बिनाप्रतिस्पर्धा आयोजना दिने व्यवस्था हटाइयो

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — ५० अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी लागत र नयाँ प्राविधिमा आधारित आयोजनाहरू बिनाप्रतिस्पर्धा ठेक्का दिने व्यवस्था हटाएर सरकारले विधेयक संसद्मा पेस गरेको छ ।

‘राष्ट्रिय प्राथमिकताप्राप्त केही पूर्वाधार संरचना आयोजनाको द्रुततर निर्माण तथा विकाससम्बन्धी विधेयक’ सोमबार संसद्मा दर्ता भएको हो । उक्त विधेयकको मस्यौदामा ‘५० अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी लागत अनुमान भएको आयोजना’, ‘नयाँ प्रविधि र ‘अवधारणामा आधारित’ र ‘प्रस्ताव आह्वान गर्दा पनि छनोट हुन नसकेको आयोजना’ वार्ता गरी निर्माणकर्तालाई सोझै दिन सक्ने व्यवस्था थियो ।

Citizen

हाल संसद्मा पेस भएको विधेयकमा प्रस्तावआह्वान गर्दा पनि छनोट हुन नसकेका आयोजनालाई मात्रै वार्ताको माध्यमद्वारा निर्माणको जिम्मा दिन सकिने व्यवस्था छ । सोझै ठेक्का दिने व्यवस्था सार्वजनिक भएपछि त्यसलाई हटाएर विधेयक पेस गरिएको छ । ‘संसद्मा पेस गरेको विधेयकमा प्रतिस्पर्धा नगरी ठेक्का दिन सक्ने व्यवस्था छैन,’ प्रधानमन्त्री कार्यालयका सचिव शिशिर ढुंगानाले भने, ‘यो विधेयक लगानी सम्मेलनअगावै पास गर्ने गरी संसद्मा पेस गरेका हौं ।’

विधेयकको व्यवस्थाअनुसार २५ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी लगानीका आयोजना प्रधानमन्त्रीको अध्यक्षतामा बन्ने आयोजना निर्देशक समितिले निर्णय गर्नेछ । निर्णय गर्न प्रधानमन्त्री अध्यक्ष रहेको ६ सदस्यीय निर्देशक समितिले निर्णय गर्नेछ । उक्त समितिमा आयोजना कार्यान्वयनसँग सम्बन्धित मन्त्रीहरू, अर्थमन्त्री, योजना आयोगका उपाध्यक्ष, मुख्य सचिव र प्रधानमन्त्री कार्यालयको आयोजनासँग सम्बन्धित सचिव सदस्य हुनेछन् । यो समितिले गरेको निर्णयको कार्यान्वयनको जिम्मा सम्बन्धित मन्त्रालय र मन्त्रालय मातहत गठन गर्ने आयोजनाको कार्यालयको हुनेछ ।

प्रधानमन्त्री निर्देशक रहने समितिलाई पचास किलोमिटरको दुई लेख सडक, पच्चीस किलोमिटरको चार लेनको सडक, दुई किलोमिटर सुरुङ, अन्तर्राष्ट्रिय नागरिक उड्डयन विमानास्थल, दुई सय मेगावाट क्षमताको जलविद्युत, २२० किलो भेल्टभन्दा बढीको प्रासारण लाइन, सय किलोमिटर लम्बाइको रेलमार्ग, पचास किलोमिटरभन्दा बढीको भूमिगत मार्ग, बीस हजार हेक्टरभन्दा बढीको सिंचाइ आयोजना, प्रतिदिन दस करोड लिटरभन्दा बढीको खानेपानी आयोजना निर्णय गर्ने क्षेत्राधिकार तोकिएको छ ।

यस्तै प्रकृतिका ठूला आयोजनाहरूलाई सरकारले हाल राष्ट्रिय गौरवका आयोजना वर्गीकरण गरी सम्बन्धित मन्त्रालयमार्फत काम गरिरहेको छ । यसमा प्रधानमन्त्रीकै संरचनाले ठेक्का जिम्मालगाउने व्यवस्था छैन ।

राष्ट्रिय प्राथमिकताका यस्ता आयोजनाहरू प्रधानमन्त्रीको निर्देशक समितिबाट निर्णय गरे पनि कार्यान्वयन भने सम्बन्धित मन्त्रालय तथा उसको मातहतको कार्यालयबाट गरिने विधेयकमा उल्लेख छ ।

प्रकाशित : फाल्गुन २८, २०७५ ०९:००
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

चाहिएका बेला चालक

'निजी ड्राइभर राख्दा मासिक २०/२२ हजार रुपैयाँ तलब दिनुपर्‍यो, चाहिएका बेला हामीलाई बोलाए सस्तो पर्न आउँछ’
सजना बराल

काठमाडौँ — गाडी आफ्नै छ तर मापसे अरु कारणले चलाउन सक्ने अवस्था छैन भने के गर्ने ? उपाय धेरै छन् । गाडी त्यहीँ छोडेर ट्याक्सी लिन सकिएला । निजी ड्राइभर राखे झनै आनन्द । वा, साथीभाइको मद्दत लिन सकिएला । यस्तै केही जुगाड लगाइरहनुभएको छ भने थप एउटा विकल्प काम लाग्न सक्छ । त्यो हो सौफर सेवा । यसमा तपाईंले घण्टाको हिसाबले सवारी चालक भाडामा लिन सक्नुहुन्छ ।

राजधानीमा सञ्चालित सौफर सेवा कल ड्राइभरका सन्चालक सन्तकुमार थामी । तस्बिर : अनिश रेग्मी/कान्तिपुर

हामीकहाँ डायल अ ड्राइभर, कल अ ड्राइभर, हेलो ड्राइभरजस्ता सौफर सेवा प्रदायक कम्पनी सञ्चालनमा छन् । तिनले चौबीसै घण्टा सेवा दिने दाबी गर्दै आएका छन् । यी कम्पनीसँग सवारी चालकहरू आबद्ध हुन्छन् जसले ग्राहकलाई उनीहरूकै गाडी चलाएर भनेको ठाउँमा पुर्‍याइदिन्छन् । त्यसबापत घण्टाको दरले शुल्क लिइन्छ । बिहेको लगन धेरै भएको बेला आफूहरूको व्यस्तता बढ्ने कल अ ड्राइभरका सञ्चालक सन्तकुमार थामीले जानकारी दिए ।

‘पार्टीमा जानुपर्‍यो भने हामीलाई बोलाउनुहुन्छ,’ थामीले भने, ‘मापसे गरेपछि गाडी चलाउन मिल्दैन । हामीले चलाएर उहाँहरूले भनेको ठाउँमा पुर्‍याइदिन्छौं ।’ थामीको कम्पनीले दिउँसो पनि सेवा दिन्छ । गाडी भएर पनि चलाउन नजान्नेहरूले आफूहरूलाई हायर गर्ने गरेको बताए । ‘निजी ड्राइभर राख्दा मासिक २०/२२ हजार रुपैयाँ तलब दिनुपर्‍यो,’ उनले भने,‘चाहिएका बेला हामीलाई बोलाए सस्तो पर्न आउँछ ।’

विगत चार वर्षदेखि सौफर सेवा दिइरहेको कल अ ड्राइभरले दिउँसो चार घण्टाका लागि ७ सय रुपैयाँ शुल्क लिन्छ । बेलुका १२ बजेअघि ११ सय रुपैयाँ र राति १२ बजेपछिका लागि १५ सय रुपैयाँ तिनुपर्छ । ‘१२ बजेपछि चाहिँ घण्टाको ३ सय रुपैयाँ थपिँदै जान्छ,’ उनले भने, ‘मासिक ४०/४५ हजार रुपैयाँ कमाइ हुन्छ । बिहेको सिजनमा ६० हजार रुपैयाँसम्म कमाएको छु ।’ उनले प्रति ट्रिप ड्राइभरलाई ६० प्रतिशत र कम्पनीलाई ४० प्रतिशत आम्दानी बाँड्ने गरेको बताए ।

थामीकै कम्पनीमा पार्टटाइम काम गर्ने जाउलाखेलका पुष्कर कुँवर (४४) दिनभरि मालिकको निजी गाडी चलाउँछन् । राति भने मापसे गरेका साहुजीहरूलाई उनीहरूकै गाडीमा गन्तव्यमा पुर्‍याइदिने गरेको बताए । ‘दिउँसोको जागिरले २० हजार रुपैयाँ कमाउँछु,’ उनले भने, ‘त्यतिले त छोरो पढाउन र कोठा भाडा तिर्नै पुग्दैन । राति पनि काम पाएपछि अलिअलि मद्दत मिलेको छ ।’ प्रायः हरेक रात उनी थरीथरीका गाडी हाँकेर काठमाडौं उपत्यका चहारिरहेका हुन्छन् ।

ओबरथर टेक्नोलजीमा कार्यरत सुरज डंगोलले सौफर सेवा लिन थालेको तीन वर्षजस्तो भइसक्यो । उनी यसलाई ‘पर्फेक्ट सर्भिस’ भन्न रुचाउँछन् । ‘ड्रिंक एन्ड ड्राइभका बेला सजिलो हुन्छ,’ उनले भने, ‘भरपर्दा सेवा हो ।’ उनलाई आफ्नो गाडी चलाउने चालक नरम, समयको ख्याल गर्ने र राम्रो ड्राइभिङ स्किल भएको हुनुपर्छ भन्ने लाग्छ । ‘यसअघिको कम्पनीका ड्राइभर सधैं ढिला आउँथे,’ उनले भने, ‘अहिलेको चालक ठीक छन् ।’ उनलाई भाडा घटाइदिए हुन्थ्यो भन्ने लागेको छ ।

आजभन्दा पाँच वर्षअघि डायल अ ड्राइभरमा मोटरसाइकल चालकका रूपमा काम गरेपछि कल अ ड्राइभरका थामीलाई यो पेसाबारे ज्ञान भयो । उनी त्यो बेला ग्राहकको गाडी चलाउने ड्राइभरलाई लिन र पुर्‍याउन बाइक चलाउने काम गर्थे । ‘के अर्काका लागि गर्नु, आफैं थाल्छु भनेर कम्पनी सुरु गरें,’ थामी भन्छन्, ‘सुरुसुरुमा कन्ट्याक्ट नभएर गाह्रो पर्‍यो ।अहिले भ्याइनभ्याइ छ, ग्राहकलाई सरी भन्नुपर्दा दुःख लाग्छ ।’ पुल्चोकमा कार्यालय भएको डायल अ ड्राइभर नेपालको पहिलो सौफर सेवाप्रदायक कम्पनी हो ।

डायल अ ड्राइभरमा हाल १५ ड्राइभर आबद्ध छन् । पाँच वर्षको अवधिमा आफूहरूले थुप्रै चालकलाई यो कन्सेप्ट बुझाएको र उनीहरूमध्ये कतिले आफैं कम्पनी सुरु गरेको यसकी संस्थापक निरुराज्यलक्ष्मी जोशीले बताइन् । ‘हामी आफैं समस्यामा परेपछि यो काम सुरु गरेका थियौं,’ जोशी भन्छिन्, ‘एक दिन हामी एउटा सोसल ग्यादरिङबाट फर्किंदै गर्दा मापसे जाँचमा पर्‍यौं । छोरीले एक ग्लास वाइन खाएकी थिइन् । ट्राफिक पुलिसले उनको लाइसेन्समा प्वाल पार्दियो ।’

त्यस्तो समस्या अरूलाई पनि परेको होला भन्ठानेर जोशी आमा–छोरीले ‘डायल अ ड्राइभर’ मार्फत समाधानको उपाय निकाले । कम्पनी दर्ता गरेर विज्ञापनमार्फत ड्राइभर खोजे । उनीहरूलाई कन्सेप्ट बुझाए । आफूहरूले वयस्क र अनुभवी चालक लिने गरेको जोशीको भनाइ छ ।

‘पार्टी, सोसल ग्यादरिङमा गएपछि एक ग्लास वाइन पनि लिन नपाउनु ?’ उनी भन्छिन्, ‘यो अत्ति भयो भनेर हामीले सौफर सर्भिस सुरु गरेका थियौं ।’ आफूहरूले नै बनाएको सर्भिस मोडल र सेवा शुल्क अन्यले नक्कल गरेको उनले बताइन् ।

ग्राहककहाँ सवारी चालक पठाउनुअघि जोशीको कम्पनीले गाडीको बिमाबारे जानकारी माग्ने गरेको छ । दुर्घटना भइहालेमा तेस्रो पक्ष बिमाले मद्दत मिल्ने जोशीले बताइन् । ‘गाडी कोरियो वा केही भयो भनेचाहिँ त्यसको जिम्मा चालकले लिनुपर्छ,’ उनले भनिन्, ‘त्यो जिम्मा दिइएन भने चालकले लापरबाही गर्न सक्छन् ।’ निजी सवारी साधान किन्नेको संख्या बढिरहेकाले यो क्षेत्रलाई अझै व्यावसायिक बनाउन सकिने जोशीको भनाइ छ ।

प्रकाशित : फाल्गुन २८, २०७५ ०८:५९
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT