्रदेश २ कै राजविराज विमानस्थलबाट साताको दुई दिन मात्र श्रीएयरलाइन्सले उडान भरिरहेको छ । राजविराज विमानस्थलमा इन्धन टयांकर (बाउजर) को सुविधा भए बुद्ध एयरले एटीआर विमानको सेवा थप्न तयार रहेको सिंहले बताए । झापाको भद्रपुर विमानस्थलमा निगमले हवाई इन्धनका लागि बाउजरको सुविधा दिएको छ ।

‘राजविराज विमानस्थलमा अनेकौं सम्भाव्यता रहे पनि रिफयुलिङको सुविधा नहुँदा जहाज सेवा थप्न सकिएको छैन,’ सिंहले भने, ‘रिफयुलिङको सेवा ल्याए मार्चदेखि नै बुद्ध एयरले राजविराज विमानस्थलबाट उडान थाल्नेछ ।’

रिफयुलिङको सुविधा भए अरू सेक्टरजस्तै जनकपुरबाट पनि हवाई दरमा सहुलियत हुने एयरलायन्सहरूको दाबी छ । सिमरा विमानस्थलमा पनि हवाई इन्धन डिपो नहुँदा जहाजको दैनिक उडान थप्न नसकिएको उनीहरूको बाध्यता छ । उद्योगी–व्यवसायीले सिमरा विमानस्थलबाट दैनिक उडान थप्न आग्रह गरे पनि इन्धनको सुविधा नहुँदा समस्या परिरहेको एयरलायन्स कम्पनीको भनाइ छ ।

नागरिक उड्डयन कार्यालय जनकपुर सिमरा र राजविराजलाई बुद्ध एयरले पत्र नै लेखेर रिफयुलिङको बन्दोबस्त मिलाउन आग्रह गरेको छ । जनकपुर कार्यालयका प्रमुख ढकालले विमानस्थलमै रिफयुलिङको सुविधाका लागि नेपाल आयल निगमसित कुराकानी गर्नेबताए ।

प्रकाशित : पुस २८, २०७५ ०८:२०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

अब योग–पर्यटन !

साधना
डा. हरिप्रसाद पोख्रेल

काठमाडौँ — नेपाल योगका लागि जन्मभूमि हो । तैपनि हामीले आफूभित्र चिनाउन र समाजमा यसको प्रवाभ फैलाउन पनि सकेनौं । र, यसलाई विश्व बजारमा लैजान पनि सकेनौं । २०३६ तिरै मलाई के लाग्यो भने माघ १ गतेलाई योग दिवस मनाउनुपर्छ । मकर संक्रान्ति अथवा जनवरी १४ लाई विश्व योग दिवस भनेर पाल्पाबाट मैले मनाउन सुरु गरेँ । 


नेपालका धेरै प्रधानमन्त्रीहरूलाई माघ १ गतेलाई अन्तर्राष्ट्रिय योग दिवस मनाउने प्रस्ताव संयुक्त राष्ट्रसंघमा लैजान आग्रह गर्‍यौं । कसैले यसलाई मतलब गरेनन् । तैपनि आफ्नै किसिमले माघ १ लाई राष्ट्रिय योग दिवसको रूपमा मनाइरह्यौं । हामीले जे सक्थ्यौं, त्यो गरिरह्यौं ।

चार वर्षअगाडि भारतमा नरेन्द्र मोदी सरकारमा आए । उनले जुन २१ लाई विश्व योग दिवस मनाउनका लागि प्रस्ताव लिएर राष्ट्रसंघमा गए । योग विश्वभर फैलिएको छ, योग मार्फत विश्वभर आफ्नो गौरव बढाउने कुरा मोदीले बुझे । यो एउटा साझा विन्दु हुन सक्छ भनेर उनी प्रस्ताव लिएर गए । पहिलो विश्व योग दिवस मनाउन भारतले दिल्लीमा मात्रै तीन करोड खर्च गरेको थियो ।

मोदीले प्रस्ताव पेस गर्ने बेला नेपालमा सार्क बैठक थियो । हामीले तत्कालीन प्रधानमन्त्री सुशील कोइरालालाई २१ जुन योगको दृष्टिले कुनै महत्त्वपूर्ण दिन होइन । माघ १ गते महत्त्वपूर्ण दिन हो भनेर सम्झायौं तर सुनुवाइ गर्नुभएन ।
मकर संक्रान्ति उत्तरयानको पहिलो दिन हो । आध्यामिक, सांस्कृतिक, बहुभाषिक, बहुसास्कृतिक दृष्टिले पनि यो महत्त्वपूर्ण दिन थियो । हाम्रो प्रस्तावमा विश्व योग दिवस मनाउने साख त गुम्यो नै । अब राष्ट्रिय रूपमा भए पनि माघ १ गतेलाई राष्ट्रिय योग दिवस कायम गर्न शान्ति मन्त्रालयलाई अनुरोध गर्‍यौं । यो अनुरोधलाई मन्त्रालयले भने स्वीकार गर्‍यो । तत्कालीन शान्तिमन्त्री नरहरि आचार्यको प्रस्तावमा सरकारले माघ १ गते राष्ट्रिय योग दिवस मनाउन स्वीकृति दिएको हो ।

योगलाई कसरी विस्तार गर्ने भन्नेमा सरकारको कुनै चासो छैन । वर्षमा एक दिन शिक्षा मन्त्रालयको संयोजनमा कार्यक्रम हुन्छ । बिहान प्रभातफेरी हुन्छ, सकिन्छ । दिवसको घोषणा गरेर नेपालको पहिचानलाई अघि बढाउनुपर्छ भनेर बनाएको योग पञ्चाङ्ग पात्रोलाई पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिले अझै स्वीकृत गरेको छैन ।

नेपाली समाजको इतिहासमा तीनवटा सभ्यता पाइन्छ । शिव सभ्यता, जनक सभ्यता र बुद्ध सभ्यता । शिव सभ्यता हिमालमा जन्मियो । बिस्तारै उत्तरमा चीनतिर र दक्षिणमा भारत हँुदै विश्वभर फैलिँदै गयो । जनक सभ्यता मिथिला सभ्यताको रूपमा जनकपुरमा जन्मियो । र, मिथिलाको रूपमा विश्वभर चिनिन्छ । बुद्ध सभ्यता लुम्बिनीमा जन्मियो । र, विश्वभर फैलियो । यी तीन नेपालका मौलिक सभ्यता हुन् ।

शैव सभ्यता नै विश्वको पहिलो सभ्यता हो । यसमा योग र तन्त्र जोडिएको छ । नेपालमा योग जन्मेको हो कि होइन भनेर बुझ्न ‘शिलालेखमा कहाँ छ ?’ भनेर देखाउन सकिने स्थिति छैन । योग जन्मेको त्यो आदिमकाललाई शिलालेखमा खोज्न सक्तैनौं । हामीले त्यो बेलाको लोक आख्यानलाई आधार मानेर धेरै कुरा खोज्ने हो । शिव अर्थात् शैव सभ्यता हिमालय क्षेत्रमा जन्मिएको हो । विश्वको अग्ला १० हिमालयमध्ये ८ नेपालमै छन् । धेरैमा सैंबलाई धर्मको दृष्टिकोणले मात्रै हेर्ने बानी परेको छ । खासमा यो सभ्यता हो । यो योगको आदिम सभ्यता थियो ।

योगलाई दुई किसिमले मात्रै हामीले बुझेका छौं । एउटा योग पश्चिमा देशले बुझेको र अर्को योगको मौलिक रूपमा बुझिने योग । पश्चिमाले योगको आसन मात्रै बुझेको छ । आसन योगको सानो हिस्सा मात्रै हो । योग एउटा सर्वांगिण जीवन पद्धति हो । हरेक मान्छेभित्रको सम्पूर्ण सम्भावनालाई उजागर गर्ने कार्य योग हो ।

विश्वको स्वास्थ्य बजारले योगलाई नै स्वस्थ जीवनको मूलतत्त्व मानेको छ । रोग लाग्नै नदिने, उपचार गर्न र सुन्दर देखिन योगको प्रयोग गरेको छ । जीवनशैली राम्रो बनाउन योगलाई उत्तम उपाय मानेको छ । हरेक देशका आफ्ना मौलिक व्यायाम पद्धति छन् । शरीर, प्राण र चेतनालाई एकै पटक व्यायाम गर्ने पद्धति योग हो ।

विश्वमा सबैभन्दा बढी ध्यानको विधितन्त्र भैरवतन्त्र हो । यसमा १ सय १२ वटा ध्यान विधि छन् । यी शिव–पार्वतीको संवादमा आएका ध्यान–विधि हुन् । पछिल्लो कालखण्डमा योगको सबैभन्दा राम्रो गन्थ्रको रूपमा पतञ्जली योग–सूत्र भनिन्छ । यसमा दार्शनिक विषय धेरै छन् । तर, प्रायोगिक र अभ्यासका कुरा हेर्दा गोरखनाथ हो । गोरखनाथको उपस्थिति नेपालकै सेरोफेरोमा सीमित छ । धेरैले गोरखनाथलाई राजा पृथ्वीनारायण शाहलाई आशीर्वाद दिने गुरुका रूपमा मात्रै लगेर बाँधेका छन् । गोरखनाथले योगको अभ्यासका लागि जति कुरा दिनुभयो, संसारमा अरू कसैले दिएको छैन । गोरखनाथ नेपालको हो, उसले दिएको योग विश्वविख्यात छ भनेर कहिल्यै पनि भनेनौं ।

हाम्रो विश्वविद्यालयमा इतिहास विभाग छ । त्यो विभागमा के भेट्नुहुन्छ ? केवल नेपालका राजा–महाराजाबारे गुनगान गरिएका शास्त्र मात्रै भेटिन्छ । नेपालको स्वास्थ्यको इतिहास ख्वै, विज्ञान, संस्कृतिको इतिहास ख्वै ? योगको इतिहास ख्वै ? सिंहदरबारमा स्थापना गरिएको वैद्यखाना मल्लकालीन हो । यो संसारकै सबैभन्दा पुरानो आयुर्वेद खाना हो । यसको इतिहास कहाँ छ ? चन्द्रनिघण्टुबारे सोधखोज कहाँ भएको छ ?

अब विश्वमा लडेर शक्तिशाली हुने दिन गयो । सभ्यता, सस्कृति र भाषालाई विश्वले आत्मसात् गरेमा मात्रै शक्तिशाली हुने हो । सरकारले नै नीतिगत रूपमा योगलाई प्रवद्र्धन गर्नुपर्छ । अहिले ‘योग पर्यटन’ चलेको छ । नेपालमा हरेक वर्ष५ हजार पर्यटक योगका लागि मात्रै आउँछन् । नेपालमा योगलाई औपचारिक पढाइको रूपमापाठ्यक्रममा हाल्नुपर्छ ।
(योग साधक तथा प्राकृतिक चिकित्सक पोखरेलसँग होम कार्कीले गरेको कुराकानी आधारित)

प्रकाशित : पुस २८, २०७५ ०८:१९
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT